Tanger (, Ṭanǧa; marok. arab. Ṭanža) – miasto w północnym Maroku, port nad Cieśniną Gibraltarską, siedziba administracyjna regionu Tanger-Tetuan-Al-Husajma. W 2024 roku liczyło ok. 1,3 mln mieszkańców.
Od 1971 roku w mieście działa uniwersytet.
Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł stoczniowy, włókienniczy oraz spożywczy. Ośrodek turystyczny. W mieście działa międzynarodowy port lotniczy.
Historia Starożytność W starożytności znane było jako Tingis. Nazwa miasta wywodząca się z języka tamazight dowodzi, że osadę pierwotnie założyli Berberowie. Dopiero ok. VII wieku p.n.e. Tanger skolonizowali Fenicjanie. W I wieku n.e. miasto stało się stolicą rzymskiej prowincji Mauretania Tingitana.
Germanie, Bizancjum i Arabowie To ważne dla państwa zachodniorzymskiego miasto, po upadku imperium, stało się magnesem dla najeźdźców. Zdobyli je Wandalowie-Silingowie migrujący z Betyki (znanej dziś jako Andaluzja). Blisko sto lat później Tanger znalazł się pod władzą Bizancjum.
W VII wieku władzę nad miastem na krótko objęli Wizygoci, jednak już w 707 roku tereny dzisiejszego Maroka, wraz z Tangerem, znalazły się pod panowaniem arabskim. Arabowie założyli tu posterunek graniczny i bazę wypadową do najazdów na Półwysep Iberyjski.
Portugalczycy i Brytyjczycy Po wyparciu muzułmanów z południa Półwyspu Iberyjskiego, Tanger ponownie znalazł się na granicy świata islamskiego, a w 1471 roku został zdobyty przez Portugalczyków. W 1661 roku został wraz z Bombajem oddany w ręce Brytyjczyków jako wiano dla księżniczki Katarzyny Bragançy, narzeczonej króla Karola II Stuarta. Brytyjczycy szybko uznali jednak obronę miasta przed ciągłymi atakami Arabów za nieopłacalną i w 1684 opuścili Tanger pozostawiając miasto w rękach sułtana Mulaja Ismaila. Niepodzielne panowanie arabskie w Tangerze trwało aż do początków XX wieku.
Strefa międzynarodowa Na przełomie wieku XIX i XX Tanger jako miasto portowe o strategicznym położeniu stał się obiektem pożądania europejskich mocarstw kolonialnych. Po kolonizacji Maroka przez Francję i Hiszpanię (zob. Maroko Hiszpańskie) utworzono tu w 1923 miasto wydzielone o specjalnym międzynarodowym statusie strefy neutralnej zbliżonym do wolnego miasta, o powierzchni 373 km² i 40 tys. ludności. Po klęsce Francji w kampanii w czerwcu 1940 strefa została zajęta przez Hiszpanię. Działał tu konsulat niemiecki zamknięty w wyniku układu zawartego między generałem Francisco Franco i aliantami 2 maja 1944Wojciech S. Magdziarz 2001. Hiszpania. W: Andrzej Pankowicz, Antoni Podraza (red.). Encyklopedia historyczna świata. Tom VIII. Europa część I. Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków, s.332-333.
thumb|Flaga Międzynarodowej Strefy Tangeru thumb|Mapa Strefy Tangeru z 1953
Administratorzy Tangeru w latach 1923-56: Paul Alberge (Francja, 24 sierpnia 1926 – 19 sierpnia 1929) Joseph Le Fur (Francja, 19 sierpnia 1929 – 1 sierpnia 1940) Manuel Amieva (Hiszpania, 1 sierpnia 1940 – 4 listopada 1940) administrowany przez Maroko Hiszpańskie (4 listopada 1940 – 11 października 1945) Luís António de Magalhães Correia (Portugalia, 11 października 1945 – 18 czerwca 1948) Jonkheer H.F.L.K. van Vredenburch (Holandia, 15 sierpnia 1948 – 9 kwietnia 1951) José Luís Archer (Portugalia, 9 kwietnia 1951 – 21 czerwca 1954) Étienne-Gustave de Croÿ, prince de Croÿ-Roeulx, (Belgia, 21 czerwca 1954 – 31 grudnia 1954) Robert van de Kerckhove d'Hallebast (Belgia, 4 stycznia 1955 – 5 lipca 1956)
W 1956 strefa międzynarodowa została zlikwidowana, a Tanger i pozostałe jej obszary zostały włączone do niepodległego Królestwa Maroka.
Mekka artystów W latach 1912–1956 Tanger był tzw. strefą międzynarodową. Np. w roku 1938 istniały tam 4 urzędy pocztowe: francuski, brytyjski, hiszpański frankistowski i hiszpański rządowyGeorge Orwell Diaries, 2012, W.W. Norton & Co, s. 93–94. Atmosfera wielokulturowości i piękne krajobrazy przyciągały artystów z Europy i USA. Paul Bowles mieszkał i pisał w Tangerze przez ponad pół wieku. William S. Burroughs mieszkał w Tangerze przez cztery lata i napisał tam Nagi lunch. Przez jakiś czas mieszkali tam: Tennessee Williams, Allen Ginsberg, Jack Kerouac, muzycy z The Rolling Stones, Jean Genet, natomiast modę zaczęli francuscy malarze Delacroix i Matisse.
Klimat
+Średnia dobowa temperatura morza (°C)Tangier average sea temperature – seatemperature.org.StyLutMarKwiMajCzeLipSieWrzPaźLisGruRok 17,1 16,3 16,2 17,4 18,7 21,1 22,9 23,4 22,4 21,2 19,3 17,7 19,5
Ludzie związani z Tangerem
Współpraca Miejscowości partnerskie: Aartselaar, Belgia Dubaj, Zjednoczone Emiraty Arabskie Faro, Portugalia Kadyks, Hiszpania Liège, Belgia Metz, Francja Moulins, Francja Pasadena, Stany Zjednoczone Saint-Denis, Reunion
Przypisy
Bibliografia Maroko. Przewodnik Pascala, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała, 2006, s. 129-131 Literatura na świecie Nr 7-8/2005 (408-409): Tanger, 2005 Enid M. G. Routh, Tangier: England's Lost Atlantic Outpost (London: John Murray, 1912). Martin Malcolm Elbl, “(Re)claiming Walls: The Fortified Médina of Tangier under Portuguese Rule (1471–1661) and as a Modern Heritage Artefact,” Portuguese Studies Review 15 (1–2) (2007; publ. 2009): 103–192. Martin Malcolm Elbl, “Tangier's Qasba Before the Trace Italienne Citadel of 1558-1566: The 'Virtual' Archaeology of a Vanished Islamic and Portuguese Fortress,” Portuguese Studies Review 17 (2) (2009; publ. 2012): 1-44.
Linki zewnętrzne strona miasta koncepcja tunelu pod cieśniną
stary Tanger World Gazetteer, Tangier, type of geographical entity
* Kategoria:Miasta w starożytnym Rzymie Kategoria:Mauretania (prowincja rzymska) Kategoria:Terytoria neutralne