Klasztor Kremsmünster (niem. Stift Kremsmünster) – rzymskokatolickie opactwo benedyktynów znajdujące się w austriackiej gminie Kremsmünster.
Historia Klasztor został założony w 777 roku przez księcia Bawarii Tassilona III, wedle legendy powstał on wokół miejsca pochówku syna księcia, Gunthera. Mnichów prawdopodobnie sprowadzono z klasztoru w Mondsee. Około 788 placówka przeszła w ręce Karola Wielkiego. Rozkwit klasztoru nastąpił około roku 880 roku, za panowania opata Snelpera. Wówczas prawdopodobnie sprowadzono tu relikwie św. Agapita. W pierwszej połowie X wieku kompleks został splądrowany przez Węgrów, a wskutek zapaści gospodarczej w 975 roku przeszedł on w ręce biskupów Pasawy. W 1013 roku Henryk II przywrócił placówkę, powołując opata Sigmara i sprowadzając zakonników z klasztoru Niederaltaich. W 1082 roku biskup konsekrował kościół klasztorny pw. śś. Błażeja i Agapita, który odbudowano po pożarze. Kompleks został ponownie zniszczony przez pożar w 1207 roku, a podczas XIII-wiecznej odbudowy powstała romańska świątynia, konsekrowana w 1283 roku.
W 1483 jedna piąta mnichów zmarła podczas epidemii. W 1549 powołano gimnazjum klasztorne. Placówka przeszła kryzys w czasach reformacji, w 1566 roku posługiwało tu jedynie trzech mnichów. Ponowny impuls do rozwoju przyniosła kontrreformacja. W latach 1613–1639, za sprawą opata , późniejszego biskupa wiedeńskiego, kompleks przebudowano w stylu barokowym wg projektu Jakoba Prandtauera. W XVIII wieku klasztor był ośrodkiem naukowym, część mnichów wykładała np. na Uniwersytecie w Salzburgu. W latach 1749–1758 wzniesiono tu obserwatorium astronomiczne. W 1777 roku obchodzono tysięczną rocznicę powstania kompleksu, wówczas placówka osiągnęła szczytową liczbę zakonników – 113. Klasztor uniknął likwidacji podczas kasaty józefińskiej, zabroniono jednak przyjmowania nowicjuszy. Sytuacja gospodarcza była napięta, również z powodu wojen napoleońskich. W 1804 założono tu seminarium duchowne, a w 1891 roku wzniesiono nowy budynek gimnazjum.
W 1941 klasztor został zamknięty przez władze nazistowskie. Zabudowania służyły jako uczelnia, miejsce składowania zrabowanych dzieł sztuki i biuro Gestapo, a przez krótki czas urzędował tu wydalony prezydent Słowacji ks. Jozef Tiso. Po wyzwoleniu klasztoru przez wojska amerykańskie w maju 1945 zakonnicy uzyskali zgodę na powrót, 28 lipca tłum mieszkańców powitał opata Ignatiusa Schachermaira. W 1970 zakonnicy z Kremsmünster utworzyli misję w brazylijskim mieście Barreiras, którą w 1979 wyniesiono do rangi diecezji, a pierwszym biskupem został mnich . W 2011 ostatni mnich z Barreiras wrócił do Kremsmünster, lecz klasztor wciąż utrzymuje kontakty z brazylijską diecezją. W 2013 zamknięto seminarium, a w latach 2014–2016 wyremontowano i rozbudowano budynek gimnazjum.
Zabudowania Kolegiata, pierwotnie romańska, pochodzi z XIII wieku, wzniesiono ją na miejscu poprzedniej świątyni zniszczonej przez pożar. Świątynię przebudowano w stylu barokowym w dwóch etapach, w latach 1613–1639 i 1669–1703. Ołtarz główny z obrazem Przemienienia Pańskiego wykonał w 1712 roku , z tego samego roku pochodzi krypta pod prezbiterium. Filary kościoła dekoruje tapiseria. Nagrobek legendarnego Gunthera pochodzi z 1304 roku. 45-głosowe organy o trzech manuałach wykonało w 2005 roku przedsiębiorstwo , zainstalowano je za prospektem z 1858 roku autorstwa .
Bibliotekę klasztorną założono w latach 80. XVII wieku, gromadzi ona około 230 tysięcy woluminów. Składa się ona z czterech połączonych ze sobą pomieszczeń. Przechowywany jest w niej m.in. ewangeliarz z ok. 800 roku czy psałterz z 1467 roku, z najstarszym znanym przedstawieniem opactwa.
We wschodniej części kompleksu stoi budynek obserwatorium astronomicznego z lat 1749–1758, znany jako Wieża Matematyczna, o wysokości 49 lub 51 m. Na pięciu niższych kondygnacjach ulokowano laboratoria geologiczne, paleontologiczne, mineralogiczne, fizyczne, zoologiczne, botaniczne i etnologiczne. Szósta kondygnacja służy jako gabinet astronomiczny, a na najwyższym piętrze urządzono kaplicę.
W ogrodzie klasztornym wznosi się figownia z 1640 roku, będąca najstarszą zachowaną wolno stojącą szklarnią w Europie, oraz pawilon z 1642 roku, o orientalnej architekturze, znany jako meczet.
Galeria
Przypisy
Klasztor Kategoria:Klasztory benedyktyńskie w Austrii Kategoria:Architektura barokowa w Austrii Kategoria:Zabytki Austrii