Komandoria – część Poznania i zarazem jednostka obszarowa Systemu Informacji Miejskiej (SIM)https://web.archive.org/web/20170922004858/http://zdm.poznan.pl/content/pliki/mapa_jed_obsz.jpg Mapa jednostek obszarowych Systemu Informacji Miejskiej Poznania, obejmująca obszar pomiędzy Śródką (ul. Podwale) na zachodzie, Zakładami Metalurgicznymi „Pomet” na wschodzie a Jeziorem Maltańskim na południu. Komandoria jest rozdzielona pomiędzy dwie różne jednostki pomocnicze miasta – Osiedle Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-Komandoria obejmujące zachodnią część oraz Osiedle Warszawskie-Pomet-Maltańskie obejmujące wschodnią część.

Z uwagi na położenie w sąsiedztwie ronda Śródka – Komandorię, a zwłaszcza jej zachodnią część, błędnie określa się niekiedy mianem Śródki.

Nazwa Dawniej potocznie Komandorię nazywano Świętym Janem. Nazwa "Komandoria" pochodzi od komtura (zwanego też komandorem), który pełnił rolę jednego z najważniejszych urzędników zarządzających sprawami wewnętrznymi i majątkami zakonu. W przeszłości istniały także zapisy "Komandorya" lub "Komandorja" natomiast w języku niemieckim "Kommenderie".https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/13105/edition/20977/content

Położenie Północno-wschodnia część Komandorii, tj. obszar od ul. św. Michała do ul. Miłosławskiej i Zaniemyskiej oraz od ul. Warszawskiej do linii kolejowej nr 3, należy do jednostki pomocniczej miasta osiedle Warszawskie-Pomet-MaltańskieZałącznik nr 2 do Uchwały Nr LXXV/1064/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 9 lipca 2010 r. ws. połączenia Osiedla Warszawskiego, Osiedla Maltańskiego i Osiedla Komandoria-Pomet w jedno Osiedle o nazwie Warszawskie-Pomet-Maltańskie (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r. Nr 180, poz. 3362), a zachodnia i południowa Komandoria, tj. tereny od ul. Podwale do ul. św. Michała oraz od linii kolejowej nr 3 do terenów nad Jeziorem Maltańskim, należy do osiedla Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-KomandoriaZałącznik nr 2 do Uchwały Nr LXXV/1061/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 6 lipca 2010 r. ws. połączenia Osiedla Ostrów Tumski-Śródka-Zawady i Osiedla Komandoria-Podwale w jedno Osiedle o nazwie Ostrów Tumski-Środka-Zawady-Komandoria (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r., Nr 180, poz. 3359).

Zabudowa Część nowych osiedli na terenie Komandorii zaprojektował po wojnie Jan Cieśliński we współpracy z Mirosławą Dworzańską i Zdzisławem Podoskim jako zapowiedź projektu prawobrzeżnego Poznania"Kronika Miasta Poznania" 1964, nr 4, s. 98., a zasadniczą część w latach 1948–1952 Zdzisław Podoski na 360 rodzin. Zrealizowano tu pierwszy w Poznaniu zespół zabudowy z pawilonem handlowo-gastronomicznym dla mieszkańców (restauracja Maltańska projektu Danuty Hahn). Wcześniej (druga połowa lat 30. XX w.) powstało natomiast galeriowe osiedle robotnicze, zaprojektowane prawdopodobnie przez Jerzego Tuszowskiego.

Historia W okolicy odnajdowano artefakty z wieków VIII i IX. Pierwotnie Komandoria była osadą powstałą wokół kościoła św. Michała, później przemianowanego na kościół św. Jana Jerozolimskiego za murami. Nazwa pochodzi od komandorii Kawalerów Maltańskich, która została utworzona w 1178 przez Mieszka III przy kościele. W Kodeksie dyplomatycznym Wielkopolski wspominano ją jako najbardziej na wschód wysuniętą część poznańskiego skupiska osadniczego (villa que iacet in teritorio ecclesie Hospitalis). Rozwijała się tu w XIII wieku produkcja rolna, a prawdopodobnie też hodowla. Funkcjonował młyn. Szpital obsługiwał liczną ludność podróżującą traktami na wschód i południered. Jerzy Topolski, Dzieje Poznania, tom 1, PWN, Warszawa-Poznań, 1988, s.162, . W 1925 roku została włączona w granice miasta.

W 1936 wytyczono w tym rejonie nowe ulice, nadając im imiona trzech biskupów poznańskich wywodzących się z Wielkopolski. M.in. nadano nazwę ulicy Konarskiego, która miała upamiętniać Adama Konarskiego (1526–1574). Obecnie uważa się, że upamiętnia ona księdza Stanisława Konarskiego, pijara i reformatora szkolnictwa z Warszawy (1700–1773). Pozostałe dwie upamiętnione postacie to Piotr Tomicki i Andrzej ŁaskarzAntoni Gąsiorowski, Pomyłkowi patroni poznańskich ulic, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3-4/1984, s.61, ISSN 0137-3552.

W latach 1954–1990 Komandoria należała do dzielnicy administracyjnej Nowe Miasto.

W styczniu 2001 r. utworzono jednostkę pomocniczę osiedle Komandoria-Pomet, która – pomimo swej nazwy – obejmowała jedynie mieszkaniowe osiedle Pomet wraz z zakładami „Pomet”Uchwała Nr LI/619/III/2001 Rady Miasta Poznania z dnia 9 stycznia 2001 r. ws. podziału Osiedla Warszawskiego i zmiany jego granic oraz utworzenia w związku z podziałem odrębnej jednostki pomocniczej, Osiedla Komandoria-Pomet. W sierpniu 2001 r. do osiedla Komandoria-Pomet przyłączono północno-wschodnią część Komandorii, tj. obszar od ul. św. Michała do ul. Miłosławskiej i Zaniemyskiej oraz od ul. Warszawskiej do linii kolejowej nr 3Uchwała Nr LXVIII/796/III/01 Rady Miasta Poznania z dnia 28 sierpnia 2001 r. ws. zmiany granic osiedla Komandoria-Pomet w Poznaniu. W 2011 r. w wyniku reformy jednostek pomocniczych północno-wschodni obszar Komandorii nie przyłączył się do reszty Komandorii, lecz wraz z osiedlem Pomet połączył się z osiedlem Warszawskie-Pomet-MaltańskieUchwała Nr LXXV/1064/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 9 lipca 2010 r. ws. połączenia Osiedla Warszawskiego, Osiedla Maltańskiego i Osiedla Komandoria-Pomet w jedno Osiedle o nazwie Warszawskie-Pomet-Maltańskie (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r., Nr 180, poz. 3362).

W 2001 r. utworzono jednostkę pomocniczą osiedle Komandoria-Podwale, która obejmowała północno-zachodnią część Komandorii, tj. obszar między ul. Podwale a ul. św. Michała oraz od ul. Warszawskiej do linii kolejowej nr 3Uchwała Nr LXXV/892/III/2001 Rady Miasta Poznania z dnia 18 grudnia 2001 r. ws. utworzenia Osiedla Komandoria-Podwale w Poznaniu. W 2011 r. w wyniku reformy jednostek przyłączono osiedle Komandoria-Podwale do nowej jednostki Ostrów Tumski-Środka-Zawady-Komandoria, wraz z nieprzydzieloną do tej pory południową częścią Komandorii nad Jeziorem MaltańskimUchwała Nr LXXV/1061/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 6 lipca 2010 r. ws. połączenia Osiedla Ostrów Tumski-Śródka-Zawady i Osiedla Komandoria-Podwale w jedno Osiedle o nazwie Ostrów Tumski-Środka-Zawady-Komandoria (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r., Nr 180, poz. 3359).

Przypisy