Gęś tundrowaSystematyka i nazewnictwo polskie za: (Anser serrirostris) – gatunek dużego wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Gniazduje na północy europejskiej części Rosji oraz na północnej Syberii. Zimuje w zachodniej i środkowej Europie oraz w południowo-zachodniej i wschodniej Azji.
Systematyka Wyróżnia się dwa podgatunki Anser serrirostris: A. s. rossicus Buturlin, 1933 – tundra na północy europejskiej części Rosji i północno-zachodniej Syberii na wschód po półwysep Tajmyr; A. s. serrirostris Gould, 1852 – tundra północno-wschodniej Syberii od delty Leny na wschód po dorzecze Anadyru i Kamczatkę. Oba były dawniej uznawane za podgatunki gęsi zbożowej (A. fabalis). Na liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World rozdzielenia gatunków jeszcze nie wdrożono; systematyka według tej listy jest wykorzystywana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) w jej czerwonej księdze.
Morfologia Długość ciała 66–80 cm. Rozpiętość skrzydeł 142–160 cm. Masa ciała: samce 1970–3390 g, samice 2000–2800 g.
Szarobrązowa, dość duża gęś, niewiele większa od gęsi białoczelnej. Wyróżniającym elementem jest brązowoszara głowa i szyja.
W przeciwieństwie do gęgawy i gęsi krótkodziobej, posiada ciemne skrzydła bez kontrastowo jasnego upierzenia.
W terenie trudna do odróżnienia od gęsi zbożowej. Gęś tundrowa zazwyczaj jest ciemniejsza, nieco mniejsza, bardziej krępa zaś szyja jest krótsza i grubsza niż u gęsi zbożowej. Cechą różnicującą może być także dziób – u gęsi tundrowej czarny u nasady, na jego końcu znajduje się charakterystyczna czerwono-pomarańczowa plama, zazwyczaj z mniejszą ilością pomarańczowego koloru, krótszy i grubszy, proporcjonalnie wyższy u nasady, a dolna żuchwa posiada charakterystyczne zgrubienie. W locie gęś tundrowa różni się od zbożowej krótszymi i szerszymi skrzydłami. Część osobników wykazuje cechy obu gatunków i ich identyfikacja może być niemożliwa, ponieważ różnice są subtelne. Przy odróżnianiu obu gatunków należy pod uwagę brać kilka cech jednocześnie, ponieważ wszystkie podlegają dużej zmienności osobniczej.
Samiec osiąga większe rozmiary ciała od samicy o około 10%.
Ekologia i zachowanie Gniazduje w tundrze, jej areał lęgowy rozciąga się od północnej Skandynawii do wschodnich krańców Rosji. Zimuje na terenach rolniczych i terenach podmokłych. Na zimowiskach często łączy się w stada z innymi gatunkami gęsi. Główne zimowiska tego gatunku znajdują się w północno-zachodniej Europie, na Bałkanach, nad Morzem Czarnym. Ptaki lęgnące się we wschodniej części areału występowania na swoje zimowiska obierają takie kraje jak: Japonia, Chiny i Korea.
W Polsce widywana tylko na przelotach. Podczas łagodnych zim część ptaków zatrzymuje się w zachodniej Polsce. Jednym ze znaczących i większych miejsc koncentracji tego gatunku jest Park Narodowy „Ujście Warty”, którego stała się symbolem. Wieloletnie badania nad pokrewieństwem i pochodzeniem gęsi zbożowych wykazały niewielkie różnice w wyglądzie, co przyczyniło się do wyróżnienia gęsi tundrowej. Okazuje się, że wśród wielotysięcznych stad gęsi pojawiających się w Parku Narodowym „Ujście Warty”, wśród gęgaw, gęsi białoczelnych i innych gatunków dominuje gęś tundrowa, a nie zbożowa. Wyodrębnienie nowego gatunku wpłynęło na zmianę nazwy ptaka znajdującego się w logo Parku.
Zimujące gęsi odlatują ze swoich noclegowisk jeszcze przed wschodem słońca, aby dotrzeć na pastwiska, na których mogą skubać rośliny, co trwa do zachodu słońca.
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kaczkowate Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Arktyki Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1852 roku Kategoria:Taksony opisane przez Johna Goulda