Caryńskie – do końca II wojny światowej wieś, obecnie osada w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Lutowiska.
Położenie Dawna wieś rozlokowana była w szerokiej dolinie potoku Caryńskiego, u północno-wschodnich podnóży grzbietów zbiegających z masywu Połoniny Caryńskiej. W latach 30. XX w. zabudowa ciągnęła się na długości ponad 3 km w górę potoku, od rejonu Przełęczy Nasiczniańskiej, przez którą Caryńskie komunikowało się z Nasicznem, po podnóża przełęczy Przysłup Caryński, gdzie znajdował się przysiółek Caryńskiego o nazwie Przysłup. Centrum wsi z cerkwią i cmentarzem znajdowało się mniej więcej w 1/3 doliny (licząc od dołu), u ujścia do Caryńskiego jego lewobrzeżnego dopływu, potoku Caryńczyk.
Obecnie cały obszar byłej wsi, aż po dolną granicę lasu po prawej stronie doliny, w masywie Magury Stuposiańskiej, znajduje się w granicach Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Zbocza Magury Stuposiańskiej powyżej dolnej granicy lasy leżą w granicach Parku Krajobrazowego Doliny Sanu.
Osada wchodzi w skład sołectwa Dwernik. Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Michała Archanioła w Dwerniku.
Historia Caryńskie należało do wielkiego zespołu dóbr, stworzonych przez ród Kmitów, i było jedną z najmłodszych wsi w tym rejonie. Wzmiankowano je po raz pierwszy w 1620 r. Nazwa wsi pochodzi od rusińskiego określenia caryna, oznaczającego pastwisko (zwłaszcza górskie), co może oznaczać, że lokowano ją na wykorzystywanych już wcześniej terenach wypasowych. W połowie XIX w. właścicielką posiadłości tabularnej w Caryńskiem i Nasicznem była Krystyna Niemczewska. Od 1894 właścicielem Caryńskiego był Antoni Pogłodowski. W 1903 odkupił je od niego Teodor Alfred Serwatowski, a w 1922 ich dziedziczką została Felicja Dzieduszycka.
We wsi znajdowała się drewniana cerkiew św. Dymitra, wybudowana w latach 1777/1787, a odnowiona w 1897. Cerkiew ta miała przyznane przez papieża Leona XIII prawo udzielania odpustów, corocznie w święto Jana Chrzciciela. W XIX w. proboszczem greckokatolickim w Caryńskiem był Iskrzycki, którego synem był adwokat dr Aleksander Iskrzycki. W 1929 przebudowano kaplicę św. Jana Chrzciciela z drewnianej na murowaną.
Tuż po II wojnie światowej wieś została zupełnie zniszczona i wyludniona. Po spalonej cerkwi pozostał jedynie zarys fundamentów. Natomiast zachowały się w niezmienionej formie fragmenty ścian kaplicy oraz jej strefy wejściowej (stopnie).
W latach 70. XX w. działał tu nieformalny i prześladowany przez ówczesne władze ośrodek odwykowy dla narkomanów, prowadzony przez Wieńczysława Nowackiego.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.
Demografia 1785 – 325 grekokatolików, 5 Żydów 1840 – 400 grekokatolików 1859 – 426 grekokatolików 1879 – 346 grekokatolików 1899 – 463 grekokatolików 1921 – Caryńskie zamieszkiwały 402 osoby (w 63 domach): 381 wyznania greckokatolickiego 21 wyznania mojżeszowego 1926 – 420 grekokatolików 1938 – 473 grekokatolików, 6 rzymskich katolików, 24 Żydów 2004 – 3 osoby 2024 – 2 osoby
Przypisy Raport o stanie gminy Lutowiska w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 13 BIP gminy, sołtysi
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne
Spis poddanych wsi Dwernik, Smolnik, Ruskie, Caryńskie, Nasiczne, Berehy [Górne], 1758
Kategoria:Caryńskie Kategoria:Miejscowości w Bieszczadzkim Parku Narodowym