Hyżne – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Hyżne, na Pogórzu Dynowskim. Ma status sołectwa. Leży przy drodze wojewódzkiej 878.
Wieś jest siedzibą gminy Hyżne oraz rzymskokatolickiej parafii Narodzenia Maryi Panny.
W latach 1954-1972 Hyżne było siedzibą gromady Hyżne. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.
Od 1997 Hyżne współpracuje z samorządem Ajaku (Szabolcs-Szatmár-Bereg).
W okolicy widoczne są ślady starego osadnictwa, o którym świadczą zachowane na wzniesieniu zwanym Tatarską Górą resztki wczesnośredniowiecznego grodziska.
Części wsi + Integralne części wsi HyżneSIMC Nazwa Rodzaj0651186 Budy część wsi0651192 Dział część wsi0651200 Góra część wsi0651217 Malarzówka część wsi0651223 Mały Dół część wsi0651230 Moszczanki część wsi0651246 Nieborów Mały część wsi0651252 Nieborów Wielki część wsi0651269 Nowa Wieś część wsi0651275 W Dołkach część wsi0651281 Węgierka część wsi0651298 Wielki Dół część wsi0651306 Zapady część wsi
Historia Pierwsze wzmianki o Hyżnem pojawiły się w 1436. Wieś leży na starym trakcie zwanym Węgierską Drogą – z Węgier przez Duklę do Przemyśla. Wieś Hyżne była od początku własnością szlachty: Kmitów, Denowskich, Rzeszowskich i Wapowskich. Piotr Kmita, kasztelan lubelski, był właścicielem Hyżnego, a po jego śmierci odziedziczył tę miejscowość jego syn Piotr Lunak Kmita, który ożenił się z Zofią Rzeszowską (1430–1448). W 1436 dobra te zagarnął bezprawnie stryj małoletniej wówczas Małgorzaty Kmity, Mikołaj Kmita – kasztelan przemyski, zapoczątkowując długoletni spór, który zakończył się w 1441 nowym podziałem dóbr. Tereny dynowskie odzyskała Małgorzata Mościcowa z Kmitów. W 1590 Katarzyna Wapowska ufundowała drewniany kościół, a w nim umieściła obraz Matki Boskiej.
Pod koniec XVII w. Hyżne nabył hrabia Nieborowski h. Prawdzic. Zbudował on nowy kościół na miejscu starego, spalonego w 1624 przez Tatarów. Obecny, trzeci kościół wzniesiony w latach 1727–1739 (sanktuarium Maryjne z cudownym obrazem Matki Bożej z XVI w., koronowanym w 1932) jest jednym z najważniejszych zabytków Gminy Hyżne.
W 1890 funkcjonowały w Hyżnem cztery karczmy, młyn wodny, cegielnia, gorzelnia i folwark. Od 1917 właścicielami majątku do reformy rolnej byli Dzieduszyccy, którzy przebudowali dwór oraz w 1910 wybudowali drewniany budynek urzędu gminy.
II Rzeczpospolita i II wojna światowa Wieś związana jest z życiem gen. Władysława Sikorskiego, który spędził tu dziecinne lata. Od 1863 we wsi funkcjonowała szkoła ludowa, w której uczył ówczesny organista Tomasz Sikorski (jego ojciec).
W czasie II wojny światowej działała tu AK, która nazwała te tereny jako Rzeczpospolita Hyżneńsko - Niebylecka, podobwód AK Rzeszów-Południe. Teren zarządzany Hyżne – Niebylec przez kpt. Józefa Maciołka ps. "Żuraw", "Roch", a komendantami Placówek AK byli: Jan Rabczak "Dąb", Stanisław Jakubczyk "Chrobry", Mieczysław Chedyński "Józef" oraz Jan Baran "Blizbor".
Zabytki Obiekty wpisane na listę zabytków województwa podkarpackiego: Zespół kościoła parafialnego: Kościół parafialny, z lat 1727–1739 z cudownym obrazem Matki Boskiej Dzwonnica, XVII w. Cmentarz parafialny Kaplica pielgrzyma, 1934 Zespół 7 kapliczek, 1934 Wikarówka, 1899 Fortyfikacje ziemne XV-XVII w. Zespół dworski z parkiem (obecnie Szkoła Podstawowa) Budynek starego urzędu gminy (obecnie GOK) Szkoła ludowa, drewnian, 1881
Sport W Hyżnem istnieją dwa kluby piłkarskie, występujące na poziomie rzeszowskiej B-klasy. Są to Polonia Hyżne oraz HALO Hyżne. Polonia datuje swoje powstanie na 1970 Polonia Hyżne na portalu 90minut.pl, natomiast HALO powstało w 2017 poprzez przerodzenie się Hyżneńskiej Amatorskiej Ligi Orlikowej w klub piłkarski.
Ponadto w gminie Hyżne znajduje się jeszcze jeden klub: Tatyna Dylągówka.
Ludzie związani z Hyżnem
Przypisy Raport o stanie gminy Hyżne w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 93 Strona gminy, sołtysi
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie w powiecie rzeszowskim