Ojczyzna (niem. Vaterland) – film biograficzny z 2026 roku w reżyserii Pawła Pawlikowskiego, zrealizowany we współprodukcji polsko-niemiecko-włosko-francuskiej. Powstał na podstawie scenariusza autorstwa Pawlikowskiego i . Przedstawia historię pisarza Thomasa Manna i jego córki Eriki, którzy wyruszają w podróż po powojennych Niemczech. W głównych rolach wystąpili Sandra Hüller i .

Premiera filmu odbyła się 14 maja 2026 roku na 79. MFF w Cannes, gdzie Pawlikowski zdobył nagrodę dla najlepszego reżysera. Do polskich kin trafił 19 czerwca 2026, w dystrybucji Kino Świat. Film zyskał uznanie krytyki filmowej. Został wybrany jako polski kandydat w kategorii najlepszego filmu międzynarodowego w 99. edycji Oscarów.

Fabuła W 1949 roku, u szczytu zimnej wojny, pisarz Thomas Mann wraz z córką Eriką wyruszają w samochodową podróż po ruinach w Niemczech, od kontrolowanego przez Stany Zjednoczone Frankfurtu, po kontrolowany przez ZSRR Weimar.

Obsada i postacie

Produkcja Preprodukcja thumb|upright|Paweł Pawlikowski, reżyser i jeden ze scenarzystów filmu Paweł Pawlikowski otrzymał od włoskich producentów filmowych powieść Colma Tóibína , fikcyjną biografię niemieckiego pisarza Thomasa Manna. Odrzucił propozycję zrealizowania jej adaptacji filmowej, ale postanowił stworzyć film o jednym z epizodów z życia Manna, po powrocie do Niemiec w 1949 roku. Po tym, jak ze względu na została anulowana produkcja innego jego filmu, The Island, przystąpił do przygotowań do filmu o Mannie. Przyznał, że nad niczym wcześniej nie pracował tak szybko. Scenariusz napisał we współpracy z .

W lutym 2025 roku , fundusz filmowy w Hesji, poinformował o przyznaniu 200 tysięcy euro na film Pawlikowskiego, którego producentem miała być wytwórnia filmowa Nine Hours, prowadzona przez Edwarda Bergera. W maju 2025 roku Polski Instytut Sztuki Filmowej przyznał dotację w wysokości 40 milionów złotych, a współproducentem została ogłoszona Ewa Puszczyńska poprzez wytwórnię Extreme Emotions. W tym samym miesiącu została podpisana umowa o współpracy produkcyjnej i dystrybucyjnej między serwisem strumieniowym a włoską wytwórnią filmową Our Films, prowadzoną przez i . Pierwszą ich współpracą miał być film Pawlikowskiego. W czerwcu 2025 roku 150 tysięcy euro na produkcję filmu przekazał prowadzony przez Radę Europy fundusz . Dodatkowo w Niemczech producenci otrzymali dofinansowanie od i , a w Polsce od Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Dolnośląskiego i Wrocławskiego Funduszu Filmowego. Współproducentem filmu był także Canal+ Polska.

19 sierpnia 2025 roku został ogłoszony początek zdjęć do filmu, wówczas zatytułowanego 1949, a został ogłoszony współproducentem w ramach wytwórni Circle One. Do obsady dołączyli Sandra Hüller, August Diehl, , , i . Ponadto zostali ogłoszeni pracujący nad filmem twórcy: operator filmowy Łukasz Żal, kostiumografka Aleksandra Staszko, montażysta , scenografowie Katarzyna Sobańska i Marcel Sławiński oraz kompozytor Marcin Masecki. W listopadzie 2025 roku do obsady dołączyła Joanna Kulig, dla której była to czwarta współpraca z Pawlikowskim.

Na potrzeby zdjęć w halach Wytwórni Filmów Fabularnych we Wrocławiu zostały zbudowane cztery plany: w Los Angeles oraz wnętrza domów w Cannes i Weimarze. Sobańska wspominała: „Nie byliśmy w oryginalnych lokacjach, ale mamy bardzo bogatą dokumentację. Na jej podstawie stworzyliśmy wierną rekonstrukcję domu Mannów. Do tego dodaliśmy rekwizyty, które przywieźliśmy z Niemiec: zdjęcia, meble, przedmioty codziennego użytku. To nadało większej prawdy”. Przy projektowaniu kostiumów Staszko inspirowała się archiwalnymi materiałami z lat 40. XX w., zwracając uwagę na różnicę między Niemcami Zachodnimi (RFN) a Niemcami Wschodnimi (NRD).

Zdjęcia

Film był kręcony w czerni i bieli. Zdjęcia odbywały się w większości zgodnie z chronologią fabuły. Ze względu na fakt, że współczesne Niemcy nie przypominały tych z 1949 roku, producenci zadecydowali o nakręceniu filmu w większości w Polsce, a w Niemczech zdjęcia odbyły się tylko w Weimarze. Pawlikowski spędził 12 dni w podróży, poszukując potencjalnych miejsc do zdjęć. Ewa Puszczyńska skomentowała: „Nie było żadnej lokalizacji, w której po prostu wjechaliśmy i kręciliśmy. Budowaliśmy scenografię na ulicy, żeby pasowała do istniejących budynków”.

Okres zdjęciowy rozpoczął się 13 sierpnia 2025 roku w Legnicy, w dzielnicy Kartuzy. Następnie zdjęcia odbywały się od 15 do 22 sierpnia w Bielsku-Białej i 25 sierpnia w Cieszynie. Na początku września 2025 roku film był kręcony w Warszawie, między innymi w Pałacu Kultury i Nauki, zaś 17 września na rynku w Legnicy. 30 września 2025 roku zdjęcia odbyły się w Weimarze, między innymi w i . Na początku października 2025 roku zdjęcia przeniesiono do hali Wytwórni Filmów Fabularnych we Wrocławiu. 28 października film był kręcony w Kościele Zbawiciela w Wałbrzychu. Zdjęcia odbywały się także w Kliczkowie, w hucie szkła „Lucyna” w Pieńsku, w Goszczu, Bielawie i okolicach Kłodzka. W grudniu 2025 roku Żal poinformował, że 38-dniowy okres zdjęciowy dobiegł końca.

Dystrybucja Na mocy współpracy z producentami serwis strumieniowy posiadał prawa do dystrybucji filmu w Ameryce, wybranych państwach Europy Zachodniej, w Turcji, Australii, Nowej Zelandii i w Indiach. Przedsiębiorstwo The Match Factory zarządzało prawami do umów na dystrybucję międzynarodową. W lutym 2026 roku film był prezentowany w ramach European Film Market na 76. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, ponadto została opublikowana pierwsza promująca go fotografia. W kwietniu 2026 roku polskim dystrybutorem został ogłoszony Kino Świat.

Film znalazł się w opublikowanym 9 kwietnia 2026 roku programie pozycji, które będą rywalizowały o Złotą Palmę na 79. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes. 14 maja 2026 roku Mubi opublikował jego około minutowy fragment. Tego samego dnia odbył się premierowy pokaz w Cannes, nagrodzony czteroipółminutowymi oklaskami na stojąco. W czerwcu 2026 roku film został zaprezentowany w konkursie głównym na 73. Festiwalu Filmowym w Sydney.

28 maja 2026 roku został opublikowany zwiastun. 15 czerwca 2026 roku w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie odbył się premierowy pokaz filmu z udziałem twórców i obsady. Polska premiera kinowa odbyła się 19 czerwca 2026 roku.

Odbiór Odbiór krytyczny W serwisie Rotten Tomatoes film osiągnął wynik 95% pozytywnych recenzji, a agregator zebrał ich w sumie 42. W serwisie Metacritic osiągnął wynik 90 w skali do 100, przy 19 recenzjach.

Krytyk filmowy z czasopisma „The Guardian” wystawił mu pięć gwiazdek na pięć i określił jako „niezwykle elegancką, wyważoną historyczną winietę”. z „The Times” również wystawił pięć gwiazdek na pięć i opisał go jako „mały, ale idealnie uformowany, pełen pomysłów i przepełniony większą ilością bólu serca niż większość zbyt długich, artystycznych eposów”. z „The Daily Telegraph” wystawił cztery gwiazdki na pięć, ponadto scharakteryzował go jako „ostry, wymagający, przenikliwy i fascynujący”. Leslie Felperin z „The Hollywood Reporter” napisała: „, a zwłaszcza [Sandra] Hüller, zagrali perfekcyjnie, osadzając film w całej jego okazałości dzięki niesamowitej, ekspresyjnej ciszy”. Stephanie Bunbury z portalu Deadline Hollywood określiła film jako „mistrzowską klasę w dyscyplinie artystycznej”, dodając: „Pawlikowski ma idealnego partnera ekranowego w osobie Hüller, która potrafi przekazać cztery emocje naraz zaledwie jednym spojrzeniem z ukosa”. z „Die Welt” określił go jako „film triumfalny” i ocenił, że „rzadko widzi się niemieckich aktorów w tak rewelacyjnej formie”. Marcin Radomski z Onet.pl określił film jako „dzieło dojrzałe, artystycznie spełnione” oraz „kino świadome swojej formy, hipnotyzujące, niezwykle konsekwentne i głęboko refleksyjne”.

z „Variety” ocenił występy dwójki głównych aktorów jako idealne. Napisał ponadto: „Film został nakręcony z niemal fetyszystyczną skrupulatnością; jest subtelny jak dobre wino. Jednak Ojczyzna jako doświadczenie jest tak przesiąknięta ideami, że ostatecznie jest bardziej odurzająca niż przejmująca”. Ryan Lattanzio z portalu wystawił ocenę B, określając film jako „kolejna surowa, pieczołowicie skonstruowana odyseja przez powojenny żal w Europie”. Dodał: „Estetyczne dopracowanie filmu w najmniejszym szczególe oznacza czasami, że życie w środku ginie w tym procesie”. Brian Tallerico z portalu RogerEbert.com ocenił: „W filmie Ojczyzna nie ma prostych odpowiedzi, co czyni go mniej satysfakcjonującym pod względem fabularnym, ale myślę, że oznacza to również, że będzie miał większą swobodę w kłębieniu się w głowach widzów niż film skupiony na bardziej konkretnych zakończeniach”. Kuba Armata z Interii określił film jako „minimalistyczną, pięknie sfotografowaną czarno-białą opowieść”, ale skrytykował „niedopowiedziane” tematy.

Odbiór komercyjny W Polsce film osiągnął w pierwszy weekend dystrybucji kinowej wynik 15 178 sprzedanych biletów (39 246 wliczając pokazy przedpremierowe), co dało mu debiut na szóstym miejscu rankingu weekendowego box office.

Nagrody i nominacje thumb|upright|Paweł Pawlikowski z nagrodą dla najlepszego reżysera na 79. MFF w Cannes 18 września 2026 Komisja Oscarowa Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej poinformowała o wybraniu Ojczyzny jako polskiego kandydata w kategorii najlepszego filmu międzynarodowego w 99. edycji Oscarów.

+ Wybrane nagrody i nominacje Nagroda / festiwal Data Kategoria Nominowani Rezultat Festiwal Filmowy w Cannes Złota Palma Paweł Pawlikowski Najlepszy reżyser Festiwal Filmowy w Sydney Sydney Film Prize

Zobacz też Lista filmów zgłoszonych przez Polskę do Oscara dla najlepszego filmu międzynarodowego

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Polskie dramaty biograficzne Kategoria:Polskie dramaty historyczne Kategoria:Polskie filmy czarno-białe Kategoria:Polskie filmy drogi Kategoria:Polskie filmy z 2026 roku Kategoria:Niemieckie dramaty biograficzne Kategoria:Niemieckie dramaty historyczne Kategoria:Niemieckie filmy czarno-białe Kategoria:Niemieckie filmy drogi Kategoria:Niemieckie filmy z 2026 roku Kategoria:Francuskie filmy z 2026 roku Kategoria:Włoskie filmy z 2026 roku Kategoria:Filmy w reżyserii Pawła Pawlikowskiego Kategoria:Filmy kręcone w Bielawie Kategoria:Filmy kręcone w Bielsku-Białej Kategoria:Filmy kręcone w Cieszynie Kategoria:Filmy kręcone w Kotlinie Kłodzkiej Kategoria:Filmy kręcone w Legnicy Kategoria:Filmy kręcone w Turyngii Kategoria:Filmy kręcone w Wałbrzychu Kategoria:Filmy kręcone w Warszawie Kategoria:Filmy kręcone we Wrocławiu Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Hesji Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Turyngii Kategoria:Filmy o noblistach Kategoria:Filmy o pisarzach Kategoria:Filmy o zimnej wojnie Kategoria:Thomas Mann Kategoria:Francuskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Niemieckie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Polskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Włoskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Polskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego