Henryk Sędziwy (ur. 6 maja 1903 w Łodzi, zm. 5 stycznia 1999 w Krakowie) – nauczyciel historii, w latach 1937–1939 i 1945–1948 dyrektor Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Oswalda Balzera w Zakopanem, w latach 1942–1945 organizator tajnego nauczania, członek Armii Krajowej, w latach 1948–1971 dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie, autor podręczników szkolnych.
Życiorys Był synem Heleny i Alojzego, którzy byli robotnikami włókniarzami. Jego wychowawczyni J. Gastmanowa skłoniła jego rodziców do wyrażenia zgody na dalsze kształcenie syna i udzielała Henrykowi Sędziwemu pomocy materialnej. W 1921 r. ukończył Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w ŁodziNasz wiek. Gimnazjum i Liceum imienia Mikołaja Kopernika w Łodzi 1906–2006. Zarys historyczny. Wspomnienia, Henryk Władysław Skorek (red.), Łódź: I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Łodzi i Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Mikołaja Kopernika w Łodzi, 2006, s. 485, ISBN 83-908655-0-5.. Następnie podjął studia na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie był uczniem Marcelego Handelsmana. W 1928 uzyskał na UW tytuł magistra filozofii w zakresie historii. W 1930 otrzymał dyplom nauczyciela szkół średnich. Podczas studiów, aby się utrzymać, udzielał korepetycji. Przemęczenie wynikające z natłoku pracy i złe warunki bytowania miały nadwyrężyć jego zdrowie – zapadł na chorobę płuc. Dzięki wsparciu Marcelego Handelsmana i J. Gastmanowej podjął leczenie sanatoryjne w Zakopanem.
Od lutego do czerwca 1925, dzięki protekcji Handelsmana, uczył w zastępstwie historii w Państwowym Gimnazjum w Zakopanem. Wśród jego uczniów był wówczas Stefan Chałubiński. W roku szkolnym 1925–1926 był kierownikiem internatu szkolnego. W latach 1926–1937 uczył historii w szkole, w Korpusie Kadetów nr 3 w Rawiczu. Od października 1937 do 1 września 1939 był dyrektorem Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Oswalda Balzera w Zakopanem (wygrał konkurs na to stanowisko). Za jego dyrekcji został odnowiony budynek szkoły. Jako dyrektor Henryk Sędziwy zezwolił młodzieży szkolnej na udział w zawodach narciarskich pod warunkiem reprezentowania Harcerskiego Klubu Narciarskiego i osiągania dobrych wyników w nauce. Wydał zarządzenie zezwalające na palenie tytoniu tylko dla uczniów z najstarszych klas licealnych mających na to zezwolenie rodziców. Po agresji Trzeciej Rzeszy na Polskę przekazał kierownictwo szkoły Janinie Hełm-Pirgowej.
Od września 1939 do lutego 1940 uczestniczył w ewakuacji Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego. Następnie udał się do rodziny spędzającej urlop w Kołomyi. W lutym 1940 wrócił do Zakopanego. 12 lutego 1940 został aresztowany przez gestapo. Został zwolniony po dwunastu dniach więzienia na podstawie zaświadczeń lekarskich o chorobie płuc, otrzymał nakaz opuszczenia Zakopanego i powiatu nowotarskiego w ciągu trzech dni. Zamieszkał we wsi Zawadka, a po roku w Tymbarku, gdzie pracował w Podhalańskiej Spółdzielni Owocarsko-Warzywniczej. W latach 1942–1945 był kierownikiem i nauczycielem tajnego nauczania w powiecie limanowskim. Działał w Armii Krajowej, kierując Powiatową Komisją Oświaty i Wychowania obwodu limanowskiego oraz współpracując z komórką informacji i propagandy inspektoratu AK Nowy Sącz. Zasięg tajnego nauczania z czasem rozszerzył się na cały powiat limanowski. Udało się przeprowadzić dwa egzaminy maturalne.
W lutym 1945 ponownie objął funkcję dyrektora Państwowego Liceum i Gimnazjum w Zakopanem, którą sprawował do końca sierpnia 1948. Z początkiem września 1948 został powołany na dyrektora Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie („Nowodworka”). Funkcję tę pełnił nieprzerwanie aż do przejścia na emeryturę z początkiem września 1971. W Nowodworku uczył historii i wiedzy o Polsce. Opracował dla osób uczniowskich instruktaż Jak się uczyć?. Prowadził kółko historyczne dla uczniów najstarszej klasy. W ocenie Jerzego Vetulaniego w Nowodworku po wojnie „była fantastyczna kadra nauczycielska, która naprawdę ludzi formowała”, co miało stanowić „wielką siłę Nowodworka” i być „wielką zasługą” dyrektora Sędziwego.
Henryk Sędziwy był autorem podręczników do historii, jego podręcznik dla klasy XI szkoły podstawowej obowiązywał w latach 60.. Zmarł 5 stycznia 1999. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Książki
Współautor: Włodzimierz Gałecki.
Współautor: Ryszard Pietrzykowski.
Współautor: Józef Bąk.
Odznaczenia i wyróżnienia Złoty Krzyż Zasługi (1957), Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1962), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1963), Medal 20-lecia PRL (1964), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1973), Odznaka ZNP za tajne nauczanie (1985), Złota Odznaka ZNP (1986), Zasłużony dla Ziemi Krakowskiej (1986), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1986).
Źródło.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Łodzi Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Ludzie związani z Zakopanem Kategoria:Nauczyciele związani z Krakowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy nauczyciele historii Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej