Fryderyk Józef Topolski, pierwotne nazwisko Toperman (ur. 5 stycznia 1913 w Złoczowie, zm. 1989) – polski działacz partyjny i państwowy narodowości żydowskiej, inżynier, podsekretarz stanu w Ministerstwie Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych (1959–1965).
Życiorys Pochodził z inteligenckiej rodziny żydowskiej, w 1944 zmienił nazwisko na Topolski (ze względu na pochodzenie oraz podobnie nazywającego się niemieckiego dyrektora fabryki w Stalowej Woli, którego następcą został). Syn Eliasza, nauczyciela gimnazjalnego i austriackiego oficera w I wojnie światowej pochodzącego z Brodów, oraz Ernestyny z domu Baczes. Oboje rodzice zginęli w Holokauście. Młodość spędził na Morawach i w Wiedniu, następnie od 1918 mieszkał głównie Lwowie i Mławie. Absolwent IX Państwowego Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego we Lwowie (matura w 1930), następnie studiował na Wydziale Ogólnym i Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej. Od początku lat 30. działał w organizacjach syjonistycznych i komunistycznych, m.in. Hechaluc i Organizacji Młodzieży Socjalistycznej „Życie” i Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy. Na prośbę Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom zorganizował nielegalną drukarnię publikującą materiały komunistyczne, angażował się w akcje na rzecz amnestii dla komunistycznych więźniów. Uprawiał lekkoatletykę i gimnastykę w żydowskim klubie Dror Lwów. Utrzymywał się m.in. z udzielania korepetycji i projektów dla studentów, w 1936 ukończył studia z tytułem inżyniera elektryka. Od 1937 do 1939 pracował w fabryce wyrobów metalowych w Dąbrowie Górniczej, w swoim mieszkaniu prowadził punkt przelotowy dla działaczy komunistycznych, jednak zaprzestał jawnej działalności partyjnej.
We wrześniu 1939 przedostał się do Lwowa, został członkiem komitetu inicjatywnego zajmującego się odtworzeniem gospodarki komunalnej w mieście, jako zastępca kierownika zakładów tramwajowych odpowiadał za ich uruchomienie. W 1940 został dyrektorem Obwodowego Zarządu Przemysłu Miejscowego, następnie głównym inżynierem Obowodowego Zarządu Przemysłu Metalowego, Elektrotechnicznego i Chemicznego. Po zajęciu Lwowa przez Niemców przez Złoczów, Tarnopol i Mariupol dotarł do terenów pod kontrolą sowiecką, początkowo Stalingradu, potem Astrachania. We wrześniu 1941 trafił do pracy w Taszkencie: najpierw w Uzbekistańskim Komitecie Drobnej Wytwórczości, potem przy budowie kanału w północnym Uzbekistanie i jako konstruktor w fabryce. W lutym 1944 przeniósł się do Szczołkowa pod Moskwę, gdzie zatrudniono go w fabryce uzbrojenia. Podjął działalność w Związku Patriotów Polskich i Biurze Ekonomicznym przedstawicielstwa PKWN w Moskwie. Zorganizował stowarzyszenie polskich techników i inżynierów w ZSRR, publikował także m.in. w „Nowych Widnokręgach”.
W sierpniu 1944 dotarł drogą lotniczą w okolice Lublina, został skierowany na stanowisko kierownika Wydziału Przemysłu Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie i objął kierownictwo nad Hutą Stalowa Wola. W lutym 1945 został dyrektorem nowo utworzonego Centralnego Zarządu Przemysłu Węglowego w Katowicach, na tym stanowisku zastąpił go ok. 1948/9 Ryszard Nieszporek. Osiągnął wysoką pozycję w systemie zarządzania górnictwem Polski Ludowej i najważniejszego zarządcy górnictwa na Górnym Śląsku, podlegało mu 11 zjednoczeń branżowych i ok. 90 kopalń węgla kamiennego i brunatnego. Autor publikacji propagandowych poświęconych tematom produkcyjnym. Wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Pod koniec lat 40. rozpoczął pracę w Centralnym Urzędzie Planowania, w latach 1949–1951 był szefem Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych Budownictwa Specjalnego. Zajmował stanowiska pełnomocnika rządu do spraw: budowy stadionu sportowego przy ul. Zielenieckiej w Warszawie (1954–1955), rozwoju produkcji rurek drenarskich (1959–1965), produkcji paliwa formowanego z węgla brunatnego (1963–1964), koordynacji eksploatacji płytkich złóż węgla brunatnego (1964–1965), paliwa sformowanego i wykorzystania złóż węgla brunatnego (1964–1965). Zajmował stanowiska dyrektora generalnego Ministerstwa Budownictwa (lipiec–październik 1956), Ministerstwa Przemysłu Materiałów Budowlanych (grudzień 1956–marzec 1957) oraz Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych (marzec 1957–lipiec 1959). Następnie od lipca 1959 do marca 1965 był podsekretarzem stanu w ostatnim z resortów. Później od 1965 do 1968 pełnomocnik rządu ds. deglomeracji przemysłu w m. st. Warszawie. W 1968 lub 1969 został wykluczony z PZPR na fali wewnątrzpartyjnych rozliczeń po wydarzeniach marca 1968, w które zaangażowany był jego syn. Po wypuszczeniu syna z więzienia w 1969 zdecydował się wraz z rodziną na wyjazd z Polski. Wyemigrował kolejno do Szwecji, Niemiec, Hiszpanii i Kanady; pracował m.in. jako specjalista dla niemieckiej firmy odpowiedzialny za ekspansję na rynek hiszpański. Na emigracji był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa.
Życie prywatne Od 1937 żonaty z lekarz hematolog Paulą z domu Bałaban (Gottlieb), spokrewnioną z Majerem Bałabanem. Ojciec przedsiębiorcy Krzysztofa Topolskiego, miał także córkę.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy Kategoria:Członkowie Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie” Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Dyrektorzy generalni urzędów (Polska Ludowa) Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Emigranci marcowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Złoczowie Kategoria:Ludzie związani z administracją jednolitą Polski Ludowej Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Ludzie związani ze Stalową Wolą Kategoria:Osoby pozbawione członkostwa w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy inżynierowie budownictwa Kategoria:Polscy menedżerowie Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Polska emigracja polityczna w Kanadzie 1939–1989 Kategoria:Polska emigracja polityczna w Niemczech 1945–1989 Kategoria:Urzędnicy resortów PKWN Kategoria:Wiceministrowie i urzędnicy PRL Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 1989