thumb|Witold Pyrkosz i Agnieszka Sitek – spektakl Eksperyment Adam i Ewa – Teatr TM (2008) Witold Bronisław Pyrkosz (ur. 24 grudnia 1926 w KrasnymstawieWielka encyklopedia PWN, Warszawa 2005, t. 22, s. 574, t. 1-30, t. 5. Po jego urodzeniu rodzice przenieśli się do Lwowa i tam został zarejestrowany z datą ur. 1 stycznia 1927. Witold Pyrkosz w jednym z wywiadów poinformował, że przyczyniła się do tego jego babka, która chciała, aby poszedł do wojska o rok później. Za: „Nowa Gazeta Praska”; jako miejsce urodzenia został podany Lwów, ponieważ babka stwierdziła: „We Lwowie brzmi lepiej”. Za: Jolanta Ciosek, Witold zawodowiec „Dziennik Polski” nr 48/26.02, 5 marca 2006 [dostęp 2008-03-13]., zm. 22 kwietnia 2017 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i dubbingowy.
Życiorys W 1954 ukończył Państwową Wyższą Szkołę Aktorską w Krakowie. Rok później zadebiutował w Teatrze im. Stefana Żeromskiego w Kielcach w sztuce Lekkomyślna siostra w reżyserii Tadeusza Kubalskiego, gdzie wcielił się w rolę Janka Topolskiego. W Kielcach zagrał jeszcze w Zbiegach reżyserowanych przez Tadeusza Byrskiego. W tym samym roku zaczął występować na scenie Teatru Ludowego w Krakowie, w którym grał przez następne 9 lat. Przychylnie oceniono jego rolę George’a Miltona w Myszach i ludziach (1959) w reżyserii Jerzego Krasowskiego – recenzent „Życia Warszawy” podkreślał „ogromną naturalność i prostotę gry [...] dyskrecję i delikatność, z jaką snuje marzenia, okazuje swe uczucia dla przyjaciela, czy ból w tragicznej scenie końcowej”. Jego rola Sadybana w przedstawieniu Kondukt została nagrodzona na IV Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych (1963).
Od 1964 przez kolejne 11 lat grał we Wrocławiu, występując w Teatrze Polskim i na scenie Teatrów Dramatycznych. Grał w repertuarze klasycznym, np. za rolę Cześnika Raptusiewicza w Zemście (1969) w reżyserii Jerzego Krasowskiego otrzymał dyplom honorowy na piątym Telewizyjnym Festiwalu Teatrów Dramatycznych we Wrocławiu. Grał w dramatach Witkacego, Becketta i w rolach szekspirowskich. W tym czasie grywał gościnnie w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Współtworzył także popularny kabaret Dreptak, który pięciokrotnie został nagrodzony Iglicą, nagrodą czytelników „Słowa Polskiego”.
Do Warszawy przeprowadził się w 1975. Występował na deskach większości teatrów warszawskich, m.in. Polskiego, Studio, Rozmaitości, Narodowego, Na Woli, Komedii i Ochoty, gdzie w 2004 miał swoją ostatnią premierę – wcielił się w Mateja w Pułkowniku Ptaku Christo Bojczewa w reżyserii Tomasza Mędrza. W sumie zagrał w ponad 120 inscenizacjach teatralnych, czterdziestu realizacjach Teatru Telewizji oraz 160 spektaklach Teatru Polskiego Radia.
W ciągu swojej kariery zagrał przeszło 120 ról filmowych i telewizyjnych, głównie drugoplanowych i epizodycznych, niemniej jednak – jak wskazała redakcja portalu Onet.pl – „Pyrkosz był aktorem wyrazistym i charakterystycznym, niewątpliwym mistrzem drugiego planu, potrafiącym jedną sceną skraść dla siebie połowę filmu”. Popularność i sympatię widzów przyniosły mu role w serialach: kaprala Franka Wichury w Czterech pancernych i psie (1966–1970), Jędrusia Pyzdry w Janosiku (1973), Józefa Balcerka w Alternatywy 4 (1983) oraz kreacja Duńczyka w filmie Vabank (1981). Najbardziej znane filmy z nim w obsadzie to: Eroica (1957) Andrzeja Munka, Rękopis znaleziony w Saragossie (1964) Wojciecha Jerzego Hasa czy Sami swoi (1967) Sylwestra Chęcińskiego. Pierwszoplanową rolę zagrał w telewizyjnym filmie Meta (1971) Antoniego Krauzego, opowiadającym o spotkaniu po latach kolegów ze szkolnej ławy. Do końca swojego życia występował w serialu M jak miłość, w którym nieprzerwanie od początku emisji (2000) wcielał się w rolę nestora rodu Lucjana Mostowiaka.
W czasie stanu wojennego wziął udział w bojkocie mediów, poza tym nie angażował się w działalność polityczną w czasach PRL. W latach 1999–2006 był radnym powiatu piaseczyńskiego. Został honorowym obywatelem miasta Pyzdry.
Zmarł 22 kwietnia 2017 w Warszawie, w wieku 90 lat, wskutek udaru, który nastąpił w wyniku komplikacji po zapaleniu płuc. Wcześniej miał problemy z sercem i krążeniem. 28 kwietnia 2017, po mszy pogrzebowej w kościele Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Górze Kalwarii, urna z jego prochami spoczęła na miejscowym cmentarzu.
Życie prywatne Dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Ewa Bilewska, z którą miał syna Pawła. Od 28 lipca 1964 do śmierci był żonaty z Krystyną, z którą miał dwoje dzieci: syna Witolda i córkę Katarzynę„Życie na Gorąco” nr 52, 23 grudnia 2014, s. 35.. Mieszkał w podwarszawskiej Górze Kalwarii.
Teatr mały|Witold Pyrkosz w Gdyni, podczas spotkania z fanami serialu M jak miłość (2010) Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach: 1955 Teatr Ludowy w Krakowie – Nowej Hucie: 1955–1964 Teatry Dramatyczne (Teatr Kameralny) we Wrocławiu: 1964–1967 oraz 1969 Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) we Wrocławiu: 1965–1968 Teatr Polski we Wrocławiu: 1969–1975 Teatr Polski w Warszawie: 1970, 1974, 1976–1981 oraz 1985 Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie: 1972 oraz 1974 Estrada Stołeczna w Warszawie: 1977 oraz 1979 Teatr Studio w Warszawie: 1982 Teatr Rozmaitości w Warszawie: 1982–1983 Teatr Narodowy w Warszawie: 1983–1988 Teatr Na Woli w Warszawie: 1991, 1994 oraz 1997 Teatr Ochoty w Warszawie: 1991–1993, 1995–1996, 1999, 2003–2004 Teatr Komedia w Warszawie: 1999
Filmografia 25px Filmy fabularne Rok Tytuł Rola Reżyseria 1956 Cień Malutki Jerzy Kawalerowicz 1957 Eroica muzyk Kardas Andrzej Munk 1960 Rok pierwszy Mikułka Witold Lesiewicz 1960 Milczące ślady Świder Zbigniew Kuźmiński 1961 Kwiecień porucznik Galicki Witold Lesiewicz 1962 Na białym szlaku feldfebel – 1962 O dwóch takich, co ukradli księżyc Jan Batory 1962 Drugi brzeg Gabryś Zbigniew Kuźmiński 1963 Zacne grzechy Onufry Gęba Mieczysław Waśkowski 1964 Rękopis znaleziony w Saragossie potępiony Błażej Wojciech Has 1964 Pięciu Alojz Paweł Komorowski 1964 Panienka z okienka kapitan Maria Kaniewska 1964 Nieznany Marcin Witold Lesiewicz 1965 Potem nastąpi cisza Leoniak Janusz Morgenstern 1965 Katastrofa Witold Roszak Sylwester Chęciński 1965 Jutro Meksyk dziennikarz (głos) Aleksander Ścibor-Rylski 1965 Błękitny pokój siostrzeniec Anglika Janusz Majewski 1966 Powrót na ziemię Edek Stanisław Jędryka 1966 Sublokator widmo chorążego Janusz Majewski 1966 Zejście do piekła fotograf Max Schmidt Zbigniew Kuźmiński 1967 Wenus z Ille Artut Janusz Majewski 1967 Upiór lokaj Stiepan Stanisław Lenartowicz 1967 Sami swoi Warszawiak Sylwester Chęciński 1967 Morderca zostawia ślad żołnierz Aleksander Ścibor-Rylski 1968 Lalka licytant Wojciech Has 1969 Znaki na drodze właściciel warsztatu Andrzej Piotrowski 1969 Tylko umarły odpowie Witek Sylwester Chęciński 1969 Dzień oczyszczenia Drobny Jerzy Passendorfer 1970 Martwa fala radiotelegrafista (głos) Stanisław Lenartowicz 1970 Akcja Brutus Boruta Jerzy Passendorfer 1971 Meta Kazik Kaczyński Antoni Krauze 1971 Diament radży pastor (głos) Sylwester Chęciński 1971 Trąd szef gangu Andrzej Trzos-Rastawiecki 1971 Szerokiej drogi, kochanie dziennikarz Mucha Andrzej Piotrowski 1972 Siedem czerwonych róż, czyli Benek Kwiaciarz o sobie i o innych mężczyzna Jerzy Sztwiertnia 1972 Kopernik prepozyt Płotowski Ewa Petelska, Czesław Petelski 1973 Nagrody i odznaczenia chorąży Żurek Jan Łomnicki 1973 Godzina szczytu pan Stasiek Jerzy Stefan Stawiński 1974 To ja zabiłem obrońca Stanisław Lenartowicz 1974 Janosik Pyzdra Jerzy Passendorfer 1974 Nie ma mocnych Warszawiak Sylwester Chęciński 1975 Kazimierz Wielki przywódca biczowników Ewa Petelska, Czesław Petelski 1975 Hazardziści Badziak Mieczysław Waśkowski 1975 Grzech Antoniego Grudy Warwaś Jerzy Sztwiertnia 1976 Złota kaczka żołnierz w karczmie Jerzy Sztwiertnia 1977 Niedziela pewnego małżeństwa w mieście przemysłowym średniej wielkości Milewski Jerzy Sztwiertnia 1977 Wszyscy i nikt kowal Konrad Nałęcki 1977 Milioner urzędnik Sylwester Szyszko 1978 Bez znieczulenia następca Brońskiego Andrzej Wajda 1978 Azyl szabrownik Żera Roman Załuski 1979 Na własną prośbę Stelmaszek Ewa Petelska, Czesław Petelski 1979 Do krwi ostatniej... major Wysokoński Jerzy Hoffman 1979 Słodkie oczy inżynier Kowal Juliusz Janicki 1980 Bo oszalałem dla niej Władzio Sylwester Chęciński 1980 Urodziny młodego warszawiaka Jakubowicz Ewa Petelska, Czesław Petelski 1980 Jeśli serce masz bijące lokator stancji Wojciech Fiwek 1980 Constans Mariusz Krzysztof Zanussi 1981 Wojna światów – następne stulecie sędzia Piotr Szulkin 1981 Czwartki ubogich urzędnik Sylwester Szyszko 1981 Był jazz prezes NOT Feliks Falk 1981 Vabank Duńczyk Juliusz Machulski 1982 Prognoza pogody kierownik domu starców Antoni Krauze 1982 Niech cię odleci mara kontroler Andrzej Barański 1983 Kamienne tablice Fedunowicz Ewa Petelska, Czesław Petelski 1984 Porcelana w składzie słonia taksówkarz Andrzej Czekalski 1984 Kim jest ten człowiek śledczy Ewa Petelska, Czesław Petelski 1985 Vabank II, czyli riposta Duńczyk Juliusz Machulski 1986 Prywatne śledztwo szef Wojciech Wójcik 1986 Czas nadziei nowy dyrektor Roman Wionczek 1987 Sonata marymoncka Sęczek Jerzy Ridan 1987 Sławna jak Sarajewo Szafraniec Janusz Kidawa 1988 Kingsajz Bombalina Juliusz Machulski 1988 Romeo i Julia z Saskiej Kępy dorożkarz Edward Skórzewski 1988 Dziewczynka z hotelu Excelsior Jan Antoni Krauze 1989 Rififi po sześćdziesiątce Opieniek Paweł Trzaska 1989 Gorzka miłość buchalter Hermanowicz Czesław Petelski 1990 Zabić na końcu Wacławek Wojciech Wójcik 1990 Kramarz żebrak Andrzej Barański 1991 Szwedzi w Warszawie przewoźnik Włodzimierz Gołaszewski 1991 Latające machiny kontra Pan Samochodzik autor powieści kryminalnych Janusz Kidawa 1991 Trzy dni bez wyroku „Rzeźnik” Wojciech Wójcik 1993 Przypadek Pekosińskiego sekretarz Grzegorz Królikiewicz 1993 Do widzenia wczoraj oglądający telewizję Janusz Majewski 1994 La belle de Varsovie Ludwik Franck Apprederis 1995 Szabla od komendanta Gniewosz Jan Jakub Kolski 1996 Akwarium generał Galicyn Antoni Krauze 1999 Kiler-ów 2-óch ksiądz Juliusz Machulski 2000 Bajland Sieńko Henryk Dederko 2009 Rewizyta Mariusz (zdjęcia archiwalne) Krzysztof Zanussi 25px Seriale telewizyjne Rok Tytuł Rola Reżyseria 1967–1971 Czterej pancerni i pies Franek Wichura Konrad Nałęcki 1968 Stawka większa niż życie obersturmbannführer Kleist (odc. 13) Andrzej Konic 1973 Janosik Pyzdra Jerzy Passendorfer 1973 Droga Warszawiak (odc. 5) Sylwester Chęciński 1976 Daleko od szosy nabywca motocykla (odc. 4) Zbigniew Chmielewski 1980 Kariera Nikodema Dyzmy akordeonista (odc. 1, 5) Jan Rybkowski 1980–1996 Dom proboszcz (odc. 1, 5, 10–11, 16) Jan Łomnicki 1981 Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy Kusztelan (odc. 10, 12) Jerzy Sztwiertnia 1981 Białe tango Janusz (odc. 7) Janusz Kidawa 1983–1986 Alternatywy 4 Józef Balcerek Stanisław Bareja 1984 Pan na Żuławach Zakładka (odc. 2–8) Sylwester Szyszko 1987 Śmieciarz Wielecki (odc. 2) Jacek Butrymowicz 1987 Ballada o Januszku Tadeusz Stasiak (odc. 6–7) Henryk Bielski 1992 Kuchnia polska generał Marczuk (odc. 5) Jacek Bromski 1993 Goldrush in Alaska Carson (odc. 5) James Hill 1993–1994 Bank nie z tej ziemi bezdomny Waldemar Dziki 1994 Sukces redaktor (odc. 6) Krzysztof Gruber 1994–1995 Spółka rodzinna majster (odc. 6–8, 11–16, 18–19) Jerzy Sztwiertnia 1996 Bar Atlantic gawędziarz Sabała (odc. 1–2, 6) Janusz Majewski 1997 13 posterunek aktor (odc. 3) Maciej Ślesicki 1998 Z pianką czy bez kierowca (odc. 6–9) Grzegorz Warchoł 1998 Rodziców nie ma w domu Kocoń (odc. 40–51) Wojciech Adamczyk 1999 Lot 001 (odc. 6) Krzysztof Lang 2000 Świat według Kiepskich harnaś (odc. 56) Okił Khamidow 2000–2017 M jak miłość Lucjan Mostowiak różni 2003 Tygrysy Europy 2 Stanisław Pachołek, właściciel Nowak&Nowak Jerzy Gruza 2007 Dylematu 5 Józef Balcerek Grzegorz Warchoł 2008 Agentki kolejarz Ludwik Poręba (odc. 7) Piotr Wereśniak
Dubbing
Nagrody mały|Mural przy ul. Naczelnikowskiej 50 w Warszawie Piotra Karszni i Rafała Roskowińskiego pamięci Witolda Pyrkosza w roli Józefa Balcerka z Alternatywy 4