Zagórze (gmina w Generalnym Gubernatorstwie Warszawskim)

Zagórze – dawna gmina wiejska, istniejąca przejściowo w 1915 roku na okupowanym Zagłębiu Dąbrowskim podczas I wojny światowej. Siedzibą władz gminy był obszar dworski Zagórze.

Podczas I wojny światowej gmina Zagórze, należąca od 1867 do powiatu będzińskiego pod zaborem rosyjskim, została przedzieloną granicą państw okupacyjnych. Jej wschodnia, zasadnicza część z Zagórzem znalazła się pod okupacją austriacką, gdzie weszła w skład nowo utworzonego powiatu dąbrowskiego, zachowując nazwę Zagórze. Natomiast zachodnia część gminy Zagórze znalazła się pod okupacją niemiecką, gdzie weszła w skład reformowanego powiatu będzińskiego. W części tej okupant niemiecki utworzył 27 lutego 1915 drugą, odrębną gminę Zagórze, składającą się z następujących miejscowościKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 2 (str. 8): Józefów, Konstantynów (z Pekinem), Modrzejów (z Hutą Puszkin), Środula, obszerna, niezurbanizowana część Zagórza na zachód od drogi Niwka–Dańdówka–ZagórzeWspółczesny ciąg ulic: Wojska Polskiego–11 Listopada–Braci Mieroszewskich, stanowiąca głównie obszar dworski Zagórze-Majątek, obszerna, niezurbanizowana część Dańdówki na zachód od drogi Niwka–Dańdówka–Zagórze, obejmująca rurkownię i cegielnię Hrabia Renard oraz fabrykę lin drucianych A. Deichsel.

Dotychczasowy naczelnik gminy Zagórze przejął władze wójta nowej gminy Zagórze.

Nowa gmina Zagórze przetrwała pięć miesięcy, a jej rozpad trwał trzy dni:

31 lipca 1915 zachodnią część Dańdówki, obejmująca rurkownię i cegielnię Hrabia Renard oraz fabrykę lin drucianych A. Deichsel, włączono do SosnowcaKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 24 (str. 5); 1 sierpnia 1915 Konstantynów (z Pekinem) i Środulę włączono do Sosnowca, a sołtysów zwolniono z pracyKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 21; 2 sierpnia 1915 majątek Zagórze, włączono go do Sosnowca, natomiast z miejscowości Modrzejów i Huty Puszkin utworzono samodzielną gminę ModrzejówKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 23 / Gazeta Urzędowa Powiatu Będzińskiego, Nr 23 z 27 lipca 1915 (Ogłoszenie, str. 3); wreszcie Józefów włączono do strefy austriackiej, gdzie został zreintegrowany z tamtejszą gminą ZagórzeDziennik Urzędowy Obwodu Dąbrowskiego, 1915, R. 1, No 12, poz. 152, co ostatecznie oznaczało zupełny rozpad terytorialny gminy Zagórze w GGW i jej zniesienie.

Po zniesieniu gminy Modrzejów 1 listopada 1915 i włączeniu jej do SosnowcaKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 38 (str. 9), cały obszar niemieckiej gminy Zagórze znalazł się w granicach Sosnowca. Stan ten utrzymał się również po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, ponieważ żaden z obszarów włączonych do Sosnowca nie został zreintegrowany z gminą ZagórzeGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w województwie kieleckim Kategoria:Dawne gminy w województwie katowickim