Wiktor Gomulicki

Wiktor Teofil Gomulicki, pseudonim „Fantazy” (ur. 17 października 1848 w Ostrołęce, zm. 14 lutego 1919 w Warszawie) – polski poeta, powieściopisarz, eseista, badacz historii Warszawy, kolekcjoner. Jeden z najważniejszych twórców polskiego pozytywizmu.

Życiorys thumb|left|Tablica upamiętniająca miejsce urodzenia Gomulickiego thumb|Tablica na murach miejskich w Warszawie thumb|Nekrologi z prasy warszawskiej, po śmierci Wiktora Gomulickiego w 1919 roku thumb|Grób Wiktora Gomulickiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie thumb|Pomnik Wiktora Gomulickiego w Pułtusku Dzieciństwo, upamiętnione później w powieści dla młodzieży Wspomnienia niebieskiego mundurka (1906), spędził w Pułtusku. Uczęszczał tam do gimnazjum przy klasztorze oo. benedyktynów. Od 1864 roku mieszkał w Warszawie, gdzie ukończył gimnazjum i w roku 1866 rozpoczął studia prawnicze w Szkole Głównej. W trakcie ich trwania zadebiutował jako poeta na łamach „Tygodnika Ilustrowanego”. Gdy w roku 1869 uczelnia została przekształcona w uniwersytet rosyjski, Gomulicki porzucił naukę.

W latach 1873–1874 i 1887-1889 pracował w redakcji „Kuriera Warszawskiego”, 1875-1888 „Kuriera Codziennego”, w 1874 roku redagował „Muchę”, w 1881 roku „Kolce”, w latach 1889-1890 „Tygodnik Powszechny”, współpracował z „Prawdą”, „Świtem”, „Krajem”. W 1893 otrzymał od belgijskiej Akademii Sztuk, Umiejętności i Literatury medal pierwszej klasy i dyplom honorowy. W 1911 skazany na rok twierdzy za napisanie przedmowy do opowiadania Adama Mickiewicza (kary nie odbył dzięki amnestii dla przestępców politycznych). W 1912 r. w 30-lecie pracy pisarskiej uczczony wydaniem obszernego wyboru jego drobnych utworów pt. Pokłosie. W 1918 r. otrzymał nagrodę literacką im. Elizy Orzeszkowej. Zasłynął także jako kolekcjoner. W jego zbiorach znalazł się dorobek związanych z Warszawą grafików, Fryderyka Krzysztofa i Adolfa Fryderyka Dietrichów, zespoły odbitek dokumentujących rozwój litografii w Warszawie oraz graficzne varsaviana i teatralia.

Zmarł w wieku 70 lat, został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 202-5-2/3).

Życie prywatne Z Marią z domu Humięcką miał syna Romana, ucznia Szkoły Sztuk Pięknych, który w 1906 utonął w Wiśle w Warszawie. Jego inny syn, Juliusz Wiktor Gomulicki (1909-2006), był historykiem literatury i eseistą, natomiast prawnuk Maurycy Gomulicki jest grafikiem i fotografem.

Twórczość W jego twórczości największe znaczenie mają utwory poetyckie, odznaczające się finezyjną kunsztownością formy, o urozmaiconej strofice i budowie wersyfikacyjnej (Poezje 1882, Poezje 1886, Nowe pieśni 1896, Wiersze. Zbiór Nowy 1901, Biały sztandar 1907, Światła 1919, Pod znakiem Syreny 1944). Tworzył także utwory o tematyce refleksyjno-filozoficznej i pacyfistycznej. W swojej twórczości poruszał tradycje, życie codzienne i piękno Warszawy (W kamienicy „Pod Okrętem”, Schadzka, Warszawa wczorajsza). Szereg wierszy poświęcił Ostrołęce, miastu w którym się urodził (Nad błękitną moją Narwią). Pozostawił po sobie kilka powieści historycznych, mnóstwo felietonów, był również płodnym nowelistą. Będąc też tłumaczem poezji pierwszy w Polsce przekładał Ch. Baudelaire’a (Kwiaty zła). Jako jeden z nielicznych autorów z tamtego okresu głosił wielkość twórczości Norwida zamierzając opracować jego monografię.

Dzieła Utwory swoje drukował od roku 1870, pierwsze zbiory poezji w latach 1873 i 1882, z następnych najważniejsze:

„Poezje” (1887), „Nowe pieśni” (1896), „Pieśń o Gdańsku” (1900), „Wybór wierszy” (1900), „Biały sztandar” (1906, poezje pacyfistyczne), „Światła” (1919).

Zbiory nowel Chałat, Oracz, Nieprzespany sen pani Maciejowej, Filemon i Baucis i in.) do dziś bardzo popularne, jubileuszowy wybór nowel pt. „Pokłosie” (1913).

Powieści „Cudna mieszczka” (1897), „Miecz i łokieć” (1903), „Ciury” (1907), „Siódme amen IMC Pana Mokrzeckiego” (1910), „Car widmo” (1911), „Bój olbrzymów” (1913), „Niedziela Romcia” (1896), „Wspomnienia niebieskiego mundurka” (1905).

W „Opowiadaniach o starej Warszawie” (3 t., 1900—1909, wyd. II. 2 t. 1913) stał się piewcą stolicy Polski. Wiele ciekawych szczegółów z lat dawnych zebrał w dwóch tomach szkiców literackich: „Kłosy z polskiej niwy” (1912) i „Sylwety i miniatury literackie” (1916). Zbiorowego wydania pism Gomulickiego i obszerniejszej oceny jego twórczości brak.

Był także encyklopedystą. Na prośbę Zygmunta Glogera napisał do jego Encyklopedii staropolskiej hasło Litografie polskie najdawniejsze. Jego nazwisko jako współtwórcę tej encyklopedii wymienia autor w posłowiu tomu IV.

Przypisy

Bibliografia Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934-1939)

Kamilla Pijanowska, Wiktor Gomulicki (1848–1919), w: Miłośnicy grafiki i ich kolekcje w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, katalog wystawy, 6 lipca – 3 września 2006, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2006, s. 76–85.

Linki zewnętrzne Kopie cyfrowe dzieł w KPBC

Utwory Wiktora Gomulickiego w serwisie Polona.pl Wiktor Gomulicki w Internetowym Polskim Słowniku Biograficznym

Kategoria:Absolwenci i studenci Szkoły Głównej Warszawskiej Kategoria:Kolekcjonerzy XIX wieku Kategoria:Kolekcjonerzy XX wieku Kategoria:Ludzie związani z Pułtuskiem Kategoria:Pisarze związani z Ostrołęką Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy eseiści Kategoria:Polscy kolekcjonerzy Kategoria:Polscy kolekcjonerzy ekslibrisów Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy pisarze pozytywizmu Kategoria:Polscy poeci XIX wieku Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Varsavianiści Kategoria:Urodzeni w 1848 Kategoria:Zmarli w 1919 Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury włoskiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Ludzie urodzeni w Ostrołęce