Konferencja dwa plus cztery – zorganizowana w 1990 r. seria spotkań przedstawicieli dwóch państw niemieckich oraz czterech mocarstw koalicji antyhitlerowskiej, dotycząca zjednoczenia Niemiec podzielonych po II wojnie światowej. W spotkaniach tych udział brali: Niemiecka Republika Demokratyczna, Republika Federalna Niemiec, Francja, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. 12 września 1990 w Moskwie kraje te podpisały Traktat o ostatecznym uregulowaniu w odniesieniu do Niemiec (), zwany również Traktatem dwa plus cztery (), który otworzył drogę do zjednoczenia Niemiec.
Podczas konferencji omawiano polityczne aspekty zjednoczenia, kształt granic, przynależność do struktur międzynarodowych czy wielkość armii.
Spotkania Spotkania w ramach konferencji: 5 maja w Bonn, 22 czerwca w Berlinie, 17 lipca w Paryżu (z udziałem Polski), 12 września w Moskwie.
Udział Polski Polska była żywo zainteresowana kwestią zjednoczenia Niemiec z uwagi na dotychczasowe problemy związane z regulacją granicy. Postulat polskiego uczestnictwa w konferencji wysunął minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski, jednocześnie proponując, by połączyć kwestię bezpieczeństwa NRD i RFN z kwestią bezpieczeństwa ich sąsiadów. Oficjalne polskie stanowisko wyrażono w liście premiera Tadeusza Mazowieckiego z 20 lutego 1990, w którym zaznaczono, że nie chodzi jej o uzyskanie statusu identycznego z państwami niemieckimi, lecz o przedstawienie swojego punktu widzenia w zakresie bezpieczeństwa. Rozbudowana argumentacja znalazła się w liście ministra Skubiszewskiego skierowanym do ministrów spraw zagranicznych państw sąsiadujących z Niemcami. Rząd Tadeusza Mazowieckiego został również wsparty przez Konferencję Episkopatu Polski.
Podczas pierwszego spotkania w Bonn uczestnicy konferencji postanowili dopuścić Polskę do rozmów, ale jedynie w zakresie kwestii granic. Minister Skubiszewski zaznaczył wówczas, że rząd zainteresowany jest ostatecznym zamknięciem tego problemu poprzez zawarcie traktatu granicznego. Państwa niemieckie wstrzymywały się jednak z tym krokiem i zdecydowały się wyłącznie na wspólną rezolucję obu parlamentów (21 czerwca 1990), w której zadeklarowały wolę zawarcia traktatu, jednak dopiero po zjednoczeniu. W owej rezolucji nawiązano też do dotychczasowych umów, w tym do układu zgorzeleckiego z 1950 r. i do układu PRL-RFN z 1970 r. Polski rząd uznał rezolucję za krok w dobrym kierunku, jednak niewystarczający. Ze stanowiska wyrażonego w nocie ministra Skubiszewskiego z 3 lipca 1990 wynikało, że Polsce zależy na wejściu w życie traktatu granicznego przed wejściem w życie traktatu zjednoczeniowego.
17 lipca 1990 strona polska wzięła udział w trzecim posiedzeniu konferencji (w Paryżu). Uzgodniono wówczas m.in., że zjednoczone państwo niemieckie potwierdzi istniejącą granicę w stosownej umowie z Rzeczpospolitą Polską. Przedstawiciele Polski nie zostali natomiast dopuszczeni do ustaleń na temat ograniczeń w zbrojeniach konwencjonalnych Niemiec. Wszystkie dotychczasowe ustalenia znalazły potwierdzenie w układzie zjednoczeniowym, w którym Niemcy m.in. wyrzekły się roszczeń terytorialnych wobec innych państw oraz zobowiązały do niewysuwania ich w przyszłości. Ponadto potwierdzono paryskie postanowienia w zakresie niemieckiego zobowiązania do traktatowego uregulowania kwestii granicy z Polską. W konsekwencji wypracowano osobny Traktat o potwierdzeniu istniejącej granicy polsko-niemieckiej podpisany 14 listopada 1990.
Postanowienia Traktatu o ostatecznym uregulowaniu w odniesieniu do Niemiec
w skład zjednoczonych Niemiec wchodzą łączne terytoria RFN, NRD i czterech sektorów Berlina powyższe granice są ostateczne, a Niemcy wyrzekają się wszelkich dalszych roszczeń terytorialnych wobec innych państw, zaś granica na Odrze i Nysie Łużyckiej zostanie potwierdzona przez zjednoczone Niemcy w wiążącym prawnie traktacie z Polską Niemcy znowelizują Preambułę, art. 23 ust. 2. oraz art. 146 Ustawy Zasadniczej, eliminując prawną możliwość przystępowania dalszych terytoriów do RFN Niemcy zobowiązują się do zachowywania pokoju oraz nieposiadania broni atomowej, chemicznej i biologicznej wielkość niemieckiego wojska zostanie zredukowana z 500 tys. do 370 tys. żołnierzy ZSRR wycofa swoje wojska z NRD najpóźniej do 1994 r., a do tego czasu w Niemczech pozostaną także wojska aliantów zachodnich po wycofaniu wojsk sowieckich niedopuszczalne będzie na terytorium dawnej NRD stacjonowanie obcych wojsk innych krajów lub rozmieszczanie rakiet i broni jądrowej podział Berlina na sektory zostaje zakończony odpowiedzialność czterech mocarstw w odniesieniu do Berlina i Niemiec jako całości wygasa, z jednoczesnym rozwiązaniem wykonujących ją organów (tj. Rady Ministrów Spraw Zagranicznych i Sojuszniczej Rady Kontroli Niemiec), zaś zjednoczone Niemcy odzyskują pełną suwerenność.
Dodatkowo zagwarantowano nieodwracalność skutków prawnych reformy rolnej w NRD.
Umowę podpisali ministrowie spraw zagranicznych Hans-Dietrich Genscher z RFN, Lothar de Maizière z NRD, Roland Dumas z Francji, Eduard Szewardnadze z ZSRR, Douglas Hurd z Wielkiej Brytanii i James Baker z USA.
Dokument sporządzono w językach: angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim. Depozytariuszem został rząd RFN.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
Treaty on the Final Settlement with Respect to Germany, September 12, 1990 Vertrag über die abschließende Regelung in bezug auf Deutschland, 12 September 1990 Договор об окончательном урегулировании в отношении Германии, 12 сентября 1990 Traité portant règlement définitif concernant l’Allemagne, 12 septembre 1990
Kategoria:1990 w Niemczech Kategoria:1990 we Francji Kategoria:Blok wschodni dwa plus cztery