Gardzień – jezioro w Polsce, położone w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Iława.
Położenie Według regionalizacji fizycznogeograficznej jezioro leży na Równinie Iławskiej (314.93), natomiast w regionalizacji przyrodniczo-leśnej – w mezoregionie Pojezierza Brodnickiego. Położone jest na zachód od jeziora Jeziorak.
Jezioro znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. Leży także na obszarze Natura 2000 chronionym na podstawie dyrektywy ptasiej Lasy Iławskie i specjalnym obszarze Natura 2000 chronionym na podstawie dyrektywy siedliskowej Ostoja Iławska.
Charakterystyka Ma wydłużony kształt w kierunku północny wschód–popołudniowy zachód. Znajduje się na biegu rzeki Osy pomiędzy jeziorem Mały Gardzień a Jeziorem Szymbarskim. Brzegi są wysokie, porośnięte lasem. Przy wschodnim brzegu jeziora znajduje się wzgórze o nazwie Grafitka.
Zbiornik wodny według typologii rybackiej jezior zalicza się do linowo-szczupakowych. Jest jednolitą częścią wód Gardzień o kodzie PLLW20566.
Na mapie z 1912 roku obiekt nosi nazwę .
Morfometria Powierzchnia zbiornika wodnego wynosi 85,6 lub 87,5 ha. Według danych uzyskanych poprzez planimetrię jeziora na mapach w skali 1:50 000 opracowanych w Państwowym Układzie Współrzędnych 1965, zgodnie z poziomem odniesienia Kronsztadt, powierzchnia zbiornika wodnego to 85,5 ha.
Maksymalna głębokość to 2,1 m, a średnia 1,2 m. Lustro wody znajduje się, według Katalogu Jezior Polskich, na wysokości 102,7 m n.p.m., natomiast według numerycznego modelu terenu udostępnionego przez Geoportal – 102,8 m n.p.m.
Przyroda i jakość wód Jezioro jeszcze w latach 60. XX w. miało dużą przezroczystość wody i bogatą roślinność zanurzoną. W drugiej połowie wieku nastąpiło duże pogorszenie jego stanu. Pod koniec lat 90. XX w. było określane jako hipertroficzne. Fitoplankton występował obficie, ale był mało zróżnicowany gatunkowo. Dominantem był nanoplanktoniczny gatunek . Masowo występowały również inne zielenice, głównie z rodzaju Scenedesmus. Wiosną było również dużo sinic, zwłaszcza , ale też Aphanocapsa incerta. Okrzemki były mniej liczne, reprezentowane głównie przez . W 2002 roku w fitoplanktonie zidentyfikowano 126 gatunków (niedużo), z czego 43 zielenic, 38 okrzemek i 29 sinic. Biomasa była znaczna, w 87% tworzona z sinic, głównie nitkowatych, jak , , czy Aphanizomenon flos-aquae. Największy zakwit zaobserwowano we wrześniu.
Zgodnie z badaniem z 2004 roku przyznano akwenowi II klasę czystości. Zgodnie z badaniem z 2015 roku stan wód określony jako zły, przyznano IV klasę jakości wód. Najgorzej sklasyfikowanym elementem był fitoplankton. Wiązało się z małą przezroczystością – widzialność krążka Secchiego 30 cm i umiarkowanym wskaźnikiem ESMI. Przekroczona była również norma stanu dobrego dla azotu. Natomiast stan ichtiofauny, zasolenie czy poziom fosforu były w normie. Wśród ryb licznie występują okoń i płoć, a w mniejszej masie: karaś, lin, leszcz, krąp, wzdręga, słonecznica, ukleja, szczupak, jazgarz i sandacz. Na początku XXI w. makrofity tworzyły mało zwarty szuwar trzcinowy i szerokpałkowy. Występowały też grążel żółty, rdestnica pływająca i osoka aloesowata. W drugiej dekadzie wieku jednak stan tej biocenozy poprawił się, a w roślinności zanurzonej dominantem stała się ramienica delikatna. Osady jeziorne są silnie uwodnione (97%) i mają dużą zawartość materii organicznej (66–70%).
Przypisy
Kategoria:Iława (gmina wiejska) Kategoria:Jeziora na Równinie Iławskiej Kategoria:Jeziora w powiecie iławskim