Order Gwiazdy Polarnej (szw. Nordstjärneorden) – odznaczenie Królestwa Szwecji nadawane za zasługi cywilne.
Historia thumb|Wygląd insygniów I klasy w latach 1975–2022 thumb|Łańcuch Orderu Gwiazdy Polarnej Dawniej potocznie zwany Czarną Wstęgą (Det svarta bandet) order został ustanowiony przez króla Szwecji Fryderyka I Heskiego 23 czerwca 1748 w ramach systemu odznaczeń, do którego należały Order Serafinów i Order Miecza. Nadawany był głównie urzędnikom państwowym za zasługi w służbie państwu w dziedzinach administracji, szkolnictwa, nauki i od 1952 także uczonym za wybitne wynalazki. Otrzymywać go mogli także cudzoziemcy.
Nowa konstytucja, która weszła w życie 1 stycznia 1975, zniosła nadawanie orderów obywatelom szwedzkim. Od tej pory Order Gwiazdy Polarnej otrzymać mogli wyłącznie cudzoziemcy. Był nadawany przez rząd, a więc postradał miano „królewski”. Ostatnim Szwedem który dostał ten order był szwagier króla Karola XVI Gustawa Tord Magnusson (w dniu 31 grudnia 1974). Monarcha w ten sposób po raz ostatni wykorzystał swą prerogatywę. W 1995 przyznano królowi prawo nadawania orderu członkom swej rodziny.
15 grudnia 2022 cały szwedzki system orderowy został przywrócony w pełnym zakresie, umożliwiając obywatelom Szwecji otrzymywanie wszystkich trzech orderów za zasługi, a obcokrajowcom otrzymywanie także orderów Miecza oraz Wazów (ustawa weszła w życie 1 lutego 2023). Został on też w niewielkim stopniu zmodernizowany i uaktualniony, m.in. wprowadzono przyłączoną do orderu srebrną Odznakę Gwiazdy Polarnej, oprócz dotychczasowego złotego i srebrnego Medalu Gwiazdy Polarnej, ustanowionych w 1986 (za działania zbrojne prowadzone przez władze cywilne może zostać przyznany medal ze specjalną wstążką za odwagę).
Podział odznaczenia I klasa – Krzyż Wielki (Kommendör med stora korset) II klasa – Komandor I klasy (Kommendör av första klassen) III klasa – Komandor (Kommendör) IV klasa – Kawaler I klasy (Riddare av första klassen) V klasa – Kawaler (Riddare) dodatkowo: Złoty Medal Gwiazdy Polarnej (Nordstjärnemedaljen i guld) Srebrny Medal Gwiazdy Polarnej (Nordstjärnemedaljen i silver) Srebrna Odznaka Gwiazdy Polarnej (Nordstjärnetecknet i silver)
Insygnia Insygnia Orderu Gwiazdy Polarnej to krzyż, gwiazda dla I i II klasy oraz łańcuch. Odznaka orderowa to emaliowany na biało krzyż maltański, ze złotymi koronami królewskimi między ramionami. W medalionie środkowym zarówno awersu jak i rewersu znajduje się na niebieskim tle biała pięcioramienna Gwiazda Polarna ze złotymi brzegami, otoczona dewizą orderu NESCIT OCCASUM (NIGDY NIE ZACHODZI). Krzyż zawieszony jest na złotej koronie królewskiej.
Gwiazda orderowa I klasy to srebrny krzyż maltański z również srebrną gwiazdą polarną w środku i wiązkami promieni między ramionami. Gwiazda II klasy nie posiada promieni między ramionami. Łańcuch orderu składa się z jedenastu par niebieskich ukoronowanych, zwróconych do siebie grzbietem liter F i z dwunastu białych gwiazd polarnych.
Do 1975 order był noszony na czarnej wstędze, być może w naśladownictwie francuskiego Orderu św. Michała z 1469.
W latach 1975–2022 wstęga orderu była niebieska z pojedynczym żółtym paskiem na bokach.
Od 2023 wszystkie klasy znów przyznawane są na czarnych wstęgach.
Baretki Orderu Gwiazdy Polarnej (w latach 1748–1974 i ponownie od 2023)100pxKomandorKrzyża Wielkiego100pxKomandorI klasy100pxKomandor100pxKawalerI klasy100pxKawaler Baretki Orderu Gwiazdy Polarnej (w latach 1975–2022)100pxKomandorKrzyża Wielkiego100pxKomandorI klasy100pxKomandor100pxKawalerI klasy100pxKawaler
Odznaczeni
Przypisy
Bibliografia H.J.S. Kleberg, Kungl. Svenska Riddarordnarna, Stockholm och Malmö 1935 Nordstjärneorden, kungligmajestatsorden.se
Kategoria:Szwedzkie odznaczenia