Synkretyzm przypadków, synkretyzm fleksyjny – zachodzące w językach fleksyjnych zjawisko przejmowania funkcji jednego przypadka deklinacji przez inny i będąca tego następstwem homonimia dwóch bądź kilku form fleksyjnych jednego leksemu. Dochodzi do tego na ogół na skutek zmian fonetycznych, w wyniku których formy obydwu przypadków stają się identyczne.
Przykładem synkretyzmu jest przejęcie funkcji ablatywu (odpowiadającego na pytanie skąd?) przez dopełniacz z przyimkiem (od kogo? od czego?) w językach słowiańskich, w wyniku czego liczba przypadków została zredukowana do siedmiu.
W synkretycznych formach fleksyjnych danego wyrazu następuje neutralizacja opozycji morfologicznych. W rezultacie zamiast oczekiwanych 14 (po siedem przypadków każdej liczby) mamy znacznie mniej formalnie różnych form fleksyjnych danego leksemu, np. paradygmaty rzeczownikowe mają w l. poj. nie więcej niż 6 różnych form, w l. mn. – nie więcej niż 5 różnych form.
+ Formy synkretyczne w paradygmacie fleksyjnym leksemu „pani”Przypadekl. poj.l. mn.MianownikpanipanieDopełniaczpanipańCelownikpanipaniomBiernikpaniąpanieNarzędnikpaniąpaniamiMiejscownikpanipaniachWołaczpanipanie
Liczba pojedyncza – 2 różne formy, liczba mnoga – 5 różnych form, razem – 7.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Przypadek gramatyczny