Dimitri Tiomkin, (, Dmitrij Zinowjewicz Tiomkin, ur. w Krzemieńczuku, zm. 11 listopada 1979 w Londynie) – amerykański kompozytor i pianista pochodzenia rosyjskiego, czterokrotny zdobywca Oscara (dwa w 1953, po jednym 1955 i 1959). Autor muzyki do około 120 filmów, między innymi W samo południe (1952) i Rio Bravo (1959).
Życiorys Studiował w Konserwatorium w Petersburgu, w klasie fortepianu pod kierunkiem Felixa Blumenfelda, i kompozycję pod kierunkiem Aleksandra Głazunowa. W rezultacie wybuchu rewolucji październikowej i wojny domowej wyjechał do Berlina, gdzie kontynuował edukację w zakresie kompozycji pod kierunkiem Ferruccio Busoniego i w klasie fortepianu Egona Petri.
Po udanym występie z Berliner Philharmoniker, podczas którego wykonał 2. Koncert fortepianowy A-dur Ferenca Liszta, wyjechał do Paryża, a następnie do Nowego Jorku. Koncertował w Carnegie Hall, gdzie wykonywał dzieła m.in. Maurice’a Ravela, Aleksandra Skriabina, Francisa Poulenca i Aleksandra Tansmana. Jako pianista w końcu lat 20. powrócił do Europy na tournée, występując m.in. w Operze paryskiej.
Od lat 30. pisał coraz więcej muzyki filmowej, za którą zdobył m.in. cztery Oscary.
Filmografia 1930 Devil-May Care The Rogue Song (reż. Lionel Barrymore) Lord Byron of Broadway (reż. William Nigh, Harry Beaumont) Nasze niewinne narzeczone (Our Blushing Brides, reż. Harry Beaumont) 1931 Resurrection (reż. Edwin Carewe) 1933 Broadway to Hollywood Alicja w Krainie Czarów (Alice in Wonderland, reż. Norman Z. McLeod) 1935 Kapryśna Marietta (Naughty Marietta, reż. W.S. Van Dyke) The Casino Murder Case (reż. Edwin L. Marin) I Live My Life (reż. W.S. Van Dyke) Mad Love (reż. Karl Freund) 1936 Pan z milionami (Mr. Deeds Goes to Town, reż. Frank Capra) 1937 Zagubiony horyzont (Lost Horizon, reż. Frank Capra) Droga powrotna (The Road Back, reż. James Whale) 1938 Zew Północy (Spawn of the North, reż. Henry Hathaway) Wielki walc (The Great Waltz, reż. Julien Duvivier) Cieszmy się życiem (You Can’t Take It With You, reż. Frank Capra) 1939 Tylko aniołowie mają skrzydła (Only Angels Have Wings, reż. Howard Hawks) Pan Smith jedzie do Waszyngtonu (Mr. Smith Goes to Washington, reż. Frank Capra) 1940 Lucky Partners (reż. Lewis Milestone) Człowiek z Zachodu (The Westerner, reż. William Wyler) 1941 Obywatel John Doe (Meet John Doe, reż. Frank Capra) Forced Landing (reż. Gordon Wiles) The Corsican Brothers (reż. Gregory Ratoff) Scattergood Meets Broadway (reż. Christy Cabanne) Flying Blind (reż. Frank McDonald) 1942 A Gentleman after Dark (reż. Edwin L. Marin) Twin Beds (reż. Tim Whelan) Księżyc i miedziak (The Moon and Sixpence, reż. Albert Lewin) W cieniu podejrzenia (Shadow of a Doubt, reż. Alfred Hitchcock) Dlaczego walczymy (Why We Fight – seria filmów dokumentalnych 1942–1945, reż. Frank Capra, Anatole Litvak) 1943 Unknown Guest (reż. Kurt Neumann) Zwycięstwo tunezyjskie (Tunisian Victory, reż. John Monck, Williamem Alwyn) 1944 Oszust (The Impostor, reż. Julien Duvivier) Mosty San Luis Rey (The Bridge of San Luis Rey, reż. Rowland V. Lee) Ladies Courageous (reż. John Rawlins) When Strangers Marry (reż. William Castle) Bitwa pod San Pietro (The Battle of San Pietro, reż. John Huston) Forever Yours (reż. William Nigh) 1945 Dillinger (reż. Max Nosseck) China’s Little Devils (reż. Monta Bell) Pardon My Past (reż. Leslie Fenton) 1946 Czy warto czekać? (Whistle Stop, reż. Leonide Moguy) Black Beauty (reż. Max Nosseck) Anioł na ramieniu (Angel on My Shoulder, reż. Archie Mayo) Mroczne zwierciadło (The Dark Mirror, reż. Robert Siodmak) Pojedynek w słońcu (Duel in the Sun, reż. King Vidor) To wspaniałe życie (It’a a Wonderful Life, reż. Frank Capra) 1947 The Long Night (reż. Anatole Litvak) 1948 Tarzan i syreny (Tarzan and the Mermaids, reż. Robert Florey) The Dude Goes West (reż. Kurt Neumann) So This Is New York (reż. Richard Fleischer) Rzeka Czerwona (Red River, reż. Howard Hawks) Portret Jennie (Portrait of Jennie, reż. William Dieterle) 1949 Canadian Pacific (reż. Edwin L. Marin) Czempion (Champion, reż. Mark Robson) Pod jednym sztandarem (Home of the Brave, reż. Mark Robson) Red Light (reż. Roy Del Ruth) 1950 Dakota Lil (reż. Lesley Selander) Guilty Bystander (reż. Joseph Lerner) Champagne for Caesar (reż. Richard Whorf) Zmarły w chwili przybycia (D.O.A., reż. Rudolph Mate) Pokłosie wojny (The Men, reż. Fred Zinnemann) Mr. Universe (reż. Joseph Lerner) Cyrano de Bergerac (reż. Michael Gordon) 1951 Stwór (The Thing, reż. Charles Nyby) Nieznajomi z pociągu (Strangers on a Train, reż. Alfred Hitchcock) Peking Express (reż. William Dieterle) The Well (reż. Leo C. Popkin, Russell Rouse) Drums in the Deep South (reż. William Cameron Menzies) Bugles in the Afternoon (reż. Roy Rowland) 1952 W samo południe (High Noon, reż. Fred Zinnemann) Mutiny (reż. Edward Dmytryk) My Six Convicts (reż. Hugo Fregonese) Dama w żelaznej masce (Lady in the Iron Mask, reż. Ralph Murphy) The Happy Time (reż. Richard Fleischer) Bezkresne niebo (The Big Sky, reż. Howard Hawks) The Four Poster (reż. Irving Reis) The Steel Trap (reż. Andrew L. Stone) Anielska twarz (Angel Face, reż. Otto Preminger) Wyznaję (I Confess, reż. Alfred Hitchcock) Return to Paradise (reż. Mark Robson) Jeopardy (reż. John Sturges) Płynne złoto (Blowing Wild, reż. Hugo Fregonese) 1953 Płynne złoto (reż. Hugo Fregonese) Take the High Ground (reż. Richard Brooks) Cease Fire! (reż. Owen Crump) M jak morderstwo (Dial M for Murder, reż. Alfred Hitchcock) 1954 His Majesty O’Keefe (reż. Byron Haskin) The Command (reż. David Butler) Noc nad Pacyfikiem (The High and the Mighty, reż. William A. Wellman) A Bullet Is Waiting (reż. John Farrow) The Adventures of Hajji Baba (reż. Don Weis) Strange Lady in Town (reż. Mervyn LeRoy) 1955 Ziemia faraonów (The Land of Pharaohs, reż. Howard Hawks) Billy Mitchell przed sądem wojskowym (The Court-Martial of Billy Mitchell, reż. Otto Preminger) 1956 Olbrzym (The Giant, reż. George Stevens) Przyjacielska perswazja (Friendly Persuasion, reż. William Wyler) Tension at Table Rock (reż. Charles Marquis Warren) 1957 Strzelanina w O.K. Corral (Gunfight at the O.K. Coral, reż. John Sturges) Night Passage (reż. James Neilson) Search for Paradise (reż. Otto Lang) Młoda ziemia (The Young Land, reż. Ted Tetzlaff) Dziki jest wiatr (Wild Is the Wind, reż. George Cukor) 1958 Stary człowiek i morze (The Old Man and the Sea, reż. John Sturges) 1959 Rio Bravo (reż. Howard Hawks) Ostatni pociąg z Gun Hill (Last Train from Gun Hill, reż. John Sturges) 1960 Nie do przebaczenia (The Unforgiven, reż. John Huston) Alamo (The Alamo, reż. John Wayne) Przybysze o zmierzchu (The Sundowners, reż. Fred Zinnemann) 1961 Działa Navarony (The Guns of Navarone, reż. Jack Lee Thompson) Miasto bez litości (Town Without Pity, reż. Gottfried Reinhardt) Without Each Other (reż. Saul Swimmer) 1963 55 dni w Pekinie (55 Days in Peking, reż. Nicholas Ray) 1964 Upadek Cesarstwa Rzymskiego (The Fall of the Roman Empire, reż. Anthony Mann) Circus World (reż. Henry Hathaway) 1965 36 Hours (reż. George Seaton) 1967 The War Wagon (reż. Burt Kennedy) 1968 Wielka Katarzyna (Great Catherine, reż. Gordon Flemyng) 1970 Czajkowski (Czajkowskij, reż. Igor Tałankin)
Nagrody Akademii Filmowej Muzyka 1937 Nominacja: Zagubiony horyzont (reż. Frank Capra; Tiomkin był autorem partytury, a kierownictwo muzyczne z ramienia Columbii sprawował Morris Stoloff) 1939 Nominacja: Pan Smith jedzie do Waszyngtonu (reż. Frank Capra) 1942 Nominacja: The Corsican Brothers (reż. Gregory Ratoff) 1943 Nominacja: Księżyc i miedziak (reż. Albert Lewin) 1944 Nominacja: Mosty San Luis Rey (reż. Rowland V. Lee) 1949 Nominacja: Champion (reż. Mark Robson) 1952 Oscar: W samo południe (reż. Fred Zinnemann) 1954 Oscar: Noc nad Pacyfikiem (reż. William A. Wellman) 1956 Nominacja: Olbrzym (reż. George Stevens) 1958 Oscar: Stary człowiek i morze (reż. John Sturges) 1960 Nominacja: Alamo (reż. John Wayne) 1961 Nominacja: Działa Navarony (reż. J. Lee Thompson) 1963 Nominacja: 55 dni w Pekinie (reż. Nicholas Ray) 1964 Nominacja: Upadek Cesarstwa Rzymskiego (reż. Anthony Mann) 1971 Nominacja: Czajkowski (reż. Igor Tałankin)
Piosenki 1952 Oskar: „High Noon (Do Not Forsake Me, Oh My Darlin’)” z filmu W samo południe, reż. Fred Zinnemann (muzyka, słowa napisał Ned Washington) 1954 Nominacja: „The High and the Mighty” z filmu Noc nad Pacyfikiem, reż. William A. Wellman (muzyka, słowa napisał Ned Washington) 1956 Nominacja: „Friendly Persuasion (Thee I Love)” z filmu Przyjacielska perswazja, reż. William Wyler (muzyka, słowa napisał Paul Francis Webster) 1957 Nominacja: „Wild Is the Wind” z filmu Dziki jest wiatr, reż. George Cukor (muzyka, słowa napisał Ned Washington) 1959 Nominacja: „Strange Are the Ways of Love” z filmu Młoda ziemia, reż. Ted Tetzlaff (muzyka, słowa napisał Ned Washington) 1960 Nominacja: „The Green Leaves of Summer” z filmu Alamo, reż. John Wayne (muzyka, słowa napisał Paul Francis Webster) 1961 Nominacja: „Town Without Pity” z filmu Miasto bez litości, reż. Gottfried Reihardt (muzyka, słowa napisał Ned Washington) 1963 Nominacja: „So Little Time” z filmu 55 dni w Pekinie, reż. Nicholas Ray (muzyka, słowa napisał Paul Francis Webster)
Odznaczenia Krzyż Oficerski Legii Honorowej (1976) Krzyż Kawalerski Legii Honorowej (1960) Krzyż Kawalerski Orderu Sztuki i Literatury (1969) Krzyż Kawalerski Orderu Izabeli Katolickiej (1964)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy muzyki filmowej Kategoria:Rosyjscy pianiści Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszą muzykę Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszą piosenkę oryginalną Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej Kategoria:Rosyjscy Żydzi Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Krzemieńczuku Kategoria:Amerykanie pochodzenia rosyjskiego Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1979