U-204 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej.

Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17,7 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.

Okręt został zwodowany 23 stycznia 1941 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 8 marca 1941 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 1. Flotylli U-Bootów U-204 odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił cztery statki o łącznej pojemności  BRT i niszczyciel o wyporności 1060 ton. U-Boot został zatopiony bombami głębinowymi przez brytyjskie okręty 19 października 1941 roku na Atlantyku nieopodal Tangeru.

Projekt i budowa

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał niewystarczający zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru , który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-204 zamówiono 23 września 1939 roku. Został zbudowany w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii jako jeden z 58 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-204 otrzymał numer stoczniowy 633 (Werk 633). Stępkę okrętu położono 22 kwietnia 1940 roku, a zwodowany został 23 stycznia 1941 roku.

Dane taktyczno-techniczne thumb|left|Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-204 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego AEG GU 460/8-276 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17,7 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa każda, o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped o kalibrze 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny , a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba U-204 został wcielony do służby w Kriegsmarine 8 marca 1941 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) , dowodzący wcześniej U-8. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 37 084. 1 kwietnia dowódca okrętu został awansowany na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant). Do 1 maja załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie 1. Flotylli U-Bootów, operując z Kilonii.

Pierwszy rejs bojowy 24 maja 1941 roku U-204 wyszedł z Kilonii, udając się na swój pierwszy wojenny patrol na Ocean Atlantycki. 31 maja o godzinie 5:15 w odległości około 65 Mm na południowy zachód od U-Boot zatopił ogniem artyleryjskim zbudowaną w 1940 roku islandzką motorową łódź rybacką „Holmsteinn” o pojemności 16 BRT, która zatonęła na pozycji (zginęła cała, licząca cztery osoby załoga jednostki). Na początku czerwca U-204 miał uzupełnić zapas paliwa ze stojącego w odległości 80 Mm na południowy zachód od Grenlandii zbiornikowca „Belchen”, jednak operacja została odwołana z powodu samozatopienia statku 3 czerwca w wyniku ataku przeprowadzonego przez brytyjskie krążowniki HMS „Aurora” (12) i . Między 5 a 15 czerwca okręt wchodził w skład wilczego stada . 10 czerwca o godzinie 2:48 w odległości około 450 Mm na wschód od St. John’s U-204 wystrzelił dwie torpedy w kierunku marudera z konwoju OB-330, zbudowanego w 1919 roku belgijskiego parowca „Mercier” o pojemności 7886 BRT, przewożącego 1000 worków poczty i samoloty szkolne na trasie Liverpool – Halifax – Montreal. W parowiec trafiła jedna z nich, eksplodując na wysokości ładowni nr 2 z lewej burty, po czym jednostka nabrała przechyłu na prawą burtę, a jej licząca 57 osób załoga (wraz z pięcioma artylerzystami i sześcioma pasażerami) po nadaniu sygnału SOS rozpoczęła przygotowania do opuszczenia statku. O godzinie 02:57 U-Boot wystrzelił jeszcze jedną torpedę typu G7e, która trafiła w prawą burtę dokładnie w środek ładowni nr 3 i spowodowała zatonięcie „Merciera” po około 20 minutach na pozycji . W wyniku ataku kapitan i sześciu członków załogi zginęło, a sześciu zostało rannych. Ocaleli opuścili statek na dwóch łodziach ratunkowych i zostali uratowani przez dwa fińskie parowce: 15 czerwca 35 rozbitków podjął „Hammarland”, a dwa dni później drugą łódź z 26 osobami na pokładzie odnalazł „Kemi”.

Od 16 do 20 czerwca okręt przyporządkowany był do wilczego stada . 27 czerwca U-204 dopłynął do bazy w Breście, spędzając w morzu 35 dni.

Drugi rejs bojowy 22 lipca okręt wyszedł z Brestu na drugi patrol, udając się na wody północnego Atlantyku. 2 sierpnia U-204 w odległości około 500 Mm od Brestu wykrył za pomocą GHG zmierzający w stronę Wysp Brytyjskich konwój SL-81, informując o kontakcie . Okręt wykonał atak torpedowy na komodorski statek „Abosso” (11 300 BRT), jednak bez rezultatu. 19 sierpnia w odległości około 400 Mm na południowy zachód od Irlandii U-Boot wystrzelił o godzinie 2:05 torpedę G7e w kierunku płynącego za konwojem norweskiego niszczyciela o wyporności 1060 ton, należącego do . Niszczyciel został trafiony w śródokręcie i zatonął w ciągu sześciu minut na przybliżonej pozycji . W wyniku ataku i eksplodujących podczas tonięcia bomb głębinowych zginęły 83 z liczącej 124 osoby załogi (dowódca C.F.T. Melsom, dwóch norweskich oficerów, 68 norweskich marynarzy, dwóch brytyjskich oficerów i dziesięciu brytyjskich marynarzy). Pozostali rozbitkowie zostali uratowani przez korwetę i niszczyciel . U-204 raportował także zatopienie płynących w konwoju dwóch dużych statków handlowych o łącznej pojemności 16 000 BRT, jednak nie zostało to potwierdzone. 22 sierpnia po 32 dniach spędzonych w morzu U-204 powrócił do Brestu.

Trzeci rejs bojowy i utrata okrętu 20 września U-Boot wyszedł z Brestu na swój trzeci wojenny patrol, kierując się na wody Atlantyku. W dniach 5–19 października okręt wchodził w skład wilczego stada . 14 października o godzinie 00:45 w pobliżu Przylądka Roche w Zatoce Kadyksu U-204 wystrzelił co najmniej dwie torpedy w kierunku zbudowanego w 1904 roku neutralnego hiszpańskiego żaglowca „Aingeru Guardakoa” o pojemności 97 BRT, płynącego z Lizbony do Tangeru. Statek zatonął natychmiast po trafieniu na pozycji , a z liczącej siedem osób załogi ocaleli kapitan i czterech marynarzy, podjęci następnego ranka przez kuter rybacki. 16 października okręt podwodny potajemnie zawinął do portu w Kadyksie, pobierając paliwo od przebywającego tam niemieckiego statku zaopatrzeniowego .

19 października 1941 roku o godzinie 3:00 U-Boot w odległości około 30 Mm od trafił torpedą w płynący zygzakiem, zbudowany w 1938 roku brytyjski motorowy zbiornikowiec „Inverlee” o pojemności 9158 BRT, eskortowany przez uzbrojone trawlery HMS „Lady Hogarth” (4.89) i HMS „Stella Carina” (FY352). Przewożący 13 880 ton oleju opałowego na trasie z Trynidadu do Gibraltaru statek stanął w płomieniach, po czym o 3:13 trafiony został drugą torpedą, która spowodowała potężną eksplozję widoczną z odległości kilkudziesięciu mil morskich. Z przebywających na pokładzie 43 osób (38 członków załogi i pięciu artylerzystów) zginęło 21, a pozostali zostali uratowani przez HMS „Lady Hogarth” i przybyłe na miejsce zdarzenia HMS „Haarlem” (FY306) i niszczyciel . Ostatecznie wypalony wrak zbiornikowca zatonął około południa na pozycji .

Zaalarmowane zatopieniem „Inverlee” dowództwo wysłało w morze z bazy w Gibraltarze korwety 37. Grupy Eskortowej w celu wykrycia i zaatakowania podwodnego napastnika. O godzinie 21:46 nieopodal Tangeru nawiązał kontakt akustyczny z U-Bootem, a osiem minut później zrzucił serię siedmiu bomb głębinowych, po czym na powierzchni morza pokazała się duża plama ropy. O 22:21 w pobliżu rozlanej ropy pięć bomb głębinowych zrzucił , a następnego dnia o godzinie 9:00 dwie serie po pięć bomb zrzucił przybyły na miejsce slup , po czym plama powiększyła się. Następnego dnia w odległości 8 Mm na wschód od plamy załoga korwety odnalazła fragmenty torpedy G7a. Prawdopodobnie U-204 został zatopiony już w pierwszym ataku przeprowadzonym przez HMS „Mallow” (K81), lub został wtedy ciężko uszkodzony i zatonął ostatecznie w wyniku ataku HMS „Rochester” (L50). Na pokładzie zatopionego na pozycji U-Boota zginęła cała, licząca w tym rejsie 46 osób załoga.

Podsumowanie działalności bojowej U-204 odbył trzy patrole bojowe, spędzając w morzu 97 dni. W ich trakcie zatopił cztery statki o łącznej pojemności  BRT i niszczyciel o wyporności 1060 ton, na pokładach których zginęło co najmniej 117 osób. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

+ Lista zatopionych jednostek Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki 31 maja 1941 „Holmsteinn” 16 zatopiony 10 czerwca 1941 „Mercier” 7886 zatopiony 19 sierpnia 1941 1060 zatopiony 14 października 1941 „Aingeru Guardakoa” 97 zatopiony 19 października 1941 „Inverlee” 9158 zatopiony RAZEM zatopione: 5

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu VII zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Niemieckie okręty podwodne zatopione bombami głębinowymi Kategoria:Okręty podwodne typu VIIC Kategoria:Okręty zbudowane we Friedrich Krupp Germaniawerft Kategoria:Statki i okręty zatopione na Oceanie Atlantyckim