Junona (łac. Iuno) – w mitologii rzymskiej bogini niebios, małżonka Jowisza, opiekunka kobiet, małżeństwa i rodziny. Jej greckim odpowiednikiem była Hera.
Córka Saturna i Ops, obok Jowisza i Minerwy była jedną z postaci rzymskiej triady naczelnych bóstw czczonych na Kapitolu (Iuno Capitolina). Jej sławne starożytne sanktuarium znajdowało się w Lanuwium (stąd przydomek Lanuvina). Jej liczne funkcje charakteryzowały inne przydomkiMała encyklopedia kultury antycznej A–Z (red. Z. Piszczek). Warszawa: PWN, 1983, s. 357, .: Juno Regina – jako małżonki Jowisza Juno Sospita – jako opiekunki miasta Juno Moneta – jako doradczyni i przestrzegającej Juno Februata – jako patronki czystości i płodności Juno Virginalis – jako opiekunki dziewic Juno Pronuba – jako patronki zaślubin Juno Lucina – jako opiekunki narodzin i rodzących kobiet Juno Matronalis – jako patronki kobiet zamężnych (matron) Juno Iugalis – jako opiekunki więzi małżeńskich Do mniej znanych przydomków bogini należą: Domiduca, Unxia czy CaprotinaFriedrich Lübker's Reallexikon des classischen Alterthums. Leipzig: B.G. Teubner, 1882, s. 499..
Nierzadko wyobrażano ją z bronią (włócznią), w okryciu z koziej skóry, typowym dla żołnierzy podczas wojennej kampaniiPodręczna miniencyklopedia mitologii. Grecy, Rzymianie, Celtowie. Warszawa: RTW, 2001, s. 91, .. Do przypisanych jej stworzeń należał m.in. paw i gęsi. Inne atrybuty miała podobne jak grecka Hera (berło, diadem). U Rzymian był jej poświęcony pierwszy dzień miesiąca (kalendy) i miesiąc czerwiec (Iunius). Uroczystym świętem były obchodzone 1 marca Matronalia (feriae Matronales)Lucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Ossolineum, 2008, s. 195-196, ..
Mianem iuno określano też półboską, śmiertelną istotę opiekującą się kobietą i towarzyszącą jej od narodzin do śmierci. Uważano, że każda z kobiet miała swoją indywidualną iuno, której męskim odpowiednikiem był geniusz. Miały je również boginie, np. VirtusPierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Ossolineum, 1990, s. 171, ..
Zobacz też (3) Juno (planetoida) Junona – karta tarota
Przypisy
Kategoria:Rzymskie boginie