thumb Włośnianka jasnobrzegowa (Hebeloma marginatulum (J. Favre) Bruchet) – gatunek grzybów należący do rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hebeloma, Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1884 r. Jules Favre jako odmianę włośnianki jasnoblaszkowej (Hebeloma versipelle var. marginatulum). W 1970 r. G. Bruchet podniósł go do rangi gatunku. Synonimy: Hebeloma marginatulum var. fallax A.H. Sm., V.S. Evenson & Mitchel 1983 Hebeloma versipelle var. marginatulum J. Favre 1955 Polska nazwa na podstawie rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.
Morfologia Kapelusz O średnicy 9–47 mm, wypukły z garbkiem, sporadycznie higrofaniczny, rzadko oprószony. Brzeg zazwyczaj gładki, rzadko podwinięty, karbowany lub włókienkowaty. Skórka w stanie wilgotnym lepka. Powierzchnia w centrum sepiowa lub żółtawobrązowa, rzadko umbrowa, brunatna, ciemnoceglasta, cynamonowa, ochrowa, brązowawo-oliwkowa, ciemnopłowa lub płowa. Blaszki Zazwyczaj wykrojone, rzadko przyrośnięte lub zbiegające ząbkiem, o szerokości 3–8 mm. Liczba kompletnych blaszek 31–48. Kropli mleczka zwykle brak, rzadko widoczne przez soczewkę 10x. Ostrza zwykle strzępiaste. Trzon Wysokość 17–60 mm, grubość 2–8 mm, wewnątrz zwykle pusty lub watowaty, podstawa zazwyczaj cylindryczna, sporadycznie maczugowata, rzadko zwężająca się. Powierzchnia kłaczkowata lub włókienkowata, na wierzchołku włóknista lub oprószona. Brak sznurów grzybniowych u podstawy. Występują resztki osłony. Miąższ Jędrny. Miąższ trzonu często przebarwiający się. Zapachu brak lub rzodkwiowy, kakaowy lub ziemisty. Smaku brak lub gorzki, czasami rzodkwiowy. Cechy mikroskopowe Zarodniki zazwyczaj elipsoidalne, często jajowate lub migdałowate, rzadko cylindryczne, pod mikroskopem zwykle żółte, rzadko brązowe. Gutuli brak lub rzadkie. Na powierzchni brak brodawek. Rozmiary; 9,8–13,1 × 5,5–7,4 µm, Q = 2,8–4,5. Podstawki 20–37 × 6–9 μm, 4-zarodnikowe. Cheilocystydy zazwyczaj brzuchate lub butelkowate, sporadycznie maczugowate lub cylindryczne, rzadko maczugowato-butelkowate lub maczugowato-brzuszne, soczewkowate lub gruszkowate. Przegrody częste. Pleurocystyd brak. Skórka typu ixocutis. Epikutis o grubości do 100 μm; szerokość strzępek ixocutis do 6 μm. Elementy tramy elipsoidalne lub grubo kiełbaskowate, rzadko gruszkowate, o szerokości do 20 μm. Kaulocystydy podobne do cheilocystyd, ale większe, o długości do 150 μm. Gatunki podobne Obecność osłony i butelkowate lub brzuchate cheilocystydy decydują o przynależności tego gatunku do sekcji Hebeloma. W obrębie tej sekcji można go pomylić jedynie z włośnianką wydmową (Hebeloma dunense), która może występować w tych samych siedliskach. Prawdopodobnie wiele kolekcji H. dunense w siedliskach arktycznych lub alpejskich zostało błędnie oznaczonych jako H. marginatulum.
Występowanie i siedlisko Podano stanowiska w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Europie występuje od Hiszpanii po archipelag Svalbard, Islandię i Grenlandię. Jest bardzo pospolity zarówno w siedliskach arktycznych, jak i alpejskich. Występuje także w Polsce; pierwsze stanowiska podano w 2015 r.
Naziemny grzyb mykoryzowy. Preferowane siedliska to arktyczna tundra. Występuje zazwyczaj w towarzystwie karłowatych wierzb, ale odnotowano go również w sąsiedztwie dębików (Dryas), brzozy, olchy i świerka.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pierścieniakowate