Szewki Bektore, (ur. 26 grudnia 1888 w Kavaklarze, zm. 20 grudnia 1961 w Stambule) – krymskotatarski poeta, nauczyciel, językoznawca, badacz kultury Tatarów krymskich, jeden z reformatorów .

Życiorys Jego ojciec był Tatarem krymskim, nauczycielem. Szewki w wieku pięciu lat przeprowadził się wraz z rodziną z Rumunii do Turcji, uczył się w szkole podstawowej i średniej w miejscowości . Następnie kształcił się w Stambule na Uniwersytecie Stambulskim. Pierwszy raz pojechał na Półwysep Krymski w 1909 roku w poszukiwaniu krewnych; zajmował się poznawaniem etnografii i folkloru Tatarów krymskich. Wyjechał do Iranu w 1914 roku. Jako obywatel turecki został zmuszony do powrotu z Rosji do Turcji oraz zwerbowany do armii tureckiej.

Ożenił się w 1918 roku i wyjechał na Krym. Pracował na Krymie jako nauczyciel, założył szkołę w ze swoim przyjacielem Amide Hanımem. Przeniósł się do Symferopola w 1920 roku. Uczył w gimnazjum pedagogicznym w w latach 1921–1922. Był jednym z reformatorów w latach 20. XX wieku. Przebywał następnie w Dagestanie i Turkmenistanie. 25 marca 1932 roku NKWD aresztowało go w Turkmenistanie. Został skazany na 10 lat więzienia o zaostrzonym rygorze w 1932 roku, zarzucono mu nacjonalizm. Przebywał w niewoli do 1946 roku. Po odbyciu wyroku zamieszkiwał w mieście Yangiyoʻl w Uzbekistanie do 1948 roku. W tymże roku 17 grudnia ponownie go aresztowano i zesłano na Syberię. Przebywał w łagrze w Krasnojarsku; został zwolniony z zesłania w 1956 roku, przyczyniła się do tego pomoc tureckiej ambasady oraz wstawiennictwo rodziny. Po powrocie z Rosji zamieszkał w Stambule; zmarł w Turcji.

Twórczość Pierwszy wiersz napisał w 1910 roku, a jeden z jego wierszy pt. Silem opublikowało tureckie czasopismo „” w 1917 roku. Publikacje książkowe: Ergenekon – tom wierszy (Symferopol, 1920) Tatardża sarf wie nachw – publikacja nt. gramatyki i składni języka krymskotatarskiego (1923) Tatar elifbiesi – publikacja o alfabecie tatarskim (1925) Turkmien tilinin sarfy – książka o gramatyce języka turkmeńskiego (Aszchabad, 1927) Wolga kyzyl akarken – wspomnienia (Turcja, 1965)

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Tatarzy krymscy Kategoria:Tureccy poeci XX wieku Kategoria:Tureccy językoznawcy Kategoria:Ludzie związani ze Stambułem Kategoria:Zmarli w 1961