Marek Zdzisław Kubala - polski przedsiębiorca i działacz społeczny związany z Wałbrzychem, znany z wieloletnich postępowań dotyczących skutków bezprawnego tymczasowego aresztowania w 2000 oraz z działalności na rzecz osób uważających się za pokrzywdzone przez wymiar sprawiedliwości. Po około jedenastu latach postępowania karnego został uniewinniony od zarzutu korupcji, a postępowanie dotyczące pozostałych zarzutów umorzono z powodu przedawnienia. Jego sprawa była pierwszą przedstawioną w programie Państwo w państwie, którego emisję rozpoczęto w 2011. W 2024 Sąd Okręgowy w Sieradzu nieprawomocnie zasądził na jego rzecz około 12 mln zł odszkodowania wraz z odsetkami. Wyrok zaskarżyła Prokuratoria Generalna.
Działalność gospodarcza i postępowanie karne W drugiej połowie lat 90. XX wieku Kubala zajmował się importem i sprzedażą samochodów sprowadzanych ze Stanów Zjednoczonych i Kanady. Następnie prowadził w Wałbrzychu autoryzowany salon samochodowy marki Seat. 13 grudnia 2000 został zatrzymany w związku ze śledztwem dotyczącym jego wcześniejszej działalności importowej. Prokuratura postawiła mu zarzuty obejmujące między innymi korupcję, przestępstwa celne oraz posługiwanie się sfałszowanymi opiniami technicznymi dotyczącymi pojazdów. Zastosowane wobec niego tymczasowe aresztowanie trwało 18 dni i zostało później prawomocnie uznane za bezprawne. Akt oskarżenia trafił do sądu w 2002, a sąd czterokrotnie zwracał sprawę prokuraturze do uzupełnienia. W 2008 Sąd Rejonowy w Wałbrzychu wydał wyrok uniewinniający, od którego prokuratura wniosła apelację. 20 stycznia 2011 Sąd Okręgowy w Świdnicy uniewinnił Kubalę od zarzutu korupcji, natomiast postępowanie dotyczące pozostałych zarzutów umorzył z powodu przedawnienia. W czasie trwania postępowania jego przedsiębiorstwo przestało działać. W późniejszych postępowaniach odszkodowawczych przedmiotem sporu stało się między innymi to, czy utrata przedsiębiorstwa pozostawała w związku przyczynowym z bezprawnym aresztowaniem i działaniami organów państwa.
Postępowania odszkodowawcze Po zakończeniu postępowania karnego Kubala dochodził od Skarbu Państwa zadośćuczynienia i odszkodowania. W postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów karnoprocesowych prawomocnie przyznano mu 153 tys. zł zadośćuczynienia. 23 lutego 2017 Sąd Najwyższy oddalił jego kasację. W tym postępowaniu sądy nie uznały za wykazany bezpośredniego związku między aresztowaniem a wypowiedzeniem przedsiębiorstwu umów przez banki i kontrahentów. W 2018 Kubala uzyskał możliwość dochodzenia dalszych roszczeń w postępowaniu cywilnym i wystąpił z żądaniem 29 mln zł oraz odsetek. 15 kwietnia 2024 Sąd Okręgowy w Sieradzu w nieprawomocnym wyroku zasądził na jego rzecz około 12 mln zł odszkodowania wraz z odsetkami. Według ówczesnych relacji prasowych łączna wartość zasądzonego świadczenia wraz z odsetkami wynosiła około 22 mln zł. Sąd pierwszej instancji uznał, że bezprawne aresztowanie i długotrwałe postępowanie pozostawały w związku z utratą przedsiębiorstwa. Prokuratoria Generalna wniosła apelację. Nie kwestionowała bezprawności 18-dniowego aresztowania, lecz podważała związek przyczynowy między nim a upadkiem przedsiębiorstwa oraz wysokość zasądzonego świadczenia. 20 kwietnia 2026 Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił wniosek Prokuratorii Generalnej o wyłączenie kluczowego biegłego. W kwietniu 2026 postępowanie apelacyjne pozostawało w toku.
Działalność publiczna 2 października 2011 sprawa Kubali została przedstawiona w pierwszym odcinku programu Państwo w państwie, będącego wspólną inicjatywą Telewizji Polsat i „Pulsu Biznesu”. W następnych latach działał publicznie na rzecz osób uważających się za pokrzywdzone przez wymiar sprawiedliwości. 29 listopada 2017 uczestniczył w posiedzeniu sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka poświęconym prezydenckiemu projektowi ustawy o Sądzie Najwyższym. Zabierał tam głos między innymi w sprawie instytucji skargi nadzwyczajnej. W 2020 w wywiadzie dla Onetu mówił, że wcześniej popierał potrzebę reformy sądownictwa, lecz krytykował sposób przeprowadzenia zmian przez ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę. W 2015 bez powodzenia kandydował do Sejmu z listy Nowoczesnej, uzyskując 608 głosów. W 2019 kandydował do Parlamentu Europejskiego z listy Kukiz’15, uzyskując 2151 głosów, a w 2023 ponownie kandydował do Sejmu z listy Trzeciej Drogi, uzyskując 1180 głosów.
Przypisy
Kategoria:Polscy przedsiębiorcy Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Ludzie związani z Wałbrzychem