Prezydent Miasta Katowice – organ wykonawczy miasta Katowice, będący zwierzchnikiem służbowym pracowników Urzędu Miasta Katowice, kierowników miejskich jednostek organizacyjnych, a także służb, inspekcji i straży. Został powołany 28 grudnia 1866 roku.

Działalność i kompetencje Prezydent Miasta Katowice to jeden z dwóch organów miasta Katowice. Jest organem wykonawczym, wykonujący także zadania powierzone staroście na mocy obowiązujących ustaw. Wykonuje uchwały Rady Miasta Katowice oraz wydaje rozstrzygnięcia, szczególności w formie zarządzeń, decyzji administracyjnych bądź postanowień, a za okres między sesjami składa sprawozdanie ze swojej działalności.

Prezydent Miasta Katowice wykonuje swoje zadania przy pomocy Urzędu Miasta Katowice oraz jednostek organizacyjnych miasta. Jest kierownikiem Urzędu Miasta Katowice, zwierzchnikiem służbowym jego pracowników i kierowników miejskich jednostek organizacyjnych oraz zwierzchnikiem miejskich służb, inspekcji i straży. Może powołać bądź odwołać swoich zastępców – wiceprezydentów, których liczba nie może być większa niż cztery. Może ich upoważnić do wydawania w jego imieniu decyzji, jak również pracownikom miejskich służb, inspekcji i straży.

Prezydentowi Miasta Katowice bezpośrednio podlegają następujące komórki organizacyjne Urzędu Miasta Katowice i jednostki organizacyjne: Dyrektor Biura, Wydział Audytu i Kontroli, Wydział Prawny, Biuro Zgodności i Bezpieczeństwa (Inspektor Ochrony Danych), Pełnomocnik Prezydenta ds. Strategii Rozwoju oraz Pełnomocnik Prezydenta ds. Ochrony Informacji Niejawnych.

Lista zarządców i prezydentów miasta Katowice Cesarstwo Niemieckie / Republika Weimarska

Katowice otrzymały prawa miejskie 11 września 1865 roku, a 28 grudnia tego samego roku powołano Magistrat, a wraz z nim ustanowiono stanowisko burmistrza. Zarząd miasta składał się z burmistrza, jego zastępcy i sześciu rajców (pierwotnie było ich cztery). Pierwszym burmistrzem Katowic był przybyły z Krapkowic Louis Diebel, którego na dwunastoletnią kadencję wybrała Rada Miejska na posiedzeniu 21 września 1866 roku spośród czterech kandydatów. Louis Diebel wraz z miejskim skarbnikiem Bönischem zdefraudował 15 tys. talarów pobranych z kasy miejskiej i uciekł do Baltimore w Stanach Zjednoczonych, a ostatni raz na zebraniu rady pojawił się 8 września 1870 roku. Kolejnym burmistrzem Katowic został Oswald Kerner ze Środy Śląskiej, a następnie August Schneider, który przyczynił się w dużym stopniu do znaczącego rozwoju młodego miasta. Inauguracja Rady Miejskiej w Katowicach 11 grudnia 1919 roku zbiegła się z czasem z ustąpieniem po 17 latach kolejnego włodarza miasta, nadburmistrza Alexandra Pohlmanna, który został prezesem rejencji w Magdeburgu i posłem do Zgromadzenia Narodowego. Tytuł nadburmistrza Katowic miał do 1914 roku.

Pierwsza siedziba Magistratu znajdowała się w mieszkaniu burmistrza lub w wynajętym na ten cel przez miasto pomieszczeniach w hotelach Welta oraz „De Prusse”. Na początku lat 70. XIX wieku ratusz mieścił się w budynku przy późniejszej ulicy 3 Maja, a następnie zakupiono do Tiele-Wincklerów grunt przy późniejszej ulicy Warszawskiej pod budowę siedziby Rady Miejskiej i Magistratu. Stały tam dwa budynki folwarczne, z czego jeden z nich przebudowano według projektu Carla Heintzego na ratusz. W latach 90. XIX wieku miasto zakupiło gmach hotelu „De Prusse” przy późniejszym Rynku, do którego w 1899 roku została przeniesiona siedziba ratusza. Poprzedni budynek został zburzony na początku XX wieku, a w jego miejscu stanął gmach późniejszego Teatru Śląskiego im. S. Wyspiańskiego. +Burmistrzowie i nadburmistrzowie KatowicLp.Imię i nazwiskoZdjęcieRozpoczęciesprawowania urzęduZakończeniesprawowania urzęduDługośćurzędowaniaŹr.1Louis Diebel(ur. ok. 1828)bezramki|100x100px28 grudnia 1866Oficjalna data objęcia stanowiska wraz z otwarciem Magistratu; jako początek działalności Louisa Diebla jako burmistrza Katowic podawana jest data 14 maja 1866 roku.październik 1870ok. 1370 dni –Scheidler (p.o. burmistrza)brakpaździernik 187017 października 1870ok. 17 dni –Oswald Hertel (p.o. burmistrza)brak20 października 18709 lutego 1871 dni –Sklarzik (p.o. burmistrza)brak9 lutego 18713 kwietnia 1871 dni2Oswald Kerner(4 kwietnia 1833, zm. 11 grudnia 1873)brak3 kwietnia 1871Lub od 1 kwietnia 1871 roku.11 grudnia 1873 dni –Körfer (p.o. burmistrza ?)brak12 grudnia 1873kwiecień 1874ok. 110 dni –Baier (p.o. burmistrza ?)brakkwiecień 1874 (?)1 lipca 1874ok. 90 dni3Otto Rüppel(ur. 1826, zm. 7 listopada 1889)brak1 lipca 18747 listopada 1889 dni –von Schipp (komisarycznie)brak1889 (?)1890 (?)ok. 1 roku –Kosch (p.o. burmistrza)brak1890 (?)1891 (?)ok. 1 roku4August Schneider(ur. 20 października 1851, zm. 25 czerwca 1929)bezramki|134x134px1 kwietnia 1890Bądź od 4 kwietnia; bądź od 1891 roku.1 sierpnia 1902Bądź do 3 lub 5 sierpnia 1902 roku. dni5Alexander Pohlmann(ur. 10 września 1865, zm. 5 października 1952)bezramki|133x133px1903 (?)1919ok. 5800 dni

II Rzeczpospolita Po 1922 roku podstawą funkcjonowania samorządu w Katowicach nadal była pruska ustawa z 1853 roku z niewielkimi modyfikacjami. Magistrat był wówczas jednym z dwóch organów samorządu miejskiego i składał się z burmistrza (prezydenta), jego zastępców, ławników oraz utrzymywanych przez miasto radców. Prezydenta wybierała Rada Miejska, a zatwierdzał minister spraw wewnętrznych. Magistratowi podlegały deputacje miejskie oraz naczelnicy okręgów miejscowych.

W momencie przejęcia w Katowic przez Polskę w czerwcu 1922 roku działała w mieście rada wyłoniona w wyborach komunalnych z 1919 roku. Zaraz po podjęciu decyzji o podziale obszaru plebiscytowego w październiku 1921 roku podjęto działania mające na celu obsadzenie stanowiska burmistrza przez Polaka. Naczelna Rada Ludowa zaproponowała powiązanego z Narodową Partią Robotniczą Alfonsa Górnika. Radni 6 lutego (bądź 30 stycznia) 1922 roku wybrali go na burmistrza, a jego zastępcą został Edmund Leu. Pełnię władzy burmistrz uzyskał 19 czerwca, kiedy to Katowice opuściły wojska francuskie. Edmund Leu był drugim burmistrzem do 1926 roku, po czym 8 lipca tego samego roku Rada Miejska wybrała na to stanowisko sędziego powiatowego Stanisława Szkudlarza, który urząd ten sprawował do wybuchu II wojny światowej.

Za cichą aprobatą wojewody Michała Grażyńskiego jesienią 1927 roku zaczęła się nagonka na prezydenta Alfonsa Górnika, czego przyczyną były jego prochadeckie sympatie. Ze stanowiska zrezygnował 27 (bądź 28 lub 30) kwietnia 1928 roku, a jego następcą został związany z sanacją Adam Kocur wybrany przez Radę Miejską 30 maja 1928 roku. Nowy prezydent oficjalnie objął stanowisko 26 lipca 1928 roku. W latach 1929–1931 na potrzeby władz miejskich został wzniesiony nowy gmach przy ulicy Młyńskiej 4. +Burmistrzowie i prezydenci KatowicLp.Imię i nazwiskoZdjęcieRozpoczęciesprawowania urzęduZakończeniesprawowania urzęduDługośćurzędowaniaŹr.6Alfons Górnik(ur. 26 marca 1886, zm. 8 grudnia 1939)bezramki|139x139px6 lutego 192227 kwietnia 1928Bądź 28 lub 30 kwietnia 1928 roku. dni7Adam Kocur(ur. 1 maja 1894, zm. 12 stycznia 1965)bezramki|161x161px30 maja 1928Oficjalnie objął urząd 26 lipca 1928 roku.3 września 1939 dni

III Rzesza Działania II wojny światowej na terenie Katowic rozpoczęły się już 1 września 1939 roku, a w dniach 2 i 3 września miasto opuściło polska administracja. Po zajęciu Katowic przez Niemców, 4 września przybył Julius Friedrich, urzędnik prezydium rejencji w Düsseldorfie, który został przewidziany na komisarycznego nadburmistrza Katowic. Swe obowiązki podjął w następnym dniu, mając do pomocy radców Kammera i Heynego. 1 stycznia 1940 roku obowiązki nadburmistrza objął Hans Tiessler, który pełnił tę funkcję do końca wojny. Przed II wojną światową pracował w prezydium policji w Haale. Nadburmistrz miał władzę decyzyjną, jak i wykonawczą, a jego poczynania kontrolował pełnomocnik NSDAP. W maju 1941 roku stanowisko zastępcy nadburmistrza objął dr Pietsch.

+Nadburmistrzowie KatowicLp.Imię i nazwiskoZdjęcieRozpoczęciesprawowania urzęduZakończeniesprawowania urzęduDługośćurzędowaniaŹr. –Julius Friedrich (komisarycznie)brak5 września 1939Oficjalnie od 1 września 1939 roku.31 grudnia 1939 dni8Hans Tiessler(ur. 24 maja 1905, zm. 12 grudnia 1951)bezramki|133x133px1 stycznia 1940Formalnie od 5 lipca 1940 roku; początkowo jako burmistrz komisaryczny.styczeń 1945ok. 1830 dni

Rzeczpospolita Polska / PRL Po wyzwoleniu Katowic z niemieckiej okupacji, na przełomie stycznia i lutego 1945 roku zaczął funkcjonował katowicki Zarząd Miejski. Tymczasowym prezydentem został Józef Wesołowski, a wiceprezydentami Karol Tkocz z PPR i bezpartyjny Mieczysław Kłapa. Kolejnym prezydentem miasta został Zenon Tomaszewski vel Sobota, który okazał się fatalnym zarządzą, a po nim kolejno Aleksander Willner i Stefan Krużel.

+Prezydenci KatowicLp.Imię i nazwiskoZdjęcieRozpoczęciesprawowania urzęduZakończeniesprawowania urzęduDługośćurzędowaniaŹr.9Józef Wesołowski(ur. 3 grudnia 1889, zm. 1954)brak5 lutego 1945Początkowo jako tymczasowy prezydent; od 19 czerwca 1945 roku z wyboru Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach.13 września 1945 dni10Zenon Tomaszewski vel Sobota(ur. 20 września 1906, zm. 2 lipca 1952)bezramki|135x135px11 września 194531 maja 1946 dni –Stanisław Garwiński (p.o. prezydenta)bezramki|149x149px1 czerwca 194614 grudnia 1946 dni11Aleksander Willner(ur. 19 października 1895, zm. 30 maja 1956)bezramki|133x133px12 grudnia 194623 marca 1950 dni12Stefan Krużelbezramki|177x177px13 marca 1950czerwiec 1950ok. 80 dni

20 marca 1950 roku Sejm PRL uchwalił ustawę znoszącą m.in. stanowiska prezydentów miast. Wprowadzała ona jednolity system, oparty na wybranych przez mieszkańców radach miejskich, powiatowych i wojewódzkich podporządkowanych hierarchicznie Radzie Państwa. Najdłużej funkcję przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach pełnił Antoni Wojda. +Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w KatowicachLp.Imię i nazwiskoZdjęcieRozpoczęciesprawowania urzęduZakończeniesprawowania urzęduDługośćurzędowaniaŹr.12Stefan Krużelbezramki|177x177pxczerwiec 1950luty 1952ok. 610 dni –Józef Dziura (p.o. przewodniczącego)brak1 marca 19521 kwietnia 1953 dni13Antoni Wojda(ur. 4 stycznia 1907, zm. 17 września 1981)bezramki|148x148px1 kwietnia 1953Bądź od 22 marca 1952 roku.1 października 1971 dni14Paweł Podbiał(ur. 9 czerwca 1924, zm. 23 stycznia 1982)brak14 września 197116 grudnia 1973 dni

Po reformie administracyjnej w 1973 roku władzę wykonawczą oddano urzędom miejskim, na czele której ponownie stanęli prezydenci. W Katowicach pierwszym z nich, 17 grudnia tego samego roku, został Paweł Podbiał, dotychczasowy przewodniczący prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach. Pomimo formalnego przywrócenia samorządu, faktyczne decyzje o zasadniczych problemach miasta nadal zapadły w Komitecie Wojewódzkim lub Miejskim PZPR w Katowicach.

+Prezydenci KatowicLp.Imię i nazwiskoZdjęcieRozpoczęciesprawowania urzęduZakończeniesprawowania urzęduDługośćurzędowaniaŹr.14Paweł Podbiał(ur. 9 czerwca 1924, zm. 23 stycznia 1982)brak17 grudnia 197330 maja 1975 dni15Lucjan Gajda(ur. 5 stycznia 1936)brak1 czerwca 197514 czerwca 1978 dni16Marian Wysocki(ur. 2 maja 1926, zm. 15 stycznia 2006)bezramki|128x128px15 czerwca 1978Bądź od 16 czerwca 1978 roku.28 lutego 1981 dni17Edward Mecha(ur. 31 stycznia 1938, zm. 16 kwietnia 2013)brak1 marca 198131 marca 1984 dni18Jerzy Świrad(ur. 1929, zm. sierpień 2015)brak1 kwietnia 198430 września 1989 dni19Krystyna Nesteruk(ur. 9 maja 1938)brak18 października 1989Bądź od 26 października 1989 roku do 30 września 1990 roku.18 czerwca 1990 dni

III Rzeczpospolita