Pomnik upamiętniający poległych na I wojnie światowej żołnierzy 2 Pułku Ułanów im. gen. Andreasa Georga Friedricha von Katzlera (Śląskiego) w Namysłowie – nieistniejący obiekt wzniesiony w 1926 r. na terenie miejscowych koszar z inicjatywy dowództwa 4 szwadronu 8 Pułku Rajtarów (Pruskiego), upamiętniał 309 żołnierzy z dawnej jednostki, którzy zginęli w latach 1914–1918.
Opis Monument o wysokości ok. 5 m (w najwyższym punkcie) i długości ok. 10 m wykonano z granitu (kostki i bloków). Na powierzchni górującej wertykalnej części umieszczono motyw Krzyża Żelaznego oraz tabliczkę (z nieodczytaną inskrypcją), a na jej szczycie zwieńczenie w postaci ułańskiego czako. Przed obiektem znajdował się kolisty skwer, a na nim tuzin symbolicznych metalowych włóczni. Za pomnikiem natomiast posadzono świerki
Kontekst upamiętnienia Do 1920 r. w namysłowskim garnizonie skoszarowani byli żołnierze 5 szwadronu 8 Pułku Dragonów im. króla Fryderyka III (2 Śląskiego) – całą jednostkę wówczas rozwiązano. Z uwagi na to, że dowództwo dawnego pułku znajdowało się w Oleśnicy, to właśnie tam, przed dawnym kościołem zamkowym (ob. bazyliką mniejszą pw. św. Jana Apostoła i Ewangelisty), w 1923 r. odsłonięto pomnik upamiętniający poległych na I wojnie światowej żołnierzy z całej tej jednostki.
2 Pułk Ułanów im. von Katzlera (Śląski) stacjonował przed I wojną światową w Gliwicach i Pszczynie. W latach 1914–1918 brał udział w walkach na froncie zachodnim, w trakcie których poległo aż 309 żołnierzy z tej jednostki (licząc razem z posiłkowym 4 Rezerwowym Pułkiem Ułanów). W lipcu 1919 r. jednostka została zlikwidowana, a w jej miejsce utworzono 3 szwadron (im. von Katzlera) 8 Pułku Kawalerii (Śląskiego), który skierowano do służby granicznej w powiecie oleskim. We wrześniu 1919 r., po wkroczeniu wojsk Ententy na Górny Śląsk, pododdział wycofano do Ziębic. Następnie brał on udział w tłumieniu komunistycznego powstania, które wybuchło w zagłębiu Ruhry (marzec–kwiecień 1920 r.). W kwietniu 1920 r. 3 szwadron 8 Pułku Kawalerii (Śląskiego) przemianowano na 4 szwadron 8 Pułku Rajtarów (Pruskiego) (w 1936 r. przechrzczony na 8 Pułk Kawalerii [Pruski]). W maju 1920 r. pododdział przeniesiono do dawnych koszar dragonów przy Kasernenstrasse (ob. ul. Adama Mickiewicza) w Namysłowie, nadal kultywował on tradycje dawnego pułku ułanów, przez co nazywany był „ułańskim szwadronem” (niem. Ulanen-Eskadron).
Co ciekawe w czerwcu 1926 r. w Gliwicach odsłonięto inny pomnik poświęcony żołnierzom dawnego 2 Pułku Ułanów im. von Katzlera (Śląskiego), a także 4 Rezerwowego Pułku Ułanów, poległym na I wojnie światowej. W uroczystości, jako goście honorowi, wzięli udział przedstawiciele namysłowskiego pododdziału. W 1927 r. na jednej z wysp na Widawie w Namysłowie wzniesiono natomiast pomnik upamiętniający wszystkich mieszkańców miasta i powiatu poległych w latach 1914–1918.
Historia obiektu Pomnik powstał z inicjatywy dowództwa miejscowego 4 szwadronu 8 Pułku Rajtarów (Pruskiego), który kultywował tradycje dawnego pułku ułanów. Odsłonięto go 21 listopada 1926 r., w protestancką Niedzielę Wieczności. Szefostwo namysłowskiego pododdziału powstrzymało się od zapraszania lokalnych władz i stowarzyszeń, aby podkreślić stricte wojskowy charakter uroczystości. Podczas ceremonii przemawiali dowódca namysłowskiego szwadronu – rotmistrz (późniejszy generał) Walther Leuze oraz przewodniczący stowarzyszenia oficerów dawnego pułku – podpułkownik, w stanie spoczynku, Grätz. Miejsce nie było ogólnodostępne, zapowiedziano jednak, że w niedalekiej przyszłości ludność cywilna będzie miała możliwość obejrzenia monumentu. Co ciekawe obiekt wzniesiono bez stosownego pozwolenia na budowę.
Koszary były w latach 1945–1947 zajmowane (z przerwami) przez niewielką jednostkę wojsk sowieckich. Ponadto przez pierwsze sześć lat po zakończeniu II wojny światowej na terenie przyległego placu ćwiczebnego funkcjonowało dzikie wysypisko śmieci. W 1948 r. podjęto decyzję o przeniesieniu utworzonego trzy lata wcześniej Państwowego Gimnazjum i Liceum (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Iwaszkiewicza) w Namysłowie do opuszczonych przez Sowietów zabudowań dawnych koszar. W 1952 r. obszar, staraniem nauczycieli, pracowników i uczniów, został uprzątnięty, najpewniej w czasie wspomnianych prac doszło także do wyburzenia samego monumentu (choć mógł on ulec przynajmniej częściowemu zniszczeniu już wcześniej). Budulec uzyskany w wyniku rozbiórki użyto zapewne do budowy m.in. trybuny sportowej wzniesionej przy szkolnym boisku (rozebranej w 2021 r.), a także (w późniejszym czasie) ogrodzenia i murków znajdujących przed budynkiem szkoły. Obecnie w miejscu, gdzie stał pomnik – tj. przy ul. Adama Mickiewicza 8a – znajduje się budynek, w którym mieści się m.in. apteka.
Zobacz też
Pomnik upamiętniający poległych na I wojnie światowej w Namysłowie (wyspa) Kolumna zwycięstwa w Namysłowie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pomniki wojskowe w Polsce Kategoria:Pomniki w Polsce związane z I wojną światową Kategoria:Pomniki w województwie opolskim Kategoria:Pomniki odsłonięte w latach 20. XX wieku Kategoria:Pomniki związane z I wojną światową Kategoria:Architektura w Namysłowie Kategoria:Pomniki w Polsce odsłonięte w latach 20. XX wieku