Leszczawa Dolna – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza. Ma status sołectwa.
Leży na Pogórzu Przemyskim.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Leszczawa Dolna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.
Przez miejscowość przepływa niewielka rzeka Stupnica, dopływ Sanu.
W miejscowości znajduje się kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela
Historia Wieś została założona w XV wieku na prawie wołoskim. Pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1464. Założycielami byli Humniccy herbu Gozdawa, do nich należała wieś aż do rozbiorów.
Według spisu z 1510 roku mieszkańcy płacili podatek od 8 łanów, młyna, karczmy, popa i 50 owiec.
W 1507 roku istniała już tutaj parafia prawosławna, a od 1739 roku parafia rzymskokatolicka. W 1743 roku wybudowano drewniany kościół pw. Jana Chrzciciela. Nowy, murowany zaczął budować w 1932 ks. Andrzej Cząstka. Później prace wstrzymano, a kościół ukończono dopiero po wojnie.
W 2 poł. XVIII dziedzicem Leszczawy był Ignacy Adam Lewicki. W połowie XIX wieku właścicielką posiadłości tabularnej w Leszczawie Dolnej była Maria hrabina Konarska. Następnie dobra posiadał Franciszek Bocheński.
We wsi znajdowała się drewniana cerkiew św. Michała, zbudowana w 1904 roku, w miejscu starszej cerkwi z 1766 roku, ufundowana przez Humnickich. Cerkiew została rozebrana w roku 1960.
W okresie powojennym miejscowość wielokrotnie atakowana przez UPA. 10 maja 1945 roku wiele zabudowań zostało spalonych. 1 stycznia 1946 roku banderowcy uprowadzili ze wsi pięciu mężczyzn, ich ciał nigdy nie odnaleziono. 6 maja 1946 roku kilka sotni UPA spaliło prawie całą wieś i zamordowało cztery osoby. Pozostali na miejscu Polacy zostali ewakuowani na kilka miesięcy, dopóki miejscowość nie została odbudowana.
Leszczawa Dolna w roku 1929 Właściciele ziemscy: Janiszewski Jan (356 ha), Janiszewski Tad. (354 ha) Konie-handel: Schiff J., Schnell A. Lasy-eksploatacja: Bernstein i Syn Różne towary: Kółko Rolnicze, Bączek J. Wyszynk trunków: Schimel Ch.
Demografia 1785 – 356 grekokatolików, 180 rzymskich katolików, 10 żydów 1840 – 413 grekokatolików 1859 – 430 grekokatolików 1879 – 503 grekokatolików 1899 – 681 grekokatolików 1926 – 730 grekokatolików 1929 – 1067 mieszkańców 1938 – 722 grekokatolików (brak danych o innych wyznaniach) 2006 – 657 osób
Osoby związane z miejscowością ks. prał. Artur Janiec – dyrektor „Caritas” Archidiecezji Przemyskiej
Zobacz też Leszczawa Górna
Przypisy Raport o stanie gminy Bircza w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 28-29 Strona gminy, sołtysi
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne
Kategoria:Leszczawa Dolna Kategoria:Pogórze Przemyskie Kategoria:Wsie w powiecie przemyskim