Rzędówka – dawna kolonia osadnicza na pograniczu dzisiejszego Kamienia (dzielnica Rybnika) i Leszczyn (obecnie część miasta Czerwionka-Leszczyny) na Górnym Śląsku. Powstała w końcu XVIII wieku jako jedna z tzw. kolonii fryderycjańskich, choć w odróżnieniu od klasycznego modelu kolonizacji, w Rzędówce większość osadników stanowili katoliccy chłopi mówiący po polsku.
Znajduje się tu stacja kolejowa Leszczyny (dawniej Rzędówka, Egersfeld i Rzędówka-Leszczyny)
Od Rzędówki swoją nazwę bierze rybnicka dzielnica (dawniej odrębna wieś) Kamień pod Rzędówką.
Historia Rzędówka powstała najpóźniej do roku 1792 jako mała kolonia rolnicza, zlokalizowana na południowy wschód od istniejącej już od 1775 roku kolonii Egersfeld (dziś teren przy ul. Adolfa Pojdy i ul. Piekarniczej w Czerwionce-Leszczynach). Początkowo Rzędówka składała się z ośmiu zagród, a w 1850 roku liczba ta wzrosła do dziewięciu. Kolonia Rzędówka znajdowała się po przeciwnej stronie obecnej linii kolejowej Katowice–Rybnik, w rejonie dzisiejszych ulic Willowej i Sikorskiego w dzielnicy Kamień. Pomimo bliskości Rybnika, Rzędówka podlegała administracyjnie pod Leszczyny i należała do parafii leszczyńskiej. Jednocześnie była odrębną jednostką podatkową i miała własnego sołtysa.
Powstanie Rzędówki wiąże się z szeroko zakrojoną akcją kolonizacyjną zainicjowaną przez państwo pruskie po objęciu Śląska przez Prusy. Władze dążyły do zasiedlenia mniej zagospodarowanych terenów nowymi osadnikami, najczęściej pochodzenia niemieckiego i wyznania protestanckiego. Jednak w przypadku kolonii Egersfeld i Rzędówka znaczna część osadników pochodziła z pobliskich miejscowości śląskich, mówiła po polsku i była wyznania katolickiego. Zachowane dokumenty z 24 lutego 1778 roku wskazują, że tylko dwóch z dwunastu pierwszych osadników Egersfeldu mówiło po niemiecku, pozostali byli polskojęzyczni. Koloniści posiadali domy z chlewami i stodołami w jednym budynku, a każdemu gospodarstwu przypisane były 6 mórg pola i 2 morgi łąki. Rzędówka powstała nieco później, lecz funkcjonowała w podobnym modelu.
W drugiej połowie XIX wieku kolonia Rzędówka liczyła ponad 160 mieszkańców. W 1854 roku mieszkało tam 39 dzieci, a w 1860 roku – 163 osoby, w tym 9 protestantów. Przeważali jednak katolicy. W 1909 roku kupcy Aronady i Prager z Rybnika nabyli dwie parcele, jedną na granicy Rzędówki i Kamienia, drugą w Egersfeldzie przy linii kolejowej. Podczas plebiscytu na Górnym Śląsku w 1921 roku, koloniści z Rzędówki i Egersfeldu zdecydowanie opowiedzieli się za przynależnością tych terenów do Polski. Оddano 359 głosów za Polską i tylko 36 za Niemcami.
Pierwotne domostwa były drewniane, a od około połowy XIX wieku zaczęto wznosić dwuizbowe budynki z oddzielnie stojącymi stodołami. Ostatnie drewniane chaty istniały do 1957 roku, a ostatnie murowane budynki z końca XIX wieku rozebrano w 1975 roku.
Zobacz też Kolonizacja fryderycjańska Kamień (Rybnik) Leszczyny Historia Śląska
Bibliografia Zimmermann, K. (1915). Fryderyk Wielki i jego kolonizacya rolna na ziemiach polskich (Vol. 10742). Nakł. Ksie̜garni św. Wojciecha. Schlenger, H. (1933). Friderizianische Siedlungen rechts der Oder bis 1800 auf Grund der Aufnahmen von Hammer und v. Massenbach. Materiały źródłowe ze zbiorów Henryka Postawki, www.barglowka.pl
Kategoria:Geografia Rybnika Kategoria:Geografia Czerwionki-Leszczyn Kategoria:Historia Śląska