mały Ciemnobiałka subalpejska (Melanoleuca subalpina (Britzelm.) Bresinsky & Stangl) – gatunek grzybów należący do rodziny Melanoleucaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Melanoleuca, Melanoleucaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1891 r. Max Britzelmayr, nadając mu nazwę Agaricus subalpinus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 1976 r. Andreas Bresinsky i Johann Stangl. Synonimy: Agaricus subalpinus Britzelm. 1891 Tricholoma subalpinum (Britzelm.) Sacc. 1895. Polską nazwę zarekomendował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Kapelusz Średnica 6–12 cm, początkowo półkulisty do wypukłego, potem płaski do wklęsłego, czasami powyginany. Brzeg lekko pofałdowany, ostry. Powierzchnia gładka, w stanie świeżym jedwabiście matowa i gładka, po wysuszeniu popękana, początkowo biała do kremowej, potem blado płowożółta do ochrowej, czasem nieco ciemniejsza w środku. Blaszki Przyrośnięte, często rozwidlone na brzegu, szerokie, gęste, białawe, z lekko pofalowanymi brzegami. Trzon Wysokość 4–7 cm, grubość 0,8–1,5 cm (jest krótszy od średnicy kapelusza), cylindryczny, nieco rozszerzony u nasady, pełny, włóknisty, białawy. Miąższ Na środku kapelusza gruby, na brzegu cienki, biały. Ma nieprzyjemny zapach mięsa i orzechowy smak. Cechy mikroskopowe Podstawki cylindryczne, 18–25 × 6–8 µm z 4 sterygmami, bez sprzążek bazalnych. Zarodniki elipsoidalne, brodawkowate, z gutulami, szkliste, nieamyloidalne, 8–10 × 4,5–6 µm, Q = 1,5–2,0. Cheilocystydy butelkowate, często zaokrąglone, z kryształkami na wierzchołku, 38–55 × 11–14 µm. Pleurocystydy rzadkie, podobne do cheilocystyd. Kaulocystydy obecne na wierzchołku trzonu. Trama blaszek regularna. Strzępki w skórce kapelusza nieregularnie splątane, częściowo wyprostowane, o średnicy 2–7 µm, z żelatynizowaną warstwą wierzchnią, bez sprzążek. Gatunki podobne Przez niektórych mykologów ciemnobiałka subalpejska uważana jest za synonim ciemnobiałki popękanej (Melanoleuca strictipes). Różni się od niej trzonem o wysokości mniejszej od średnicy kapelusza, cheilocystydy z zaokrąglonym wierzchołkiem i siedliskiem; rośnie głównie na halach górskich.
Występowanie i siedlisko Najwięcej stanowisk zaobserwowano w Europie, ale notowany jest także w Ameryce Północnej i w Azji. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył 2 stanowiska z uwagą, że rozprzestrzenienie tego gatunku i stopień zagrożenia nie są znane. W późniejszych latach odnotowano dwa następne stanowiska.
Naziemny grzyb saprotroficzny. Występuje wśród traw na halach górskich. W Polsce notowana także w lasach grabowych.
Znaczenie Grzyb jadalny.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Melanoleucaceae Kategoria:Mykobiota Polski