Petycja Bernheima – skarga złożona w maju 1933 roku przez Franza Bernheima, żydowskiego mieszkańca Gliwic, do Ligi Narodów. Dokument dotyczył naruszeń praw ludności żydowskiej na niemieckiej części Górnego Śląska wprowadzonych po dojściu nazistów do władzy.
Tło 15 maja 1922 roku Polska i Niemcy podpisały w Genewie konwencję dotyczącą Górnego Śląska, która gwarantowała ochronę praw mniejszości narodowych i religijnych na tym terenie. Postanowienia konwencji miały obowiązywać przez 15 lat, tj.do lipca 1937 roku.
Po objęciu władzy w Niemczech przez NSDAP 30 stycznia 1933 roku wprowadzono przepisy dyskryminujące ludność żydowską. Skutkiem ich stosowania było m.in. zwolnienie Franza Bernheima (oraz innych pracowników żydowskich) z pracy w DeFaKa ze względu na jego pochodzenie.
Złożenie petycji W maju 1933 roku Bernheim dotarł do Pragi, gdzie spotkał się z Kurtem Grossmannem, kierownikiem Biura Pomocy Uciekinierom. Grossmann skontaktował go z Emilem Marguliesem, prawnikiem i działaczem syjonistycznym, który wraz z Bernheimem współtworzył treść skargi.
12 maja 1933 roku dokument został przekazany w Genewie przedstawicielom Komitetu Delegacji Żydowskich przy Konferencji Pokojowej: Leo Motzkinowi, Emilowi Marguliesowi i Nathanowi Feinbergowi. Rada Ligi Narodów powołała w trybie pilnym specjalny komitet do rozpatrzenia sprawy.
Decyzja Ligi Narodów 6 czerwca 1933 roku przedstawiciel Niemiec przy Lidze Narodów, August von Keller, zobowiązał się w imieniu rządu Rzeszy do przywrócenia na Górnym Śląsku stanu prawnego sprzed 1 kwietnia 1933 roku. Tym samym żydowscy mieszkańcy niemieckiej części Górnego Śląska odzyskali pełnię praw obywatelskich i publicznych aż do końca obowiązywania konwencji genewskiej, tj. do 15 lipca 1937 roku.
Znaczenie Dzięki petycji Bernheima ludność żydowska na Górnym Śląsku była chroniona przed skutkami niemieckiej polityki antysemickiej do 1937 roku.
W pozostałej części Niemiec ograniczenia wobec Żydów były stopniowo zaostrzane, m.in. poprzez uchwalenie przez Reichstag 15 września 1935 roku ustaw norymberskich, które pozbawiały ich obywatelstwa i wielu praw publicznych. Rozporządzenie wykonawcze z 14 listopada 1935 roku, rozwijało ustalenia §3 ustawy o obywatelstwie Rzeszy i wyłączało Żydów spod jego mocy. Żydów można było pozbawić obywatelstwa Rzeszy, ochrony prawnej i własności. Nie mogli pełnić służby w urzędach państwowych ani w wojsku.
Zobacz też
Konwencja genewska o Górnym Śląsku (1922) Ustawy norymberskie Liga Narodów
Przypisy
Kategoria:Antysemityzm w Niemczech Kategoria:Liga Narodów Kategoria:Historia Śląska