Ulica Jewhena Czykałenki () — ulica w rejonie szewczenkowskim w Kijowie (obszar Starego Kijowa). Rozciąga się od ulicy Prorizna do placu Bohaterów Ukraińskich.
Dodawane są ulice Bohdana Chmielnickiego, Bulwar Tarasa Szewczenki, ulice Hetmana Pawła Skoropadskiego i Wielka Wasylkowska.
Historia Odcinek ulicy między ulicą Prorizną a bulwarem Tarasa Szewczenki został zbudowany w latach 40. XIX wieku i nazwany Elizawetyńską na cześć rosyjskiej cesarzowej Elżbiety Piotrowny. Od 1869 roku nosi nazwę Nowoelizawetyńska. Ostatni odcinek ulicy powstał na początku lat 70. XIX wieku, kiedy pusty plac naprzeciwko uniwersytetu został sprzedany i zabudowany (część pustego placu została zabudowana, a część przekształcona w park). W 1899 roku, z okazji setnej rocznicy urodzin Aleksandra Puszkina, ulicę przemianowano na ulicę Puszkińską.
Ulica zachowała niemal w całości zabudowę z końca XIX i początku XX wieku. Jedynie początkowy odcinek ulicy został częściowo uszkodzony podczas zniszczenia Chreszczatyku jesienią 1941 roku, a kilka domów (nr 1, 2, 3, 4, 6) uległo zniszczeniu.
W latach 70. XIX wieku właścicielem całej parzystej części ulicy był Wasyl Tarnowski, który później sprzedał ogromne posiadłości w częściach. Ulica należała do pierwszej kategorii, dlatego zabudowano ją dwu- i trzypiętrowymi domami z kamiennymi fasadami. Pod koniec XIX i na początku XX wieku liczba pięter i gęstość zabudowy wzrosłyДруг Ольга Миколаївна. Вулицями старого Києва. / О. М. Друг; дизайн і худож. оформ. С. Іванов, І. Шутурма. — Львів: Світ, 2013. — 496, [XVI] с.: іл..
Obecna nazwa ulicy od 2022 roku, na cześć filantropa, jednego z inicjatorów powstania Rady Centralnej, Jewhena Czykałenki. Propozycja ta uzyskała największą liczbę głosów w głosowaniu na platformie Kijów Cyfrowy.
Zabytki architektury i obiekty o wartości historycznej Nr 11 (1898-1899) — budynek mieszkalny Nr 14 (1910-1912) — kasy biletowe kolejowe (architekt Ołeksandr Werbycki). Nr 21 (lata XX wieku) — budynek mieszkalny. Do 1920 roku mieścił się w nim konsulat brytyjski w Kijowie. W 1920 roku budynek został znacjonalizowany i przekazany spółdzielni mieszkaniowej. W 1944 roku budynek zarezerwowano dla pracowników Teatru im. Szewczenki. Nr 22a (lata 70. XIX wieku) — dwór i posiadłość Borkowskich-Duninów. Nr 33 (1896) — kamienica mieszkalna. Nr 34 (1875; 1883) — dwór Garnycz-Garnicki. Nr 35 (początek XX wieku) — kamienica mieszkalna. Nr 36 (1875; lata 50. XX wieku) — dwór Michaiła Waszczenko-Zacharczenki. Nr 45 (1901) — kamienica mieszkalna.
Budynki nr 5, 7 (architekt D. Diaczenko), 8, 9, 10, 11a, 12, 16, 17, 18, 19, 20, 23, 24, 25, 30, 31, 32, 37, 38, 39, 40, 41, 43, 43A zostały zbudowane w drugiej połowie XIX – pierwszej tercji XX wieku.
Instytucje i placówki mały|200x200px|Ambasada Turkmenistanu na Ukrainie Nr 1-3/5 — Klub Kneippa „Kupidyn” Nr 6 — Ambasada Turkmenistanu na Ukrainie. Nr 7 — księgarnia-kawiarnia „Mój regał” Nr 10 — kasy biletowe kolejowe. Nr 11 — Ambasada Peru. Nr 12A — Bar „KISA” Nr 22A — Kijowski Miejski Ośrodek Endokrynologii Klinicznej, Katedra Endokrynologii Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. O. O. Bohomolca. Nr 30 — Ukraiński Czerwony Krzyż, Komitet Narodowy. Nr 32 — Wydawnictwo „Lybid”. Nr 33 — Przedszkole nr 183. Nr 36 — Ukraińska Kościół Prawosławna Patriarchatu Kijowskiego, Rezydencja Patriarchy. Nr 42/4 — Centrum Biznesowe i Instytucja Bankowa. Nr 45 — oddział Oszczadbanku.
Osobowości Naukowiec-mechanik Ihor Iszczenko mieszkał w domu nr 1-3/5 aż do swojej śmierci 18 października 2000 roku. Ekonomista Iwan Łukinow mieszkał w domu nr 2-4/7 od 1957 r. aż do swojej śmierci 4 grudnia 2004 r. W 2017 r. ku jego czci zainstalowano tablicę pamiątkowąВшанування пам'яті видатного вченого-економіста академіка І. І. Лукінова. W domu nr 4 (niezachowanym) mieściła się drukarnia Stefana Kulżenki. W domu nr 5 mieszkał artysta Ołeksij Szowkunienko. W domu nr 8 mieszkał i tworzył kompozytor Ołeksandr Biłasz, gdzie umieszczono tablicę pamiątkową ku jego czci. W domu nr 11 mieszkała pisarka Irène Némirovsky. Na fasadzie domu nr 17 umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą Iwanowi Neczujowi-Łewyckiemu (pisarz mieszkał w tym miejscu w latach 1889–1910). W domu nr 20 mieszkali artyści Zoja Gajdaj, Maria Łytwynenko-Wohlgemuth, Mychajło Romeński i Oleksandr Chwostenko-Chwostow. W domu nr 21 mieszkał dyrygent Weniamin Tołba. W domu nr 23 mieszkał polityk i pisarz Wołodymyr Wynnyczenko (ku jego czci wzniesiono tablicę pamiątkową) oraz kompozytor Mychajło Werykowski. W domu nr 24 do 1917 roku mieścił się konsulat austro-węgierski w KijowieІ. Матяш. Українсько-угорські відносини (1918—1991 рр.): інституційний аспект // Міжнародні зв'язки України: наукові пошуки і знахідки. — 2018. — Вип. 27. — С. 120—145. Do 1914 roku w domu nr 35 mieszkał Fedir Knauer, profesor językoznawstwa na Uniwersytecie św. Włodzimierza. W domu nr 36 mieszkał historyk, naukowiec i działacz społeczny, dyrektor I Gimnazjum Kijowskiego im. Mykoła Storożenko, a w latach 90. XX wieku Jego Świątobliwość Patriarcha Wszechukraińsko-Ruski Włodzimierza (Romaniuk). Dom nr 38 był domem Aleksandry Santagano-Gorczakowej. W domu nr 40 w latach 1890–1919 mieszkał Julian Kułakowski, profesor filologii klasycznej na Uniwersytecie Świętego Włodzimierza.
Przypisy
Czykałenki Jewhena