mały|Mapa Golkowic w 1896 r. w okresie Królestwa Galicji Golkowice – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Wieliczka.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
Golkowice to duża wieś, oddalona od centrum Krakowa o 12 km, granicząca z nim od południa. Położona na Pogórzu Wielickim, na dwóch wzniesieniach rozdzielonych południkowo rzeką Wilgą. Od zachodu graniczy z osiedlem Zbydniowice, od północy z osiedlami Rajsko i Soboniowice, od wschodu z wsią Grabówki, od południa ze wsiami Podstolice i Ochojno. Sama wieś podzielona jest od wieków na: Sosnowiec, Pastwiska, Podlesie, Środek, Gąsiory, Pasternik, Zalesie i Lasowice, otoczona z każdej strony sześcioma zabytkowymi kapliczkami.
Integralne części wsi +Integralne części wsi Golkowice SIMC Nazwa Rodzaj 0340411 Biskupie część wsi0340428 Gąsiory część wsi 0340434 Gracówka część wsi0340500 Lasowice przysiółek0340440 Pasternik część wsi0340457 Pastwiska część wsi0340463 Podlesie część wsi0340470 Sosnowiec część wsi0340486 Zalesie część wsi0340492 Zarzecze część wsi
Historia Pierwsze zapiski o Golkowicach pochodzą XII wieku, kiedy to Długosz w swojej kronice nazywa je Golykowiczami. Golkowice były wsią książęcą do XIV wieku. Nigdy nie należały do wielkich i możnych potentatów ziemskich lecz zamieszkiwali je wolni kmiecie. Na przełomie XIV i XV w. Golkowice stały się własnością klasztoru Benedyktynów w Tyńcu. Mieszkańcy Golkowic byli więc zobligowani do składania danin na rzecz klasztoru w Tyńcu i parafii w Wieliczce, do której należeli. Zajmowali się oni rolnictwem, myślistwem i hodowlą. Na ładnym wzniesieniu, zwanym do dziś podworcem, powstał dwór, w którym mieszkał zarządca dbający o interesy klasztoru. We wsi znajdowały się dwie karczmy.
thumb|left|Kaplica Matki Bożej Fatimskiej Po kasacji klasztorów w 1817 roku wieś wraz z folwarkiem Biskupie przeszła na własność biskupów tarnowskich, a od 1880 roku biskupów krakowskich. Przez Golkowice przechodziły wojska Poniatowskiego w 1809 i 1813 roku oraz powstańcy Dembowskiego w 1846 r. W tym też roku w czasie rzezi galicyjskiej zarządca dworu Kwieciński uciekł do Krakowa, a chłopi częściowo rozgrabili dwór (który przestał istnieć kilkadziesiąt lat później). Oprócz wymienionej parafii w Wieliczce, Golkowice należały również do parafii św. Jakuba i Bożego Ciała w Krakowie, do Kosocic i Wróblowic, obecnie są samodzielną parafią pw. Matki Bożej Fatimskiej, prowadzoną przez zakon werbistów. Wieś słynęła od XIX wieku z wypieku sławnych kukiełek zwanych gołkami i jak głosi legenda, w czasie wizyty cesarza Franciszka Józefa w Krakowie wybudowano specjalny piec, w którym upieczono kukiełkę ze 150 kg mąki i poczęstowano cesarza z całym dworem, za co dał on Golkowicom przywilej wolnego handlu.mały|Mapa Golkowic w 1941 r. w okresie Generalnego Gubernatorstwa
thumb|Szkoła podstawowa Na początku XX w. wybudowano w Golkowicach nową szkołę, a później po wojnie w latach 50. i 60. strażnicę. W wieku XIX aż do czasów II wojny światowej Golkowianie zajmowali się głównie rolnictwem i handlem. Brali oni czynny udział w I wojnie światowej, wojnie bolszewickiej i II wojnie światowej. W czasie okupacji został utworzony oddział Armii Krajowej, którego zadaniem była ochrona tajnej radiostacji "Wisła", która przekazywała wiadomości do Londynu. Po wojnie żołnierze AK i członkowie PSL Mikołajczyka byli represjonowani przez nową władzę.
Wieś kultywuje od wieków tradycje narodowe i regionalne np.: tradycyjne kolędowanie w okresie świąt Bożego Narodzenia, zapusty, obchody Wielkiego Tygodnia, śmigus, sobótki czy dożynki.mały|Widok na Golkowice
Komunikacja Komunikację z Krakowem zapewnia MPK (linie 107, 135, 214, 254). Do Wieliczki kursują busy, a także linia G3.
Sport We wsi od 1982 istnieje Towarzystwo Sportowe Wilga Golkowice. Klub posiada sekcje piłkarską i kolarską. Aktualnie znajduje się w Klasie B.
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Kategoria:Wsie opactwa benedyktynów tynieckich Kategoria:Wsie w powiecie wielickim