Marek Gryga (ur. 27 lipca 1970 w Gdańsku) – polski oficer, podpułkownik rezerwy Wojska Polskiego, dowódca Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Kongu (2006); zastępca dowódcy Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Czadzie (2008–2009); dowódca Wielonarodowego Batalionu Policji Wojskowej NATO (2010–2011); szef szkolenia Jednostki Wojskowej AGAT (2011–2016); doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauki o bezpieczeństwie; politolog oraz nauczyciel akademicki; autor serii monografii naukowych poświęconych wojskom specjalnym oraz bezpieczeństwu międzynarodowemu. Życiorys Marek Gryga urodził się 27 lipca 1970 w Gdańsku. W 1989 podjął studia wojskowe jako podchorąży Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Zmechanizowanych we Wrocławiu. Ukończył ją z II lokatą w 1993 na kierunku rozpoznanie wojskowe i został promowany na podporucznika. W tym samym roku otrzymał przydział służbowy na stanowisko dowódcy plutonu specjalnego w 1 batalionie szturmowym w Lublińcu. Po przeformowaniu jednostki w 1994 w 1 pułk specjalny komandosów, pełnił służbę na stanowiskach dowódcy kompanii specjalnej oraz zastępcy dowódcy batalionu specjalnego, biorąc udział w licznych ćwiczeniach z siłami specjalnymi Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. W tym okresie uczestniczył także w misji pokojowej ONZ na Wzgórzach Golan w ramach II zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Syrii, gdzie pełnił funkcję oficera operacyjnego ds. planowania oraz tłumacza w Siłach Rozdzielająco-Obserwacyjnych ONZ (UNDOF). W latach 2000–2002 studiował w Akademii Obrony Narodowej (AON), którą ukończył z II lokatą, po czym został skierowany do pełnienia służby w Generalnym Zarządzie Dowodzenia i Łączności P6 Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. W 2003 służył jako obserwator wojskowy ONZ w ramach misji UNMIL w Liberii.
Od 2005 objął funkcję szefa wydziału w Komendzie Głównej Żandarmerii Wojskowej, gdzie odpowiadał za realizację celów Sił Zbrojnych NATO, Praskich Zobowiązań na rzecz Zdolności Obronnych (PCC) oraz współpracę z Unią Europejską. W maju 2005 jako major reprezentował KGŻW na międzynarodowej konferencji poświęconej terroryzmowi w Ankarze. Od 19 czerwca do 1 grudnia 2006 w stopniu podpułkownika dowodził I zmianą Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Kongu, stacjonującym w Kinszasie. 21 grudnia 2006 w Warszawie ppłk Marek Gryga uczestniczył w oficjalnym powitaniu powracających z misji żołnierzy. Po powrocie kontynuował służbę w KGŻW. W maju 2007 reprezentował komendę ŻW w Zagrzebiu podczas spotkania grupy koordynacyjno-kontrolnej Wielonarodowego Batalionu Policji Wojskowej.
W 2008 został wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Czadzie z jednoczesnym pełnieniem funkcji dowódcy Inżynieryjnej Grupy Przygotowawczej. Obowiązki zastępcy dowódcy kontyngentu pełnił do 6 grudnia 2009. W kwietniu 2010 w Ośrodku Szkolenia Poligonowego w Gašincach (Chorwacja) brał udział w treningu sztabowym dowództwa i sztabu Wielonarodowego Batalionu Policji Wojskowej NATO (MNMPBAT), podczas którego kierował pracami batalionu. W latach 2010–2011 sprawował funkcję dowódcy Wielonarodowego Batalionu Policji Wojskowej. W 2011 otrzymał przydział służbowy na stanowisko szefa szkolenia Jednostki Wojskowej AGAT, które zajmował przez kolejne pięć lat. Na tym stanowisku nadzorował bieszczadzkie testy kwalifikacyjne (selekcje) dla żołnierzy ubiegających się o służbę w Wojskach Specjalnych przechodzących z Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach oraz współtworzył program rocznego szkolenia podstawowego (tzw. kurs bazowy) dla operatorów zespołów szturmowych nowo powstałej jednostki. Następnie pełnił służbę w Akademii Sztuki Wojennej na stanowisku starszego wykładowcy. W strukturach Wojska Polskiego odsłużył łącznie niemal 30 lat, w tym 12 lat w siłach specjalnych. Awanse 45px|link= podporucznik – 1993 (...) 45px|link= podpułkownik – 2006 Ordery, odznaczenia i wyróżnienia Był odznaczany i wyróżniany : Srebrny Medal za Długoletnią Służbę Gwiazda Konga Gwiazda Czadu Medal ONZ za misję UNDOF Medal ONZ za misję UNMIL Odznaka pamiątkowa JW AGAT – 2011, (ex officio) Odznaka Skoczka Spadochronowego Wojsk Powietrznodesantowych i inne Działalność naukowa i dydaktyczna Po przejściu do rezerwy dalej zajmował się pracą dydaktyczną jako nauczyciel akademicki w Akademii Sztuki Wojennej, gdzie prowadził zajęcia z zakresu działań jednostek specjalnych oraz operacji nieregularnych. W 2020 roku na Wydziale Bezpieczeństwa Narodowego Akademii Sztuki Wojennej obronił rozprawę doktorską pt. „Kierunki zmian w wojskach specjalnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w kontekście wyzwań i zagrożeń”, uzyskując stopień doktora nauk społecznych w dyscyplinie nauki o bezpieczeństwie.
Jest autorem serii monografii poświęconych formacjom specjalnym różnych państw, wydanych nakładem Wydawnictwa Defence24. Publikacje te są wykorzystywane w procesie kształcenia oficerów Sił Zbrojnych RP. Monografia Wojska Specjalne Federacji Rosyjskiej (2021) była przedmiotem recenzji naukowej prof. Kazimierza Kraja na łamach rocznika „Świat Idei i Polityki”, a książka Polskie Wojska Specjalne we współczesnym świecie była recenzowana przez prof. Huberta Królikowskiego z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Współpracuje jako ekspert z portalem Defence24.pl, gdzie publikuje analizy dotyczące potencjału militarnego wojsk specjalnych oraz współczesnych konfliktów zbrojnych (m.in. przebiegu starć w Górskim Karabachu). Brał także udział w seminariach naukowych poświęconych ewolucji działań specjalnych.
Wybrane publikacje Marek Gryga, Polskie wojska specjalne we współczesnym świecie. Studium wyzwań i zagrożeń, Wydawnictwo Defence24, Warszawa 2020, ISBN 978-83-65960-22-1. Marek Gryga, Wojska Specjalne Federacji Rosyjskiej, Wydawnictwo Defence24, Warszawa 2021, ISBN 978-83-65960-28-3. Marek Gryga, Brytyjskie Wojska Specjalne, Wydawnictwo Defence24, Warszawa 2021, ISBN 978-83-65960-29-0. Marek Gryga, Francuskie wojska specjalne, Wydawnictwo Defence24, Warszawa 2021, ISBN 978-83-65960-32-0. Marek Gryga, Siły Specjalne Sił Obronnych Izraela, Wydawnictwo Defence24, Warszawa 2022, ISBN 978-83-65960-34-4. Marek Gryga, Niemieckie Wojska Specjalne, Wydawnictwo Defence24, Warszawa 2022, ISBN 978-83-67633-00-0. Wybrane artykuły naukowe i branżowe Marek Gryga, „Wyzwania stojące przed Wojskami Specjalnymi i możliwe kierunki ich rozwoju”, Obronność – Zeszyty Naukowe Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Sztuki Wojennej, nr 2(22), 2017, s. 6–18, . Marek Gryga, „Zasady i możliwości użycia Wojsk Specjalnych RP w aspekcie zagrożeń o charakterze terrorystycznych”, Obronność – Zeszyty Naukowe Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Sztuki Wojennej, 2017, . Marek Gryga, „Dalekie rozpoznanie a działania specjalne”, Przegląd Sił Zbrojnych, nr 1, 2019, s. 32–37, . Marek Gryga, „Platformy powietrzne w wojskach specjalnych”, Przegląd Sił Zbrojnych, nr 2, 2021, s. 162–169, . Marek Gryga, „Środki wojsk specjalnych do transportu w środowisku wodnym”, Przegląd Sił Zbrojnych, nr 6, 2021, s. 150–159, . Marek Gryga, „Współczesne pojazdy wojsk specjalnych”, Przegląd Sił Zbrojnych, nr 5, 2021, s. 161–169, .
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Jednostka Wojskowa Agat Jednostka Wojskowa Agat (Selekcja)
Kategoria:Urodzeni w 1970 Kategoria:Ludzie urodzeni w Gdańsku Kategoria:Absolwenci Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Zmechanizowanych Kategoria:Absolwenci Akademii Obrony Narodowej Kategoria:Podpułkownicy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Żołnierze Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Czadzie Kategoria:Odznaczeni Medalem za Długoletnią Służbę Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Czadu Kategoria:Ludzie związani z Gdańskiem Kategoria:Wojskowi związani z Wrocławiem Kategoria:Ludzie związani z Lublińcem Kategoria:Wojskowi związani z Krakowem Kategoria:Wojskowi związani z Warszawą Kategoria:Wojskowi związani z Gliwicami