Paweł Skubisz (ur. 1977 w Gołdapi) – polski historyk dziejów najnowszych, urzędnik państwowy, popularyzator historii; wieloletni pracownik Instytutu Pamięci Narodowej, w latach 2016–2022 dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie.

Życiorys Absolwent technikum elektronicznego w Zespole Szkół Technicznych w Suwałkach. W latach 1997–2002 studiował historię w Instytucie Historii Uniwersytetu Szczecińskiego, gdzie w 2009 uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych (dysertacja: Wileńska Brygada Korpusu Ochrony Pogranicza w latach 1924–1937). Uczeń prof. Janusza FarysiaPrzegląd Historyczno-Wojskowy 1/2017 – stopka redakcyjna (m.in. „dr Paweł Skubisz – członek redakcji”). Dostęp: 24 IX 2025. https://wbh.wp.mil.pl/c/pages/atts/2019/1/4-2017-PHW1.pdf..

Z IPN związany od 2006 r.: początkowo jako pracownik naukowy, następnie kierownik Referatu Badań Naukowych OBEN Oddziału IPN w Szczecinie (2010–2011), naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej (2011–2015), główny specjalista w Oddziałowym Biurze Badań Historycznych (2015–2016). W latach 2016–2022 dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie, po czym od 1 grudnia 2022 r. zakończył pełnienie tej funkcji i przeszedł do Centrali IPN w Warszawie.

W 2009 uczestniczył w pilotażowych pracach ekshumacyjno-identyfikacyjnych żołnierzy Bojowego Oddziału Armii realizowanych przez IPN i Pomorski Uniwersytet Medyczny; dokumentację przedsięwzięcia prezentowano m.in. w ramach Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów.

Działalność naukowa Zainteresowania badawcze obejmują m.in. historię wojskowości II Rzeczypospolitej, wywiad i kontrwywiad, dzieje formacji ochrony granic oraz krytykę źródeł aparatu bezpieczeństwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Członek Centralnego Projektu Badawczego IPN „Struktury i metody działania aparatu bezpieczeństwa w Polsce 1944–1989/90”. Autor monografii Wojska pograniczne ZSRS na odcinku z Polską w świetle materiałów wywiadu II Rzeczypospolitej (1921–1939). Struktura i dyslokacja – działalność wywiadowcza – instrukcja służby (Szczecin: IPN 2010). Redaktor naukowy edycji źródłowej Instrukcja służby Korpusu Ochrony Pogranicza (Warszawa: WUW 2010).

Współredaktor i współautor serii Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku (t. 1–3). Członek redakcji czasopism: Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989 (od 2013) oraz Przeglądu Historyczno-Wojskowego (2016–2024).

Działalność urzędnicza i publiczna Jako dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN (2016–2022) angażował się w działania dekomunizacji przestrzeni publicznej (m.in. procesy zmian nazw ulic w Szczecinie) i usuwania pomników propagujących komunizm; publicznie komentował także kwestie niespójności oznakowania po zmianach.

Z jego kadencją wiązano demontaż szeregu upamiętnień Armii Czerwonej w regionie (np. obelisk w Bobolicach, 2022; wskazania IPN dot. Nowogardu).

Był współinicjatorem budowy i odsłonięć nowych upamiętnień, m.in.: Pomnika Ofiar Grudnia 1970 r. na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (odsłonięcie 16 grudnia 2022), a także rzeźby-ławeczki gen. Józefa Hallera przy 12. Brygadzie Zmechanizowanej (2021). Od 2022 r. jest członkiem Kapituły Medalu Reipublicae Memoriae Meritum – odznaczenia nadawanego przez Prezesa IPN za wybitne zasługi w upamiętnianiu historii Polski.

Działalność popularyzatorska Współautor telewizyjnego cyklu dokumentalnego Szpiedzy (TVP3 Szczecin / TVP Historia, od 2017).

Pomysłodawca i współautor wystaw historycznych, m.in.: „…Niech polska ziemia utuli ich do spokojnego snu”. Ekshumacje i identyfikacje ofiar terroru komunistycznego (2014–2017), Ojcowie Niepodległości (pierwszy wernisaż Stróża 2017), Polski gen wolności. 150 lat walk o Niepodległość (1768–1918) (pierwszy wernisaż Warszawa 2019).

Współorganizator i współautor ogólnopolskiej akcji edukacyjnej „Biało-czerwony szlak #MojaNiepodległa”.Wraz z Łukaszem Skubiszem współprowadzi blog historyczny Z archiwum „O” poświęcony Olecku, miastu z którym jest związany od 1980.

Publikacje Jest autorem i współautorem szesnastu książek o tematyce historycznej. Ponadto opublikował ponad 40 artykułów naukowych i ponad 40 artykułów popularnonaukowych. Większość publikacji jest dostępna online poprzez portal Academia.edu.

Monografie i edycje źródłowe (wybór) Wojska pograniczne ZSRS na odcinku z Polską w świetle materiałów wywiadu II Rzeczypospolitej (1921–1939). Struktura i dyslokacja – działalność wywiadowcza – instrukcja służby. Szczecin: IPN, 2010 (red., wstęp i oprac.) Instrukcja służby Korpusu Ochrony Pogranicza. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2010 (ISBN 978-83-235-0707-9).

Redakcje i współredakcje (wybór) (współred. z prof. Wojciechem Skórą) Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 1 (2012), t. 2 (2015), t. 3 (2016).

Artykuły naukowe i rozdziały (wybór) „Trzeba ich wykończyć!”. Sprawa zabójstwa Niemców w areszcie świnoujskiego UB i MO zimą 1945 r., Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989 13/2015. Fałszerstwa dokumentacji operacyjnej popełnione przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa, Dzieje Najnowsze, 4/2010 (inne teksty w czasopismach specjalistycznych – zob. m.in. indeks autora IPN).

Członkostwa i funkcje w redakcjach Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989 – członek redakcji (od 2013) Przegląd Historyczno-Wojskowy – członek redakcji (2016–2024). Pamięć.pl – członek Rady Programowej.

Ordery i odznaczenia Brązowy Krzyż Zasługi – postanowienie z 2 X 2020 r. Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości – postanowienie z 15 I 2020 r. Medal „Pro Patria” – decyzja szefa UdsKiOR nr 1217/SU/17 z 21 XI 2017 r. Medal „Pro Bono Poloniae” – decyzja szefa UdsKiOR nr 216/SU/21 z 25 XI 2021 r. Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” – decyzja nr 4439/Kadr MON z 7 XII 2022 r. Złota Odznaka „Za Zasługi w Pracy Penitencjarnej” – Zarządzenie nr 2/o/2018 z 22 I 2018 r. Odznaka „Za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” – uchwała nr P 218/2022 z 2 II 2022 r. nadana przez Zarząd Główny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Odznaczenie Pamiątkowe „Za Zasługi dla SPR” – nadanie przez Stowarzyszenie Polaków Represjonowanych przez III Rzeszę 18 XI 2022 r. Srebrny Zachodniopomorski Krzyż Świętego Floriana – nadanie 25 IV 2022 r.

Przypisy

Linki zewnętrzne Profil autora na PrzystanekHistoria.pl (IPN) – bibliografia i artykuły Paweł Skubisz w Academia.edu Z archiwum „O” – blog o historii Olecka

Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Patria Kategoria:Odznaczeni Medalem „Pro Bono Poloniae” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką „Za zasługi w pracy penitencjarnej” Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Urodzeni w 1977