Ansat (ros. Ансат) – rosyjski lekki, dwusilnikowy śmigłowiec wielozadaniowy opracowany przez biuro konstrukcyjne Kazańskiej Fabryki Śmigłowców i wytwarzany w ramach holdingu Wiertoloty Rossii. Maszyna została zaprojektowana jako platforma modułowa do zadań transportowych, dyspozycyjnych, szkolnych i medycznych. W programach modernizacyjnych i importozastępczych przewidziano m.in. warianty z krajowymi silnikami WK-650W (ros. ВК-650В).

Historia Prace projektowe nad Ansatem rozpoczęto w Kazaniu w 1994 r. jako odpowiedź na zapotrzebowanie na lekki śmigłowiec w klasie ok. 3–4 ton, zdolny do realizacji szerokiego spektrum zadań cywilnych i służbowych. Prototyp zmontowano w 1997 r., a pierwszy lot wykonano w maju 1999 r. Produkcję seryjną uruchomiono w 2004 r., równolegle rozwijając wyposażenie awioniczne w systemie kabiny zintegrowanej (tzw. glass cockpit) oraz rozwiązania mające ułatwiać pilotowanie i nadzór nad pracą systemów pokładowych.

Od początku zakładano rozwój kilku wariantów użytkowych: pasażerskiego, transportowego, szkolnego i medycznego, a także konfiguracji o podwyższonym standardzie. W praktyce eksploatacyjnej dążono do zapewnienia zdolności operowania śmigłowca z niewielkich lądowisk oraz jego przydatność w ratownictwie i transporcie medycznym, także w rejonach o trudnych warunkach klimatycznych. Z uwagi na specyfikę klimatu Rosji stawiano również na szeroki zakres temperatur eksploatacyjnych od –45 do +50 °C.

Maszyna przeszła również testy w lotach wysokogórskich. W 2019 r. w przeprowadzono z powodzeniem próby nad płaskowyżem Bermamyt w republice Karaczajo-Czerkiesja. Również w tym samym roku Ansat został zaprezentowany podczas Międzynarodowego Salonu Lotniczego w Paryżu. W ramach zawartego kontraktu trzy maszyny w wersji sanitarnej zakupiła Serbia. Dwadzieścia maszyn, również w wersji sanitarnej, zostało dostarczone Chinom. Wyposażenie opcjonalne zostało rozszerzone o rozwiązania umożliwiające loty nad wodą – elastyczne pływaki oraz tratwy ratunkowe.

Prace rozwojowe doprowadziły do opracowania zmodernizowanej wersji śmigłowca oznaczonej Ansat-M. Została oblatana 29 grudnia 2020 r. przez pilota doświadczalnego Władisława Pierepiełkina. W konstrukcji śmigłowca wprowadzono modyfikacje w budowie oraz w wyposażenie. Dzięki temu w jego strukturze kompozyty stanowią 35% masy własnej. Pojemność zbiorników wzrosła o 187 litrów, ponadto udoskonalono łopaty wirnika co przełożyło się na wzrost zasięgu do 640 km. W przypadku użycia zbiornika dodatkowego maszyna może przelecieć 800 km. Całkowity koszt modyfikacji wyniósł 230 mln rubli. Zmodernizowana wersja Ansat-M została certyfikowana w 2022 r.

W 2024 r. zaprezentowano demonstrator w wersji antyimportowej, pozbawionej komponentów zagranicznych, wyposażony w rodzime silniki WK-650W. 2 września 2025 r. wykonano pierwszy lot modernizowanej wersji Ansata z tymi silnikami, co jest traktowane jako kluczowy etap programu importozastępczego. Zgodnie z deklaracją Ministra Przemysłu i Handlu Federacji Rosyjskiej, rozpoczęcie dostaw seryjnych przewidywano na 2027 r., równolegle analizując możliwość remontowania wcześniej wyprodukowanych maszyn.

W trakcie eksploatacji maszyny doszło do kilku katastrof z jej udziałem. W lipcu 2006 r. rozbił się śmigłowiec dostarczony Korei Południowej, w wyniku katastrofy zginął pilot, a Korea zrezygnowała z eksploatacji tych maszyn. 28 kwietnia 2022 r. w obwodzie saratowskim doszło do katastrofy wojskowej wersji śmigłowca Ansat, w wyniku której jedna osoba zginęła a drugą uznano za zaginioną. Na początku 2023 r. w miejscowości Jerzowka, niedaleko Wołgogradu, rozbił się śmigłowiec w wersji sanitarnej.

Wersje rozwojowe thumb|Ansat policyjny thumb|Ansat-U lotnictwa wojskowego Rosji W toku rozwoju programu opracowano kilka wariantów konstrukcyjnych i użytkowych, różniących się układem sterowania, przeznaczeniem oraz stopniem modernizacji, przy zachowaniu wspólnej platformy płatowca: Ansat – wersja bazowa śmigłowca, pierwotnie opracowana z elektrodystansowym układem sterowania lotem. Maszyna była przeznaczona do szerokiego spektrum zadań cywilnych i służbowych, jednak ograniczenia certyfikacyjne związane z zastosowaniem tego typu sterowania wpłynęły na dalszy kierunek rozwoju programu. Ansat-K – wariant pośredni, opracowany w wyniku modyfikacji systemu sterowania po katastrofie egzemplarza użytkowanego w Korei Południowej w 2006 roku. Oznaczenie „K” wiązano z dostosowaniem konstrukcji do zmienionych wymagań certyfikacyjnych; wersja ta nie uzyskała dopuszczenia do komercyjnych przewozów pasażerskich. Ansat-1M – wariant rozwojowy wyposażony w klasyczny hydromechaniczny układ sterowania, opracowany w celu spełnienia obowiązujących norm certyfikacyjnych dla cywilnych statków powietrznych. Stanowił podstawę dla dalszych wersji cywilnych i specjalistycznych. Ansat-U – wojskowy wariant szkolno-treningowy, przeznaczony do szkolenia podstawowego i zaawansowanego pilotów śmigłowców. Wersja ta była zamawiana przez Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej i eksploatowana w jednostkach szkolnych, przy czym nie była certyfikowana do przewozów pasażerskich. Ansat (warianty cywilne specjalistyczne) – obejmują konfiguracje pasażerskie, transportowe, medyczne (sanitarne), patrolowe oraz administracyjne, realizowane poprzez modułowe wyposażenie kabiny. Wersje te bazują na płatowcu z hydromechanicznym układem sterowania i posiadają certyfikat typu AR MAK. Ansat-M – zmodernizowany wariant certyfikowany w 2022 roku, w którym wprowadzono zmiany w instalacji paliwowej, awionice oraz konstrukcji (w tym zwiększenie udziału materiałów kompozytowych), co pozwoliło na zwiększenie zasięgu i poprawę właściwości użytkowych śmigłowca. Ansat-M (wariant importozastępczy) – wersja rozwojowa oparta na Ansat-M, wyposażona w rosyjskie silniki WK-650W (ros. ВК-650В), z krajową awioniką i systemami pokładowymi. Pierwszy lot tej wersji odbył się we wrześniu 2025 roku. Ten wariant znajduje się w procesie prób i certyfikacji, a rozpoczęcie dostaw seryjnych zapowiadano na 2027 rok. thumb|Ansat-2RC prezentowany w 2007 r. Ansat-2RC – w 2007 r. została publicznie zaprezentowana wersja bojowa określana jako Ansat-2RC, bazująca w 90% na konstrukcji cywilnej. Wariant ten przedstawiano jako koncepcyjną adaptację do zadań rozpoznawczo-bojowych, w tym potencjalnego zwalczania bezzałogowych statków powietrznych, z wykorzystaniem uzbrojenia strzeleckiego oraz wyposażenia obserwacyjnego. W 2010 r. ta maszyna została zaprezentowana na międzynarodowej wystawie „Africa aerospase & defence”. Brak jest informacji o dalszym rozwijaniu projektu. Do koncepcji wersji bojowej powrócono w rosyjskich mediach branżowych po agresji Rosji na Ukrainę, kiedy zaczęto poszukiwać tanich środków obrony przed dronami wykorzystywanymi przez Siły Zbrojne Ukrainy do atakowania celów w głębi Rosji.

Konstrukcja thumb|Ansat-U lotnictwa wojskowego Rosji z otwartymi drzwiami thumb|Wnętrze w wersji sanitarnej Ansat jest śmigłowcem wykonanym w klasycznej konfiguracji jednowirnikowej z wirnikiem ogonowym, napędzanym przez dwa silniki turbowałowe i wyposażonym w stałe podwozie. Kadłub ma konstrukcję półskorupową, metalową, z szerokim zastosowaniem materiałów kompozytowych, płynnie przechodzi w belkę ogonową z poziomym usterzeniem zakończonym statecznikami krańcowymi. Długość kadłuba śmigłowca wynosi 13,63 m, a wysokość całkowita 3,47 m.

W przedniej części kadłuba znajduje się dwuosobowa kabina załogi, dalej znajduje się kabina ładunkowo-pasażerska o wymiarach ok. 1,8 × 1,3 × 1,85 m i objętości ok. 3 m³. Kabina ta jest wyposażona w tylny luk ładunkowy oraz duże drzwi boczne, co ułatwia załadunek oraz szybką rekonfigurację wnętrza w zależności od przeznaczenia śmigłowca. Podwozie ma rozstaw wynoszący około 2,5 m.

Wirnik nośny jest czterołopatowy i ma średnicę 11,50 m, natomiast dwułopatowy wirnik ogonowy ma średnicę 2,1 m. Zespół napędowy, składający się z dwóch silników, umieszczony jest we wspólnej gondoli za przekładnią główną wirnika nośnego. Silniki wyposażono w boczne wloty powietrza z filtrami przeciwpyłowymi. Zapas paliwa mieści się w czterech zbiornikach w kadłubie o łącznej pojemności 690 litrów.

W zależności od wersji stosowano hydromechaniczny lub elektrodystansowy układ sterowania, przy czym w wariantach szkolnych przewidziano zwiększoną redundancję systemów sterowania. Kabina załogi wyposażona jest w zintegrowany układ awioniki z wielofunkcyjnymi wyświetlaczami oraz cyfrową prezentacją parametrów pracy zespołów napędowych i systemów pokładowych.

Wersje podstawowe napędzane były dwoma silnikami Pratt & Whitney PW207K z cyfrowym układem sterowania FADEC, natomiast w ramach programu importozastępczego przewidziano zastosowanie rodzimych silników WK-650W oraz modyfikację awioniki, autopilota oraz wybranych instalacji pokładowych na bazie podzespołów produkowanych w Rosji. Zmodernizowana wersja Ansat-M mazasięg zwiększono do 660 km, a przy zastosowaniu dodatkowego zbiornika paliwa wzrasta do ok. 800 km.

Maksymalna masa startowa maszyny wynosi 3600 kg, a normalna 3300 kg; maksymalny ładunek użyteczny w kabinie transportowej określano na 1235 kg. Prędkość maksymalna sięga 275 km/h, pułap praktyczny wynosi około 5500 m, a standardowy zasięg 505 km. Śmigłowiec przystosowany jest do eksploatacji w zakresie temperatur od –45 do +50 °C.

Przypisy

Kategoria:Śmigłowce wielozadaniowe