Grabczok (do 1993 r. GrabczakZarządzenie Ministra — Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 1993 r. w sprawie ustalenia i zmian nazw niektórych miejscowości w województwach: bydgoskim, elbląskim, katowickim, kieleckim, konińskim, koszalińskim, opolskim, płockim, siedleckim i skierniewickim ()., niem. BuchendorfRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Murów, 21 km w kierunku północnym od Opola. Z miejscowością związany jest przysiółek Mańczok.

W miejscowości znajdują się m.in. rzymskokatolicki kościół filialny (parafia Brynica) św. Jana Chrzciciela, wybudowany pod koniec XX w. w obiekcie, który wcześniej był prywatnym zakładem stolarskim, pomnik upamiętniający 225-lecie miejscowości, pomniki przyrody (m.in. dąb szypułkowy, szacowany na początek XIX wieku) i duży kompleks łąk śródleśnych, znajdujący się na południe od miejscowości.

Nazwa Na przestrzeni lat dokumenty odnotowywały następujące nazwy miejscowości: Grabzok (1784), Colonie Grabczog (1789–1791), Grabczok i Grabzak.

Słownik Nazwy geograficzne Śląska określa nazwę jako topograficzną i wywodzi ją od słów „grab”, „grabczak”, oznaczających kij grabowy. Nazwa, jako formacja sekundarna z przyrostkiem -ak, miałaby oznaczać skupisko grabów. Podobny wywód przedstawił niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy według, którego nazwa pochodzi od polskiej nazwy drzewa liściastego "grabu" - "von grab = Weisbuche". W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia on obecnie używaną, polską formę Grabczok podając jej znaczenie "Buchwald" czyli po polsku "Grabowy las".

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod nazwą Grabczok, która była używana w obu językach: polskim i niemieckim. Ze względu na polskie pochodzenie dnia 8 czerwca 1936 r. nazistowska administracja III Rzeszy w miejsce wcześniejszej, historycznej nazwy Grabczok wprowadziła nową, całkowicie niemiecką nazwę "Buchendorf/Oberschlesien"Niem.: Buchen – buk, Dorf – wieś.. 9 września 1947 r. polska administracja nadała miejscowości polską nazwę Grabczak, a 4 stycznia 1993 r. zmieniono ją na Grabczok.

Administracja Grabczok należy administracyjnie do gminy Murów, w powiecie opolskim, w województwie opolskim. Miejscowość stanowi samodzielne sołectwo, w skład którego wchodzi także miejscowość Mańczok; w wyborach do Rady gminy obie miejscowości tworzą okręg wyborczy (nr 3), posiadający 1 mandat.

Wedle urzędowego podziału terytorialnego kraju, z miejscowością związany jest przysiółek Mańczok.

W swojej historii Grabczok prawie zawsze był związany administracyjnie z Opolem: od 1815 r. do zakończenia II wojny światowej należał do powiatu opolskiego (niem. Landkreis Oppeln) w rejencji opolskiej (niem. Regierungsbezirk Oppeln), a od 1950 r., niezależnie od zmian podziału administracyjnego, należy do województwa opolskiego. W latach 1946–1950 miejscowość należała do województwa śląskiego.

Historia Grabczok został założony w 1784 r.W książce Powiat opolski. Szkice monograficzne podany jest rok 1785.Wedle informatora Gmina Murów w źródłach podawane są różne daty założenia miejscowości, a najstarsza to 1772 rok. za sprawą klasztoru w Czarnowąsach, na jego posiadłościach. Miejscowość składała się z 10 domówInformator Gmina Murów podaje liczbę 14., a klasztor za jej wybudowanie dostał 100 talarów bonifikaty, ponieważ użył własnego budulca. W latach 1788–1789 wybudowano kolejne domy. W pierwszych latach istnienia miejscowość łączono z hutą szkła w Murowie, do której mieszkańcy Grabczoka mieli dostarczać piasek.

Od końca XVIII w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono trzy topole.

W połowie XIX w. w miejscowości znajdowała się szkoła ewangelicka, w której od 1818 r. był zatrudniony nauczyciel; po jej likwidacji uczniowie uczęszczają do placówki w sąsiednim Murowie. Poza tym w połowie XIX w. w Grabczoku znajdowały się też huta szkła i młyn wodny. W 1865 r. w Grabczoku znajdowały się m.in. młyn i smolarnia.

Do głosowania podczas plebiscytu uprawnionych było w Grabczoku 285 osób, z czego 218, ok. 76,5%, stanowili mieszkańcy (w tym 217, ok. 76,1% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 283 głosy (ok. 99,3% uprawnionych), w tym 281 (ok. 99,3%) ważnych; za Niemcami głosowały 184 osoby (ok. 65,0%), a za Polską 97 osób (ok. 34,3%). W 1926 r. w miejscowości została założona jednostka straży pożarnej, natomiast w 1928 r. została wybudowana remiza.

27 września 2009 r., podczas dożynek, odsłonięto w centrum miejscowości pomnik, upamiętniający jej 225-lecie.

Demografia W 1819 r. Grabczok liczył 21 zagrodników i 2 chałupników. W 1865 r. w miejscowości mieszkało 22 chałupników, 4 chałupników wygonowych i 15 komorników. Rok1819185518611890190019101925193319391945196019652001200720092012 Liczba mieszkańców162245292345Liczba osób posługujących się językiem polskim: 318 (ok. 92,2%).380Liczba osób posługujących się językiem polskim: 339 (ok. 89,2%).418Liczba Polaków: 388 (ok. 92,8%).429Liczba budynków: 70.447470341349W tym 198 osób (ok. 56,7%) to kobiety; w wieku produkcyjnym 61,9%; z rolnictwa utrzymywało się 36,1%. Liczba budynków: 72 i szkoła.389W tym 207 osób (ok. 53,2%) to kobiety.331Stan na koniec roku.318330309 (Źródła:.)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Madeja Józef, Powiat opolski. Szkice monograficzne; Instytut Śląski w Opolu, Opole 1969 Leksykon Polactwa w Niemczech; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, Wrocław 1973 Informator Gmina Murów; Strzelec Opolski Sp. z o.o..