Bąblin (pol. hist. Bądlino) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Oborniki.
Nazwa Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i ma metrykę średniowieczną. Istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIV wieku. Kiedyś nazywała się inaczej – Bądlino. Wymieniona została w łacińskojęzycznym dokumencie z 1388 pod staropolską nazwą „Bandlino”, 1389 „Bandlew”, 1389 „Bøntlino”, 1390 „Badlino”, 1497 „Blandlyno”, 1577 „Bedlino”.
Od pierwotnej nazwy wsi „Bądlino” pochodzi polskie odmiejscowe nazwisko Bądliński należące do lokalnego szlacheckiego rodu herbu Nałęcz, którzy byli dawnymi posiadaczami miejscowości. Zapisywano je także w formach „Bandlinski, Bontlinszky, Bandlewski” .
Historia Początkowo miejscowość była wsią szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z lokalnego rodu Bądlińskich, a później także Rostworowskich, Kiszewskich i Dobrzyckich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1493 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1407 należała do parafii Kiszewo.
Z drugiej połowy XIV wieku pochodzą pierwsze historyczne zapisy o miejscowości zachowane w archiwach sądowych. W latach 1388-1396 odnotowany został Maciej Jad, zwany też Maciejem Świętopełkowiczem Bądlińskim z Bądlewa jak w średniowieczu nazywano Bąblin. Był on wice podsędkiem w mieście Poznaniu w latach 1386-1396. W 1388 oskarżył Mirosława z Nienawiszczy z powodu zabójstwa swego brata. W 1389 był on w sporze z Dobiesławem. W 1389-1391 toczył spór sądowy z Maciejem synem Gosława mieszczaninem z Obornik o 12 grzywien poręki, o 20 grzywien poręki oraz o inne szkody. W latach 1391-1392 toczył spór z Gosławem z Gołęczewa o 20 grzywien szkody. W latach 1391-1392 był w sporach z Sędziwojem Objezierskim: w 1391 z powodu poręki za dwa konie i wóz wartości 5 grzywien, a w 1392 oddalił pretensje Sędziwoja do dziedziny Bąblin oraz do młyna, dopóki te nie zapłaci mu należnych pieniędzy. W 1391 Maciej Bądliński przegrał proces o 10 grzywien ze Staszkiem Gnuszyńskim, który otrzymał wwiązanie w część Bąblina o wartości 10 grzywien. Maciej Bądliński dowodził przeciw Maciejowi z Gnuszyna, że kobieta zwana Dzierżka dała temu Maciejowi 30 grzywien na Bąblino, a nie otrzymała na to dokumentu. W 1392 pani Jadowa wystąpiła jako zachodźca (łac. „intercessit”) Jakiela rajcy z Obornik w sporze ze Staszkiem Gnuszyńskim o Bąblino. Maciej Jad Bądliński wystąpił jako zachodźca rajców z Obornik i oddalił pretensje Sędziwoja Objezierskiego do pieniędzy, które ciż rajcy dali na Bąblino.
W 1394 Sędziwoj Objezierski wygrał proces z mieszczanami z Obornik z powodu szkód uczynionych mu przez tychże mieszczan w jego barciach w Bąblinie. W 1400 wojewoda poznański Sędziwoj Świdwa z Szamotuł wygrał proces z Sędziwojem Objezierskim o połowę Bąblina. W 1406 Święchna niegdyś z Bąblina przegrała proces z Dobrogostem z Szamotuł o 1/4 Bąblina. W 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) w części Dobrogosta z Szamotuł znajdowało się 10 łanów osiadłych oraz jeden łan opuszczony, a w części Dzierżka jeden łan uprawiany przez niego i 6 łanów osiadłych. W 1403 odnotowano, że Kiszewo, posiadłość dzieci Sędziwoja Objezierskiego leży koło Bąblina. W 1444 miało miejsce rozgraniczenie Bąblina z Obornikami. W 1448 bracia Bieniak, Piotr i Paweł z Rozwarowa (obecnie to Rostworowo) podzielielili swoje dobra. Piotr otrzymał wieś Lulin, Lulin Mały oraz połowę Bąblina.
Informacje o wsi zachowały się także ze źródeł kościelnych. W 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) z każdego łanu we wsi płacono dziesięcinę w wysokości 8 groszy, którą płacono do prebendy kanonicznej w katedrze poznańskiej zwanej „Tarnowo” (obecnie to Tarnowo Podgórne). W 1458 wiardunki dziesiętne z Bąblina należały do kanonika katedry poznańskiej Klemensa z Drzewicy. W 1510 zapłacono wiardunki dziesiętne w podanej wysokości dla tejże prebendy.
W 1556 Wojciech Rozwarowski zapisując żonie Katarzynie Rożnowskiej dożywocie na Lulinie Małym dał jej prawo wyrębu drzewa w lasach i borach dziedziny Bąblin. W 1566 miał miejsce podział majątków pomiędzy braćmi Rozwarowskimi posiadaczami Bąblina i okolicznych wsi dzięki czemu zachował się szczegółowy opis okolicy. Alacjasz Rozwarowski otrzymał bór leżący przy granicy z Kiszewem i połowę „Wielgiego Lasu od Halaszewi Bielawy” aż do granicy z Kiszewem. Natomiast Maciej otrzymał drugą część boru. Granica działów prowadziła od ról zwanych „Czterema Prętami” (Staropol. „czterzmi prethi”) i „Żakowej Roli” (Staropol. „Zakowa Rola”), przecinała strugę bez nazwy, mijając nieokreślony obiekt zwany „Szadykierz” (Staropol. „Szadikyerz”) od prawej strony i przecinała drogę z Kiszewa do Podlesia biegnącą przez brody wzdłuż granicy z Kiszewem. Nad granicą z Obornikami leżała również „Narozna Dąbrowa”, las zwany „Około Wojnowej Wody” oraz „Brzozowy Ostrów”.
W drugiej połowie XV wieku Bąblin, podobnie jak Stobnica i Brączewo wchodził w skład dóbr posagowych księżnej raciborskiej Małgorzaty z Szamotuł, córki Wincentego z Szamotuł oraz żony Wacława II, księcia raciborskiego. Miejscowości te odziedziczyły jej córki Helena i Katarzyna. W 1462 wspomniano córkę Helenę księżniczkę raciborską, żonę wojewody poznańskiego Jana Ostroroga, tytułowaną ze Stobnicy, Brączewa, Podlesia i Bąblina. W 1493 odnotowano córkę Małgorzaty księżniczkę raciborską Katarzynę, wdowa po kasztelanie i staroście nakielskim Włodku z Danaborza. Dała ona synom Janowi starszemu i Janowi młodszemu z Danaborza połowę miasta Stobnica wraz z wsiami, a w tym m. in. z 1/4 Bąblina. W 1497 Jan starszy kasztelan rogoziński i starosta nakielski oraz Jan młodszy, bracia niedzielni z Danaborza, sprzedali z prawem odkupu Andrzejowi Kobylnickiemu 1/4 Bąblina oraz młyn zbożowy zwany „Kaszuba” stojący pod Stobnicą wraz z sadzawką za 150 florenów węgierskich.
W historycznych księgach podatkowych zachowały się także zapisy dotyczące wsi, pochodzące z XVI wieku. W 1508 miał miejsce pobór podatkowy z części wsi należącej do Rozwarowskiego z 4 półłanków oraz z części należącej do Ostrorogów z 6 półłanków. W 1510 pobrano podatki z części Rozwarowskiego z 6 półłanków i z innej części z 4 łanów. W 1521 we wsi było 20 łanów osiadłych. W 1526 odnotowano 20 łanów, a wizytator wymienił też wsie Budziszewo i Słonawy dodając ogólną uwagę, że wśród nich znajdowały się liczne łany nieuprawne. W 1563 miał miejsce pobór z Bąblina z części Kiszewskich od 4,5 łana oraz z karczmy, a z części Jakuba Rożnowskiego od 4,5 łana i młyna wodnego o dwóch kołach wodnych. W 1566 Alacjasz, Maciej i Jakub Rozwarowscy otrzymali w działach majątkowych po części Bąblina i po części młyna nad rzeką Wartą. Natomiast bór należący do Bąblina podzielili między Alacjasza i Macieja. W 1577 pobrano podatki z dwóch części wsi należących do Jakuba i Macieja Rozwarowskich. W 1580 Maciej Rozwarowski zapłacił pobór podatkowy od 2 łanów, 3 zagrodników, 3 komorników oraz od młyna wodnego, walnego o dwóch kołach wodnych.
Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Wieś należała do lokalnej polskiej szlachty do 1890, kiedy to przejęła ją HaKaTa). W 1839 we wsi gościła Narcyza Żmichowska.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Obiekty thumb|left|210px|Zabudowa w centrum wsi W 1903 majątek został przez władze pruskie rozparcelowany. Resztówkę po parcelacji kupiło Towarzystwo Wypoczynkowe dla Kolejarzy i uruchomiło tu dom wypoczynkowy (1908). Dom przejęła w 1919 polska spółdzielnia Letnisko Kolejowców. W 1935 budynki odkupili Misjonarze Świętej Rodziny, a ich placówkę poświęcił 20 października 1935 arcybiskup August Hlond. Od października do grudnia 1939 niemieccy naziści urządzili tutaj obóz dla internowanych i wysiedlanych Polaków z powiatu obornickiego (upamiętnia to wmurowana w 1989 tablica pamiątkowa). W latach 1969–1980 pałac poddawany był licznym remontom i renowacjom. W 1982 dobudowano kaplicę Świętej Rodziny. Dawny dwór i park (3,12 ha) zajmowany przez misjonarzy wpisano do rejestru zabytków. Przy pałacu rośnie m.in. dąb o obwodzie około 4 metrów, szczelnie opleciony bluszczem. Monumentalne ogrodzenie założenia pałacowego i brama pochodzą z początku XX wieku. W parku droga krzyżowa oraz cmentarz zakonny z obeliskiem ku czci majora Mikołaja Dobrzyckiego. Oprócz pałacu i parku na uwagę zasługują: szkoła z początku XX wieku, aleja kasztanowców na osi pałacowej, budynek dworca kolejowego (początek XX wieku), część wsi powstała w okresie kolonizacji pruskiejPaweł Anders, Władysław Kusiak, Puszcza Notecka, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań, 2011, s.98-99, .
Legenda Według miejscowej legendy na drzewie koło wsi żył potwór z głową lwa, obgryzający korę i przeciągle wyjący. Był to przestępca, który powiesił się na tym drzewie i za swoje grzechy miał obgryzać tu korę. Jako że drwale ścięli częściowo drzewo, to potwór nie mógł dokończyć obgryzania i stąd potężnie wyłPaweł Anders, Władysław Kusiak, Puszcza Notecka, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań, 2011, s.99, .
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Bąblin