Maria Aniela Wrotnowska z domu Jurczyk-Tabęcka (ur. 2 sierpnia 1848 w Dłutowie, zm. 1 maja 1908 tamże) - polska działaczka społeczna i charytatywna, żona adwokata Lucjana WrotnowskiegoW źródle z 1910 nazwisko rodowe zapisano jako „Tabęcka”, natomiast w nowszym opracowaniu jako „Jurczyk-Tabęcka”. . W Warszawie organizowała przytułki noclegowe i bezpłatne ambulatoria, współtworzyła zakład dla ubogich matek Maternité, uczestniczyła w działaniach poprzedzających utworzenie warszawskiego Pogotowia Ratunkowego oraz działała na rzecz zorganizowanej opieki nad nieuleczalnie chorymi.
Urodziła się w Dłutowie, wówczas w powiecie mławskim guberni płockiej, jako córka Konstantego Tabęckiego i Anieli z Krępskich. W 1867 podczas pobytu w Ischl poznała Lucjana Wrotnowskiego. Pobrali się 4 października 1868, po czym zamieszkali w Warszawie. Ich pierwsza córka zmarła w dzieciństwie. Mieli także dwóch synów, Stanisława i Franciszka. W 1870 Lucjan Wrotnowski został właścicielem majątku w Dłutowie, wcześniej należącego do ojca Marii. Po śmierci męża w 1902 Wrotnowska przez krótki czas zajmowała się prowadzeniem majątku. Zmarła 1 maja 1908 w Dłutowie. Zgodnie z jej życzeniem pochowano ją w zwykłej mogile obok grobu rodzinnego.
Działalność dobroczynna W Warszawie Wrotnowska zainicjowała utworzenie czterech izb noclegowych dla ubogich w najbiedniejszych częściach miasta. Przez pierwszy rok odwiedzała placówki wieczorami. Później ich prowadzenie przejęła administracja policyjna. W połowie lat 80. XIX wieku uczestniczyła w tworzeniu Towarzystwa Opieki nad Ubogimi Matkami i ich Dziećmi oraz zakładu dla ubogich matek Maternité, utworzonego we współpracy z Siostrami Franciszkankami od CierpiącychData powstania przedsięwzięcia jest podawana niejednolicie. Beata Woźniak wskazuje 1884 jako rok współzałożenia Towarzystwa przez Wrotnowską, natomiast Magdalena Ficoń i Dariusz Martynowicz datują utworzenie zakładu Maternité na 1885. . Jako członkini Towarzystwa Pań św. Wincentego zetknęła się z problemem ubogich chorych z nieleczonymi ranami. Przed rozwinięciem bezpłatnych ambulatoriów praktykowała w szpitalu na Pradze, a następnie przez sześć miesięcy w wiedeńskim szpitalu Rudolfiner. Po powrocie organizowała kursy opatrywania ran dla kobiet. Pierwsze ambulatorium przy Tamce otwarto w 1889. Z czasem powstały cztery takie placówki. Wrotnowska zaangażowała się również w przygotowania do utworzenia warszawskiego Pogotowia Ratunkowego. Sprowadziła z Wiednia lekarza Wilhelma von Vragassy'ego, jednego z twórców wiedeńskiej organizacji ratowniczej, i uczestniczyła w spotkaniach organizacyjnychWspomnienie z 1910 oraz Gutry przypisują Wrotnowskiej sprowadzenie Vragassy'ego i aktywny udział w przygotowaniach. Aneta Bołdyrew podaje, że na początku 1896 ustawę dotyczącą założenia warszawskiego pogotowia podpisano z inicjatywy Konstantego Przeździeckiego i grupy warszawskich lekarzy. . Wrotnowska należała do pierwszych opiekunów i protektorów domu dla nieuleczalnie chorych pw. św. Józefa przy ul. Wspólnej 69, otwartego 15 lutego 1894. Po zatwierdzeniu 14 lipca 1897 statutu Towarzystwa Opieki nad Nieuleczalnie Chorymi, podczas pierwszego zebrania członków 3 kwietnia 1898 weszła do jego Rady OpiekuńczejW literaturze występuje rozbieżność chronologiczna. Gutry datuje założenie przez Wrotnowską przytułku na 1893. Woźniak podaje ten sam rok jako datę założenia przez nią Towarzystwa. Jolanta Kowalik i Lucyna Czermińska podają natomiast, że dom dla nieuleczalnie chorych otwarto 15 lutego 1894, statut Towarzystwa zatwierdzono 14 lipca 1897, a pierwsze zebranie jego członków odbyło się 3 kwietnia 1898. . Poza Warszawą prowadziła przy dworze w Dłutowie niewielką lecznicę nazywaną „apteczką”, w której udzielała pomocy okolicznej ludności.
Przypisy
Bibliografia (poz. 1315: Lucjan Wrotnowski i Maria z Tabęckich Wrotnowska).
Kategoria:Polscy filantropi (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Urodzeni w 1848 Kategoria:Zmarli w 1908