thumb|Popiersie Alojzego Lyski w bojszowskiej bibliotece Alojzy Wiktor Lysko (ur. 15 lutego 1942 w Bojszowach, zm. 22 września 2026) – polski pisarz, nauczyciel górnictwa, polityk i samorządowiec związany ze Śląskiem, poseł na Sejm V kadencji.
Życiorys Jego ojciec był wcielony do Wehrmachtu, zginął na froncie wschodnim.
Deklarował się jako Ślązak. Magister administracji po Uniwersytecie Śląskim. W latach 1964–1992 (do czasu przejścia na emeryturę) pracował jako nauczyciel górnictwa, przez kilka lat był dyrektorem szkoły. Był autorem książek o tematyce historycznej i śląskiej, m.in. publikacji To byli nasi ojcowie, poświęconej osobom przymusowo wcielonym do niemieckiego wojska. Na podstawie jego tekstu Jak Niobe. Opowieść górnośląska powstał monodram Mianujom mie Hanka, którego premiera w Teatrze Korez odbyła się w 2016.
Należał kolejno do Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego i Przymierza Prawicy, z którym przystąpił do Prawa i Sprawiedliwości. W latach 1998–2005 zasiadał w sejmiku śląskim. W wyborach parlamentarnych w 2001 z listy PiS bez powodzenia kandydował do Sejmu, a w wyborach w 2005 uzyskał mandat poselski w okręgu katowickim.
Jako jedyny poseł PiS 7 września 2007 głosował przeciwko skróceniu kadencji Sejmu. Początkowo deklarował brak zamiaru kandydowania w przedterminowych wyborach parlamentarnych, ostatecznie przyjął propozycję Platformy Obywatelskiej, z rekomendacji której bezskutecznie ubiegał się o mandat senatora. Powołany później w skład rady programowej TVP Katowice. Był członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i 2015.
W 2026 Gminnej Bibliotece Publicznej w Bojszowach nadano jego imię; w jej holu odsłonięto również płaskorzeźbę przedstawiającą popiersie Alojzego Lyski.
Został pochowany 24 września 2026 na cmentarzu parafialnym w Bojszowach.
Odznaczenia i wyróżnienia Nagroda im. Wojciecha Korfantego przyznana przez Związek Górnośląski (2003) Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia (2011) Grand Prix V Ogólnopolskiego Konkursu Dziennikarskiego im. Krystyny Bochenek za Opowieść Górnośląską (2015) nominacja do Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz” za publikację Jak Niobe. Opowieść Górnośląska (2017) Nagroda im. Karola Miarki (2018) Tytuł honorowego obywatela Bierunia (2022) Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2025) honorowe wyróżnienie „Ambasador Śląska” (2026) laureat nagrody „Dziennika Zachodniego” „Narrator 2026” (2026)
Publikacje Eliasz i Pistulka – 1991 Duchy i duszki bojszowskie – 1992 Słownik biograficzny Ziemi Pszczyńskiej (współpraca) – 1995 Echa pszczyńskiego lasu – 1996 Klechdy pszczyńskie – 1997 Bojszowy śpiewają (śpiewnik, wspólnie z Janem Walą) – 1998 To byli nasi ojcowie… – 1999 Wisło, opowiedz… – 2001 Bojszowy w XX wieku – 2002 Boże strony – 2003 Marszałek Sejmu Śląskiego (wspólnie z Konstantym Wolnym) – 2004 Nasze dziedzictwo – 2005 Unicestwieni przez wojnę i kłamstwo – wspólnie z Rafałem Bulą – 2005 Duchy wojny 1. Dziennik żołnierski 1942–1944. W koszarach pod szczytami Alp – 2008 Skarby historii (wspólnie z Aleksandrem Lyską) – 2007 Duchy wojny 2. Dziennik żołnierski 1942–1944. W bunkrach Wału Atlantyckiego – 2009 Duchy wojny 3. Dziennik żołnierski 1942–1944. W okopach Frontu Wschodniego – 2010 Uczyła żyć i pracować (wspólnie z Ireneuszem Wróblem) – 2010 Mój śląski Teksas (wspólnie z Józefem Kłykiem) – 2010 Świadkowie cierpienia i śmierci w Lędzinach (wspólnie z Rafałem Bulą) – 2010 Duchy wojny 4. Dziennik żołnierski 1942–1944. W objęciach śmierci – 2011 Czyste oczy – 2011 Świadkowie cierpienia i śmierci – obozy i podobozy w Lędzinach (wspólnie z Rafałem Bulą) – 2011 Historia pracą pisana – 2012 Losy Górnoślązaków w dwudziestym wieku – 2013 Anielin Fabera – rys biograficzny – 2013 Duchy wojny 5. Wspomnienia Wichty Ochmanowej 1944–1966. W udręce nadziei – 2014 Jak to dawniej na Ziemi Pszczyńskiej – 2014 Od wiek wieka na Górnym Śląsku – 2014 Opowieść górnośląska – 2016 Duchy wojny 6. W przekleństwie kalectwa – 2016 To byli nasi dziadkowie: legendy rodzinne z Górnego Śląska o poległych żołnierzach Wehrmacht – 2016 Ożywieni przez miłość i pamięć (współpraca z Henrykiem Ganobisem) – 2016 Jak Niobe. Opowieść Górnośląska – 2016 Herody po bojszowsku – 2017 Duchy wojny 7. W sieroctwie bez skargi – 2017 Sagi rodów górnośląskich (współpraca z Henrykiem Ganobisem) – 2018 Duchy wojny 8. Z Pszczyny do Kołymy. Odyseja Górnośląska – 2019 Świadectwo moralności (utwór sceniczny) – 2019 Duchy wojny 9. Duchy wojny – nim duchami zostali – 2021 Mianujom mie Hanka (monodram) – 2021 Godajōm mi Helmut (monodram) – 2024
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Honorowi obywatele polskich miast Kategoria:Laureaci Nagrody im. ks. Augustina Weltzla „Górnośląski Tacyt” Kategoria:Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego Kategoria:Laureaci Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia Kategoria:Ludzie urodzeni w Bojszowach Kategoria:Ludzie związani z Pszczyną Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Politycy Prawa i Sprawiedliwości Kategoria:Politycy Przymierza Prawicy Kategoria:Politycy Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy pisarze XX wieku Kategoria:Polscy pisarze XXI wieku Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji (2005–2007) Kategoria:Posłowie z okręgu Katowice Kategoria:Radni sejmiku województwa śląskiego I kadencji Kategoria:Radni sejmiku województwa śląskiego II kadencji Kategoria:Urodzeni w 1942 Kategoria:Zmarli w 2026