Zamek Gryf () – ruiny średniowiecznego zamku we wsi Proszówka, na wzgórzu (447 m n.p.m.) panującym nad drogą Gryfów Śląski – Mirsk (obecnie droga wojewódzka nr 361), 6 km na południe od Gryfowa i 2 km na północny wschód od Mirska.
Historia Zamek wybudował w XIII wieku książę głogowski Konrad na miejscu dawnego grodu Bobrzan. Do końca XIV wieku znajdował się w rękach książąt świdnickich, później króla czeskiego Wacława IV. W 1419 roku stał się własnością rodu Schaffgotschów i pozostał w ich rękach do 1798 r. W XVI i XVII wieku był powiększany i umacniany, między innymi poprzez dodawanie attyk do zamku górnego oraz rozbudowę zamku dolnego i bramy wjazdowej. W 1526 Urlich von Schaffgotsch (zm. 1543) rozpoczął przebudowę zamku a w 1546 Hans von Schaffgotsch wzniósł mury obronne. W 1617 Hans Ulrich von Schaffgotsch (1595–1635) urządził pod zamkiem turniej rycerski. Warownia była dwukrotnie oblegana przez Szwedów. W 1639 r. obroniła się, ale została zdobyta w 1645 r. Obrońca zamku Christoph Leopold von Schaffgotsch (1623–1703) musiał się poddać. Sto lat później w 1745 r. zajęła przez wojska pruskie. W 1778 r. był już silną twierdzą. W 1799 r. został częściowo rozebrany na materiał do budowy folwarku usytuowanego poniżej zamku. Od tego czasu pozostaje w ruinie. Zachowały się jedynie fragmenty murów obronnych z bramami, resztki kaplicy, budynków mieszkalnych i gospodarczychTajemnicze zamki i pałace, z terenu dolnego śląska i opolszczyzny, Kraków 2009, s. 38.. Obecnie zamek jest własnością prywatną.
Architektura Zamek składał się z trzech elementów: zamku górnego, zamku średniego i najmłodszego, a zarazem najsłabiej zachowanego zamku dolnego. Najwyższą część zamku wzniesiono na planie nieregularnego pięcioboku, na północ ulokowano zamek średni, natomiast zamek dolny zajmował największą, wschodnia część. W kaplicy na jednej ze ścian namalowany był swego czasu wizerunek dużego gryfa, od którego pochodzi nazwa zamku.
Z pierwotnej substancji budowlanej zachowały się mury zamku górnego oraz fragmenty bramy i wieży wjazdowej na dolnym przedzamczuAdam Wagner, Murowane budowle obronne w Polsce X-XVIII w., wyd. Bellona, Warszawa 2019.
Galeria
Przypisy
Bibliografia Marek Staffa (redakcja), Słownik geografii turystycznej Sudetów Pogórze Izerskie (A-Ł), T. 2,Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 2003, , s. 257-258 Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, .
o właścicielach zamku w A. Kuzio-Podrucki, Schaffgotschowie. Dzieje wielkiego rodu z Europy Środkowej, Katowice 2024, A. Kuzio-Podrucki, Schaffgotschowie. Zmienne losy śląskiej arystokracji, Bytom 2007, – info o książce na stronie: Śląska szlachta i arystokracja
Linki zewnętrzne
Opis na zamki.pl Archiwalne materiały związane z zamkiem w bibliotece Polona
Zamek Gryf Kategoria:Ruiny zamków w Polsce Kategoria:Śląskie zamki w Polsce Kategoria:Zamki w województwie dolnośląskim Kategoria:Zamki i pałace Schaffgotschów