Dopełnienie – część zdania oznaczająca przedmiot czynności wyrażonej orzeczeniem zdania w stronie czynnej w sposób bezpośredni bądź pośredni.
W języku polskim występuje dopełnienie bliższe (zwykle w bierniku lub w zdaniach przeczących w dopełniaczu, rzadziej w narzędniku) oraz dopełnienie dalsze (w celowniku, narzędniku lub miejscowniku).
Przykłady: Kot pije wodę – dopełnienie bliższe w bierniku. Pies nie pije mleka – dopełnienie bliższe w dopełniaczu. Dziecko daje mamie prezent – «prezent» to dopełnienie bliższe w bierniku, «mamie» to dopełnienie dalsze w celowniku. Marcin kieruje ciężarówką – dopełnienie bliższe w narzędniku. Adam zjada dużo chleba – dopełnienie bliższe w dopełniaczu.
Przy zamianie zdania na stronę bierną, dopełnienie bliższe staje się podmiotem, a dotychczasowy podmiot jest wprowadzany przez konstrukcje przez(e) + biernik, np.: prezent jest dawany mamie przez dziecko ciężarówka jest kierowana przez Marcina Zdania takie nie mają dopełnienia bliższego, dopełnienie dalsze nie ulega zmianie.
W zależności od wzajemnego położenia podmiotu (S), orzeczenia (V) i dopełnienia (O) w typowym zdaniu, klasyfikuje się języki do jednej z sześciu grup: SVO, SOV, VSO, OVS, OSV, VOS
Przypisy
Bibliografia