Referendum gminne w sprawie odwołania Prezydenta Miasta Krakowa oraz Rady Miejskiej Krakowa przed upływem kadencji w 2026 roku

Referendum gminne w sprawie odwołania Prezydenta Miasta Krakowa oraz Rady Miejskiej Krakowa przed upływem kadencji w 2026 roku – głosowanie referendalne w sprawie odwołania Prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego oraz Rady Miasta Krakowa, które odbyło się 24 maja 2026. mały|286x286px|Aleksander Miszalski prezydent Krakowa od 2024

Przebieg inicjatywy referendalnej Inicjatywa referendalna w sprawie odwołania Prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego oraz Rady Miasta Krakowa przed upływem kadencji została podjęta przez wyborców gminy Kraków; jej inicjatorzy określali ją jako oddolną inicjatywę mieszkańców. W skład komitetu referendalnego weszło 21 osób, na jego czele stanął Jan Hoffman – przewodniczący Rady i Zarządu Dzielnicy Stare Miasto.

27 stycznia 2026 inicjatorzy złożyli do Komisarza Wyborczego w Krakowie I powiadomienie o podjęciu inicjatywy. Pełnomocnikiem inicjatora został Rafał Zontek z grupy obywateli „REFERENDUMKRK”. Zbiórkę podpisów prowadzili wolontariusze inicjatywy obywatelskiej, wsparcia inicjatywie udzieliły partie polityczne i stowarzyszenia, w tym: PiS, Kraków dla Mieszkańców, Konfederacja i Partia Razem.

Głównymi powodami inicjatywy były: rosnące zadłużenie miasta, zarzuty „kolesiostwa i partyjniactwa w obsadzaniu stanowisk”, kontrowersyjny sposób wprowadzenia strefy czystego transportu (SCT), podwyżki cen biletów komunikacji miejskiej oraz opłat w strefie płatnego parkowania, a także ogólny brak przejrzystości i dialogu z mieszkańcami. Inicjatorzy podkreślali potrzebę przywrócenia realnej partycypacji obywatelskiej w decyzjach dotyczących Krakowa.

11 marca 2026 do Komisarza Wyborczego złożono wniosek wraz z listami poparcia. Inicjatorzy złożyli ponad 130 tys. podpisów (według własnych deklaracji). Po weryfikacji komisarz uznał wymaganą liczbę (czyli 10% uprawnionych – 58 355 podpisów) za osiągniętą, co umożliwiło zarządzenie referendum w dniu 7 kwietnia 2026, wyznaczając datę głosowania na 24 maja 2026. Prognozy i badania Z sondażu Ogólnopolskiej Grupy Badawczej wynikało, iż w głosowaniu zamierza wziąć udział 62% ankietowanych Krakowian. Prognozowana frekwencja według sondażu wynieść miała od 27 do 33%.

Według badania exit poll z inicjatywy Ogólnopolskiej Grupy Badawczej dla Polsat News i Stan360 opublikowanego o godz. 21 w dniu głosowania, frekwencja w głosowaniu wyniosła 33,4%, co oznacza, że oba głosowania spełniły wymagany próg frekwencji.

Według badania, 97,8% głosujących opowiedziało się za odwołaniem Aleksandra Miszalskiego z funkcji Prezydenta Krakowa, wobec 2,2% głosów przeciw. W głosowaniu o odwołanie Rady Miasta, 96% wyborców zagłosowało za, wobec 4% głosów przeciw. mały|Plakat nawołujący do wzięcia udziału w referendum w Krakowie w 2026 na przystanku autobusowym W opublikowanym 2 godziny później badaniu late poll prognozowana frekwencja wyniosła 31,8%.

Głosowanie Głosowanie odbyło się w niedzielę, 24 maja 2026 r. w godzinach od 7:00 do 21:00.

Zgodnie z wymogami Kodeksu wyborczego, by referendum odwoławcze zostało uznane za ważne, musiało wziąć w nim udział nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu, co oznacza, że w głosowaniu dotyczącym odwołania Prezydenta Miasta Krakowa musiało wziąć udział co najmniej 158 555 wyborców, a w głosowaniu w sprawie odwołaniem Rady Miasta – 179 792.

Wyniki mały|Plakaty nawołujące do głosowania w referendum, parodiujące wizerunek Aleksandra Miszalskiego jako Wuja Sama Referendum doprowadziło do odwołania Prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego, ale nie skutkowało odwołaniem Rady Miasta Krakowa. Według danych Miejskiej Komisji do spraw Referendum w głosowaniu wzięło udział 176 228 osób, co oznaczało frekwencję 29,99%; za odwołaniem prezydenta oddano 171 581 ważnych głosów. Próg ważności referendum wynosił 158 555 głosujących w przypadku odwołania prezydenta oraz 179 792 głosujących w przypadku odwołania Rady Miasta Krakowa.

Było to pierwsze skuteczne referendum odwoławcze dotyczące Prezydenta Miasta Krakowa. Wcześniejsza inicjatywa przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Jacka Majchrowskiego w 2016 nie doprowadziła do głosowania, ponieważ inicjatorzy nie zebrali wymaganej liczby podpisów.

Wyniki referendum w sprawie odwołania Prezydenta Miasta: OdpowiedźGłosówLiczba%Za171 58197,93Przeciw36312,07Głosy ważne175 212100,00Głosy nieważne1016Frekwencja176 22829,99Frekwencja wymagana158 55526,98Ważność referendumWażne Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza

Wyniki referendum w sprawie odwołania Rady Miasta: OdpowiedźGłosówLiczba%Za168 01096,16%Przeciw67133,84%Głosy ważne174 723100,00Głosy nieważne 1394Frekwencja176 10729,97Frekwencja wymagana179 79230,59Ważność referendumNieważne Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza

Protesty dotyczące ważności referendum Do Sądu Okręgowego w Krakowie wpłynęły 4 protesty dotyczące referendum. Sąd rozpoznał merytorycznie jedynie protest Edwarda Nowaka, a pozostałym nie nadał biegu z przyczyn formalnych, między innymi z powodu przekroczenia terminu. Nowak twierdził, że 23 i 24 maja doszło do naruszeń ciszy referendalnej, a rozpowszechniane w internecie materiały wpłynęły na przekroczenie progu frekwencyjnego. 17 czerwca Sąd Okręgowy oddalił protest. Uznał, że część przedstawionych materiałów miała charakter agitacyjny, lecz wnioskodawca nie wykazał ich wpływu na wynik referendum. Pozostałe materiały sąd ocenił jako nieagitacyjne lub wieloznaczne, a w części przypadków nie można było ustalić czasu ich opublikowania. Nowak wniósł zażalenie 20 lipca, a 28 lipca Sąd Apelacyjny w Krakowie je oddalił, ostatecznie potwierdzając ważność referendum. Do czasu prawomocnego zakończenia postępowania premier nie wyznaczył daty przedterminowych wyborów prezydenta Krakowa.

Marginalizacja referendum w mediach publicznych Według raportu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji dotyczącego relacjonowania kampanii przed referendum w sprawie odwołania prezydenta Krakowa oraz Rady Miasta Krakowa, temat ten był w bardzo małym stopniu obecny w mediach publicznych. W głównym programie informacyjnym 19.30, nadawanym przez TVP1 i TVP Polonia, informacje o referendum nie pojawiły się ani razu przed oficjalnym głosowaniem w dniu 24 maja 2026. W regionalnym programie Kronika, emitowanym przez TVP3 Kraków materiały dotyczące referendum stanowiły 5% treści, natomiast w serwisach Radia Kraków – 3,72%. Według KRRiT wyniki monitoringu wskazywały na marginalną obecność tematu referendum w przekazie mediów publicznych.

Zobacz też Przedterminowe wybory prezydenta Krakowa w 2026 roku Przypisy

Kategoria:2026 w Polsce Kategoria:Historia Krakowa po 1945 Kraków