Edmund Kosman (ur. 23 listopada 1911 w Warszawie, zm. 2 kwietnia 1990Słownik biograficzny pracowników CIWF i AWF. Tom IV, wyd. Warszawa 2005, s. 25–27 (biogram autorstwa Lecha Jaczynowskiego).) – polski gimnastyk, 2-krotny mistrz Polski w wieloboju indywidualnym (1937–1938), reprezentant Polski na Mistrzostwach świata w 1934 i 1938 roku, trener kadry narodowej kobiet na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie, prezes Polskiego Związku Gimnastycznego w latach 1957–1960.
Życiorys Młodość i wykształcenie Był uczniem gimnazjum im. S. Staszica w Warszawie. Egzamin maturalny zdał eksternistycznie w 1938. W 1930 ukończył szkołę im. Miroslava Tyrša w Pradze, po której został dyplomowanym instruktorem gimnastyki. Jeszcze przed wojną rozpoczął studia w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Podczas II wojny światowej walczył w kampanii wrześniowej jako żołnierz 8 Pułku Artylerii Ciężkiej. Następnie uniknął niewoli i powrócił do Warszawy. Tam pracował w dyrekcji Warszawskiej Kolei Dojazdowej.
Kariera sportowa Rozpoczął treningi w 1925 roku w „Sokole”. W 1929 roku zajął 7. miejsce w wieloboju indywidualnym na Mistrzostwach Polski w Poznaniu. W 1934 roku, reprezentował Polskę na Mistrzostwach świata w Budapeszcie, plasując się na 10. miejscu w konkurencji drużynowej. Przygotowywał się do Letnich Igrzysk Olimpijskich w Berlinie, jednak polska drużyna mężczyzn nie uzyskała kwalifikacji. Podczas zawodów pełnił rolę trenera reprezentacji narodowej kobiet.
Był 8-krotnym mistrzem Polski, w tym 2-krotnym w wieloboju, w latach 1937 i 1938, ponadto w 1937 triumfował w ćwiczeniach na poręczach, koniu z łękami i kółkach, a w 1938 na koniu z łękami, kółkach i w skoku (w tej ostatniej konkurencji razem z Pawłem Gacą)Grzegorz Bielec Lata świetności i upadku polskiej gimnastyki sportowej w PRL (1945-1989), wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, s. 203.. Podczas Mistrzostw świata w 1938 roku Kosman zajął 21. miejsce w wieloboju indywidualnym oraz 5. miejsce w drużynie. W finale na kółkach zajął 5. lokatę z notą 18.33.
Działalność organizacyjna w sporcie Po zakończeniu wojny mieszkał początkowo w Olsztynie, tam należał do założycieli klubu sportowego Kolejarz, został jego wiceprezesem, był także wiceprzewodniczącym Wojewódzkiej Rady Sportu. W 1946 powrócił do Warszawy, gdzie został sekretarzem Związkowej Rady Kultury Fizycznej przy Komisji Centralnej Związków Zawodowych. W latach 1946–1948 był członkiem Państwowej Rady Wychowania Fizycznego i Przysposobienia WojskowegoMała encyklopedia sportu. Tom 1. A-K, wyd. Warszawa 1984, s. 298., w marcu 1947 wszedł w skład zespołu, który w ramach Wydziału Administracyjno-Samorządowego Polskiej Partii Robotniczej nadzorował prace Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia WojskowegoArtur Pasko Sport wyczynowy w polityce państwa 1944-1989, wyd. Avalon, Kraków 2012, s. 59.. Należał też do Komitetu Związku Robotniczych Stowarzyszeń Sportowych, był wiceprezesem Rady Krajowej stowarzyszenia Ognisko (które przejęło majątek polskiej YMCA) i od 1949 członkiem Naczelnej Rady Młodzieży przy Radzie Ministrów. Od 2 stycznia 1949 do lutego 1950 był wicedyrektorem Głównego Urzędu Kultury Fizycznej, od lutego 1950 do najprawdopodobniej października 1950 sekretarzem Głównego Komitetu Kultury FizycznejAleksander Kochański Polska 1944–1991. Informator historyczny. Struktury i ludzie, cz. 1, wyd. IPN, Warszawa 2022, s. 299, 303., do 1959 był członkiem GKKF, w latach 1961–1967 członkiem Prezydium Rady Sportu Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki. W 1948 został członkiem zarządu Polskiego Komitetu Olimpijskiego, w 1951 władze PRL zgłosiły jego kandydaturę na członka Międzynarodowego Komitetu OlimpijskiegoArtur Pasko Sport wyczynowy w polityce państwa 1944-1989, wyd. Avalon, Kraków 2012, s. 142.. W Prezydium PKOl zasiadał do 1975.
W latach 1958–1968 (lub według innych źródeł 1954–1966) był dyrektorem Ośrodka Przygotowań Olimpijskich.
Działalność w Polskim Związku Gimnastycznym W 1947 został członkiem zarządu nowo utworzonego Polskiego Związku Gimnastycznego, objął w nim referat wyszkolenia, od 1948 był wiceprezesem ds. sędziowskichGrzegorz Bielec Lata świetności i upadku polskiej gimnastyki sportowej w PRL (1945-1989), wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, s. 48, 49.. W styczniu 1952 został prezesem Sekcji Gimnastyki Głównego Komitetu Kultury Fizycznej, po przekształceniu sekcji w Komitet Organizacyjny Polskiego Związku Gimnastycznego pozostał na czele nowej struktury, a w listopadzie 1958 został wybrany prezesem PZG przez walne zgromadzenie związku i pełnił tę funkcję do lutego 1961 (na kolejnym walnym zgromadzeniu na funkcję prezesa nie kandydował)Grzegorz Bielec Lata świetności i upadku polskiej gimnastyki sportowej w PRL (1945-1989), wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, s. 48, 57, 63, 65, 67.. Za jego kadencji polska reprezentacja w gimnastyce sportowej osiągnęła jedne z największych sukcesów w historii, w tym wygraną Heleny Rakoczy na Mistrzostwach świata w Bazylei, srebrny medal olimpijski Jerzego Jokiela w 1952 roku oraz wygraną Natalii Kot na Mistrzostwach Europy w 1959. Ponownie został prezesem PZG w 1969 i pełnił tę funkcję do 1976. W tym okresie był m.in. przewodniczącym komitetu organizacyjnego mistrzostw Europy, które odbyły się maju 1969 w WarszawieGrzegorz Bielec Lata świetności i upadku polskiej gimnastyki sportowej w PRL (1945-1989), wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, s. 71, 109–110, 132..
Działalność naukowa W latach 1950–1956 był rektorem, w latach 1956–1960 dziekanem, w roku akademickim 1960/1961 prorektorem Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, zatrudnionym na stanowisku zastępcy profesora. W dacie powołania na funkcję rektora nie był jeszcze absolwentem swojej uczelni (dyplom uzyskał w 1951)Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie 1929/1930-2009/2010. Księga pamiątkowa, wyd. Estrella, Warszawa 2010, s. 35, 516.. W latach 1954–1962 i 1970-1980 kierował na AWF Zakładem Organizacji Kultury Fizycznej (zaś w latach 1962–1970 był kuratorem tego zakładuAkademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie 1929/1930-2009/2010. Księga pamiątkowa, wyd. Estrella, Warszawa 2010, s. 252.). W latach 1962–1970 pracował także w Instytucie Naukowym Kultury Fizycznej, gdzie pełnił funkcję zastępcy dyrektora. W 1965 obronił pracę doktorską Wpływ warunków i bodźców środowiskowych na kształtowanie się zainteresowań sportowych młodzieży szkół licealnych i techników szkół zawodowych w Warszawie. Od 1970 był zatrudniony na AWF jako docent. Przeszedł na emeryturę w 1981.
W latach 1950–1975 był redaktorem naczelnym pisma „Kultura Fizyczna”.
Członkostwo w partiach i stowarzyszeniach Od kwietnia 1945 był członkiem PPR, od 1948 członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii RobotniczejArtur Pasko Sport wyczynowy w polityce państwa 1944-1989, wyd. Avalon, Kraków 2012, s. 116.. W 1957 należał do założycieli Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej
Ordery, odznaczenia i wyróżnienia W 1953 otrzymał Odznakę „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej”Grzegorz Bielec Lata świetności i upadku polskiej gimnastyki sportowej w PRL (1945-1989), wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, s. 177.. Został odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej, Złotym Krzyżem Zasługi (1959) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1964).
Przypisy
Kategoria:Polscy gimnastycy sportowi Kategoria:Absolwenci Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Kategoria:Rektorzy Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Kategoria:Prorektorzy Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Kategoria:Prezesi polskich związków sportowych Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej” Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1990 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie