mały|Oddział SKOK Stefczyka w Bydgoszczy mały|Bieszczadzka SKOK przy ulicy Tadeusza Kościuszki 11 w Sanoku Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa (SKOK) – spółdzielcza instytucja, zaliczana do instytucji finansowych, zrzeszona w Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej (Kasa Krajowa, Krajowa SKOK, KSKOK) pełniącej od 1996 roku wobec niej funkcję kontrolną. i należąca do największego systemu (holdingu) parabankowego w Polsce, w którym dominującą rolę pełni spółka SKOK Holding S.à.r.l. zarejestrowana w Luksemburgu.
Polski system spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych został założony przez Grzegorza Biereckiego (prezesa zarządu Kasy Krajowej od jej powstania w 1992 roku do 9 października 2012 roku), jego brata Jarosława Biereckiego, Adama Jedlińskiego, Grzegorza Buczkowskiego, Lecha Kaczyńskiego po transformacji ustrojowej w Polsce. Jednostką założycielską stała się powołana w 1990 roku Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych (FPZK). FPZK powstała na zlecenie Światowej Rady Związków Kredytowych (The World Council of Credit Unions, Inc., w skrócie: WOCCU). Encyklopedia Britannica podaje następującą definicję związku kredytowego („credit union”): [...] „spółdzielnia kredytowa utworzona przez zorganizowaną grupę ludzi połączonych ze sobą wspólną więzią, którzy wspólnie gromadzą oszczędności i udzielają sobie wzajemnie pożyczek po niskim koszcie. Pożyczki te są zwykle krótkoterminowymi pożyczkami konsumenckimi, głównie na samochody, na prowadzenie gospodarstwa domowego, na leczenie, na nagłe, nieprzewidziane potrzeby” [...]. Podstawą prawną funkcjonowania SKOK-ów jest ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych z dnia 5 listopada 2009 r.., zgodnie z którą SKOK nie jest zaliczany jako bank, jednocześnie w odróżnieniu od instytucji parabankowych podlega nadzorowi finansowemu (zgodnie z ww. ustawą od 27 października 2012 roku SKOK-i, w tym Kasa Krajowa, objęte zostały państwowym nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego (KNF)), a depozyty zgromadzone przez jej klientów (członków) od 29 listopada 2013 r. objęte są ustawowym systemem gwarantowania depozytów przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
Elementy systemu SKOK Można wyróżnić następujące elementy systemu (holdingu) SKOK: spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK). Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (Kasa Krajowa, Krajowa SKOK, KSKOK) – zrzeszająca SKOK-i od 1992 roku i będąca wobec nich od 1996 roku związkiem rewizyjnym – obok Komisji Nadzoru Finansowego pełni rolę kontrolera poszczególnych SKOK-ów, decyduje też w bardzo dużej mierze o ich działalności. Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa jest członkiem Światowej Rady Związków Kredytowych (World Council of Credit Unions, Inc. – WOCCU)Światowy ruch związków kredytowych liczy (według danych WOCCU z kwietnia 2013) – 51 tys. kas, obsługujących 196 mln członków w 100 krajach; z tej liczby 57 organizacji krajowych jest afiliowanych w WOCCU – zob. źródło: https://www.woccu.org/about/leadership/bod?id=12 (dostęp: sob, 6 kwi 2013, 21:33:59). i podlega nadzorowi KNF. Spółka SKOK Holding S.à.r.l. zarejestrowana 12 października 2007 roku w Luksemburgu, niezatrudniająca żadnego pracownika, do której poprzez utworzoną sieć powiązań kapitałowych i personalnych kontrolowanych przez nią spółek systemu (holdingu) SKOK, sukcesywnie transferowane są środki SKOK w postaci opłat za usługi. Tym samym środki podmiotów systemu SKOK podlegających polskiemu prawu przekazywane są do spółki prawa luksemburskiego, wobec której Komisja Nadzoru Finansowego nie posiada uprawnień nadzorczych. Pierwotnym i jedynym udziałowcem SKOK Holding S.à.r.l. była Kasa Krajowa. Według stanu na koniec 2013 roku udziałowcami spółki były również: Asekuracja Sp. z o.o., Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK (TUW SKOK), Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie SKOK S.A., Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A. oraz Spółdzielczy Instytut Naukowy Sp. z o.o. Do systemu (holdingu) SKOK należą ponadto: