Lista prawosławnych metropolitów moskiewskich, patriarchów moskiewskich i całej Rusi w pierwszym okresie istnienia patriarchatu, ordynariuszy eparchii moskiewskiej w okresie synodalnym oraz patriarchów moskiewskich i całej Rusi po 1917.
Personalia hierarchów będący jedynie locum tenens (strażnikami tronu) patriarszego lub ich zastępcami, zostały zapisane czcionką zwykłą, w odróżnieniu od imion samych patriarchów.
Metropolici Jonasz (1448–1461) Teodozjusz (1461–1464) Filip I (1464–1473) Geronty (1473–1489) Zozym (1490–1494) Szymon (1495–1511) Warłam (1511–1521) Daniel (1522–1539) Joazaf (1539–1542) Makary (1542–1563) Atanazy (1564–1566) Filip II (1566–1568) Cyryl (1568–1572) Antoni (1572–1581) Dionizy II (1581–1587) Hiob (1587–1589), ostatni metropolita i pierwszy patriarcha Rosji.
Patriarchowie Moskwy (Pierwszy okres funkcjonowania) (1589–1721) Lp. Portret HierarchaImię i nazwisko świeckie Okres pełnienia urzędu Uwagi od do I 80px|center Hiob 26 stycznia 1589 24 czerwca 1605 Przed podniesieniem metropolii moskiewskiej do rangi patriarchatu był jej zwierzchnikiem. Wybrany na patriarchę przez cara Fiodora I z trzech kandydatów wskazanych również przez cara i potwierdzonych przez Sobór Biskupów. Z urzędu usunięty na żądanie Dymitra Samozwańca I, którego decyzję potwierdził uświęcony sobór. Po śmierci Samozwańca i uwięzieniu Ignacego odmówił ponownego przyjęcia urzędu z uwagi na zły stan zdrowia. Ignacy 24 czerwca 1605 18 maja 1606 Wybrany na patriarchę z polecenia Dymitra Samozwańca. Przez współczesnych uważany za kanonicznego zwierzchnika Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, został następnie wykreślony z list patriarchów i nie jest uwzględniany w numeracji kolejnych hierarchów na tym urzędzie. Uwięziony i pozbawiony urzędu po śmierci swojego protektora Dymitra Samozwańca, w 1611 przez kilka miesięcy, na życzenie polskiej załogi Kremla moskiewskiego, bez sankcji soboru pełnił obowiązki patriarchy, w czasie uwięzienia kanonicznego zwierzchnika Kościoła – Hermogena. Następnie uciekł z Moskwy; na emigracji w Rzeczypospolitej przyjął unię. II 80px|center HermogenJermołaj 3 lipca 1606 17 lutego 1612 Wybrany przez sobór biskupów z poparciem cara Wasyla Szujskiego. 80px|center EfremEfrem Chwostow luty 1612 26 grudnia 1613 Metropolita kazański, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. JonaszJonasz Archangielski26 grudnia 161324 czerwca 1619Metropolita sarski i podoński, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. Pełnił obowiązki do powrotu metropolity Filareta (Romanowa), który jako ojciec cara Michała I miał objąć urząd patriarchy. III 80px|center FilaretFiodor Romanow24 czerwca 16191 października 1633Wybrany na urząd przez sobór biskupów zgodnie z życzeniem cara Michała I. Wcześniej, w 1608, przebywając w obozie Dymitra Samozwańca II, niekanonicznie tytułował się patriarchą, w opozycji do legalnego zwierzchnika Kościoła – Hermogena. IV80px|center Joazaf Istyczeń 163428 listopada 1640Wybrany na urząd przez cara, z grona trzech wskazanych przez sobór kandydatów. Jego wybór był formalnością, gdyż już wcześniej jako na swojego następcę wskazywał na niego zmarły patriarcha Filaret. V80px|center JózefJózef Djakow27 marca 164215 kwietnia 1652Wybrany na urząd drogą losowania, z sześciu kandydatów wskazanych przez cara z grona uczestników uświęconego soboru. VI 80px|center NikonNikita Minow25 lipca 165212 grudnia 1666Najprawdopodobniej wybrany na urząd przez sobór biskupów, z poparciem cara. W 1658, skonfliktowany z carem, ogłosił rezygnację z urzędu patriarchy i wycofał się do monasteru Nowe Jeruzalem. Decyzji tej nie potwierdził Sobór Lokalny ani Sobór Biskupów, toteż Nikon tytularnie pozostawał patriarchą, chociaż nie sprawował związanych z tym urzędem obowiązków, które pełnił w zastępstwie metropolita rostowski Jonasz. W 1664 wrócił do Moskwy i zamierzał podjąć ich wykonywanie na nowo. Car Aleksy I był już jednak zdecydowanie mu przeciwny i nie dopuścił do tego, doprowadzając do zwołania w 1666 soboru z udziałem zwierzchników starożytnych patriarchów prawosławnych, który oficjalnie pozbawił Nikona wszystkich godności kościelnych. W 1682 Nikon został pośmiertnie zrehabilitowany. VII80px|center Joazaf II31 stycznia 166717 lutego 1672Wybrany na urząd przez sobór moskiewski, który pozbawił wszystkich godności kościelnych jego poprzednika Nikona. VIII80px|center Pitirim7 lipca 167219 kwietnia 1673Wybrany na urząd przez uświęcony sobór. IX 80px|center JoachimIwan Sawiołow26 lipca 167417 marca 1690Wybrany przez uświęcony sobór. X 80px|center AdrianAndriej 24 sierpnia 1690 16 października 1700 Wybrany przez sobór biskupów. 80px|center StefanSymeon Jaworski 16 grudnia 1701 1722 Metropolita riazański, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego, następnie przewodniczący Świątobliwego Synodu Rządzącego.
Arcybiskupi i metropolici w okresie synodalnym Józef (Wołczański) (1742–1745) Platon (Malinowski) (1745–1754) Tymoteusz (Szczerbacki) (1757–1767) Ambroży (Zertis-Kamienski) (1768–1771) Platon (Lewszyn) (1775–1811) Augustyn (Winogradski) (1811–1819) Serafin (Głagolewski) (1819–1821) Filaret (Drozdow) (1821–1867) Innocenty (Wieniaminow-Popow) (1868–1879) Makary (Bułgakow) (1879–1882) Joannicjusz (Rudniew) (1882–1891) Leoncjusz (Lebiedinski) (1891–1893) Sergiusz (Lapidiewski) (1893–1898) Włodzimierz (Bogojawleński) (1898–1912) Makary (Niewski) (1912–1917)
Patriarchowie Moskwy (Drugi okres funkcjonowania) (1917– ) Lp. Fotografia HierarchaImię i nazwisko świeckie Okres pełnienia urzędu Uwagi od do XI 80px|center TichonWasilij Biełławin 17 listopada 1917 7 kwietnia 1925 Wybrany na patriarchę przez Sobór Lokalny po niemal dwustu latach od likwidacji patriarchatu według opracowanej na tę okazję procedury. W pierwszej turze głosowania uczestnicy soboru wskazywali trzech najwłaściwszych kandydatów na tron patriarszy. Warunkiem zaakceptowania kandydatury było uzyskanie 155 głosów spośród 309 możliwych. Tichon został wybrany jako trzeci, po metropolitach Antonim (Chrapowickim) i Arseniuszu (Stadnickim). O wyborze patriarchy spośród wymienionych trzech hierarchów zadecydowało losowanie. 80px|center PiotrPiotr Polański 12 kwietnia 1925 10 grudnia 1925 Metropolita kruticki, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. Swoje obowiązki przestał pełnić de facto wskutek aresztowania. De iure pozostawał locum tenens do 1936. 80px|center SergiuszIwan Stragorodski 10 grudnia 1925 8 grudnia 1926 Metropolita niżnonowogrodzki i arzamaski, zastępca locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. Swoje obowiązki przestał pełnić wskutek aresztowania. 80px|center JózefIwan Pietrowych 8 grudnia 1926 13 grudnia 1926 Metropolita rostowski, p.o. zastępcy locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. Swoje obowiązki przestał pełnić wskutek aresztowania. 80px|center SerafinSiemion Samojłowicz13 grudnia 19267 kwietnia 1927Arcybiskup uglicki, p.o. zastępcy locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. Po zwolnieniu metropolity niżnonowogrodzkiego Sergiusza na powrót przekazał mu dawne obowiązki. 80px|center SergiuszIwan Stragorodski 7 kwietnia 1927 1936 Metropolita niżnonowogrodzki i arzamaski, następnie od 1932 – gorkowski i arzamaski i od 1934 – moskiewski i kołomieński, zastępca locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. 1936 8 września 1943 Locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. Tytuł ten metropolita Sergiusz przyjął, kierując się docierającymi do niego informacjami o śmierci metropolity Piotra (Polańskiego), który w rzeczywistości zginął dopiero w roku następnym. XII 8 września 1943 15 maja 1944 W zmienionej sytuacji politycznej ZSRR, po agresji niemieckiej, Stalin zgodził się na przeprowadzenie wyborów patriarchy. Wyboru Sergiusza dokonał Sobór Biskupów. Dziewiętnastu zgromadzonych hierarchów jednogłośnie poparło wniosek metropolity leningradzkiego Aleksego, by wybrać na nowego zwierzchnika Kościoła właśnie Sergiusza. 80px|centerAleksy ISiergiej Władimirowicz Simanski 15 maja 1944 2 lutego 1945 Metropolita leningradzki, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. XIII2 lutego 194517 kwietnia 1970Wybrany na patriarchę przez Sobór Lokalny zgodnie z wolą poprzedniego patriarchy.80px|centerPimenSiergiej Izwiekow 17 kwietnia 1970 2 czerwca 1971 Metropolita kruticki i kołomieński, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. XIV2 czerwca 19713 maja 1990Wybrany na patriarchę przez kontrolowany przez KGB Sobór Lokalny w głosowaniu jawnym, zgodnie z życzeniem władz, jednogłośnie. 80px|center FilaretMychajło Antonowycz Denysenko 3 maja 1990 10 czerwca 1990 Egzarcha Ukrainy i metropolita kijowski, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. XV 80px|center Aleksy IIAleksiej Ridigier 10 czerwca 1990 5 grudnia 2008 Wybrany przez Sobór Lokalny w dwóch turach głosowania. W obydwu uzyskał największą liczbę głosów, wyprzedzając metropolitów rostowskiego i nowoczerkasskiego Włodzimierza i kijowskiego Filareta. 80px|center Cyryl IWładimir Gundiajew 5 grudnia 2008 1 lutego 2009 Metropolita smoleński i kaliningradzki, locum tenens Patriarchatu Moskiewskiego. XVI od 1 lutego 2009Wybrany przez Sobór Lokalny w dwóch turach głosowania. W obydwu uzyskał największą liczbę głosów, wyprzedzając metropolitów kałuskiego i borowskiego Klemensa oraz mińskiego i słuckiego, egzarchę Białorusi Filareta (wycofał się z II tury).
Przypisy
* Lista Metropolitów Patriarchów Kategoria:Listy biskupów