Mochów

Mochów (dodatkowa nazwa w j. niem. Mochau) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Doliny Dolnej Osobłogi, będącego częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Osobłoga.

W latach 1954–1959 wieś należała do gromady Błażejowice, po jej zniesieniu należała i była siedzibą gromady Mochów. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 430 osób.

Geografia Położenie Mochów znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Mochów położony jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek. Znajduje się w odległości około 9 km od granicy z Czechami. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Mochów obejmuje obręb wsi Mochów. Zajmuje powierzchnię 4,8 km². Graniczy z miastem Głogówek od wschodu oraz z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Błażejowice Dolne, Leśnik, Dzierżysławice, Wierzch, Mionów.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Mochów znajduje się w granicach mikroregionu Dolina Górnej Osobłogi (318.58.6). W obszarze wsi przepływają rzeka Osobłoga i struga Osobłoga Rzepecka.

Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik). Do 2013 Mochów posiadał przysiółek WydrowiceRozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw niektórych obiektów fizjograficznych ()..

Środowisko naturalne W Mochowie panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Mochowa wynoszą 621 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Nazwa Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod niemiecką nazwą Mochau, a także wymienia polską nazwę Mochow we fragmencie: „Mochau (1358 wie noch jetz polnisch Mochow)”. 15 marca 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę MochówRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..

Historia mały|upright|Pieczęć Mochowa (1791) Wieś wzmiankowana była po raz pierwszy w 1358 jako Mochow. Zespół klasztorny paulinów w Mochowie został wybudowany w 1388. Była to druga fundacją księcia Władysława Opolczyka po Jasnej Górze. W latach 1655–1656 przechowywano w nim obraz Obraz Matki Boskiej Częstochowskiejhttp://interia360.pl/artykul/prawda-i-legenda-obrony-jasnej-gory,29648 dostęp15.01.2010.. W XV wieku wieś znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu grabie w słup, za nimi dwa skrzyżowane cepy, a w otoku napis: MOCHAUER GEMEIN SIEG / NEYSTAETER CREYS (). mały|Mochów wśród miejscowości ziemi prudnickiej na czeskiej mapie z 1922 Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 690 mieszkańców Mochowa 66 posługiwało się językiem niemieckim, a 624 językiem polskim. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Mochów znalazł się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem. Do głosowania uprawnionych było w Mochowie 595 osób, z czego 412, ok. 69,2%, stanowili mieszkańcy (w tym 408, ok. 68,6% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 580 głosów (ok. 97,5% uprawnionych), w tym 579 (ok. 97,3%) ważnych; za Niemcami głosowało 548 osób (ok. 94,6%), a za Polską 31 osób (ok. 5,4%). W 1923 powstał pomnik upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej. We wsi utworzono lokalny oddział Prudnickiej Powiatowej Kasy Oszczędności. mały|lewo|upright|Pomnik poległych W okresie II wojny światowej w Mochowie pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Sosnowiec, Sieraków, Krzeszów, Święty Józef, Śrem, Hamrzysko, Lasek, Poręba, Tarnawa Górna, Lecka, Rydułtowy, Grodziec, Chechło i Sułkowice. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Mieszkańcom Mochowa, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa. mały|Grób żołnierzy niemieckich poległych w 1945 W 1991 na pomniku ofiar I wojny światowej umieszczono dwie tablice poświęcone poległym i zaginionym w II wojnie światowej. Wieś ucierpiała podczas powodzi w lipcu 1997. W 2007 Mochów przystąpił do Programu Odnowy Wsi Opolskiej.

Uchwałą z 21 grudnia 2020 Rady Miejskiej Głogówka wyznaczono na terenie gminy Głogówek aglomerację Głogówek o równoważnej liczbie mieszkańców 8057 oraz zlokalizowaną na terenie miejscowości: Głogówek, Dzierżysławice, Mochów, Racławice Śląskie, Rzepcze z oczyszczalnią ścieków w Głogówku.

Podczas powodzi 14 września 2024 została zalana część wsi oraz okolice klasztoru paulinów. Woda z Osobłogi zniszczyła boisko w Mochowie.

Mieszkańcy mały|Tablica z podwójną nazwą przed wjazdem do Mochowa od strony Głogówka Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego. Należą do podgrupy gwarowej nazywanej Kapuściołrzy.

Liczba mieszkańców wsi 1871 – 790 1885 – 813 1905 – 733 1910 – 690 1933 – 741 1939 – 745 1966 – 532 1998 – 424 2002 – 433 2009 – 411 2011 – 430 2013 – 417

Zabytki mały|Kościół Świętej Trójcy mały|Kaplica-dzwonnica z 1820 Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: zespół klasztorny paulinów (Sanktuarium Matki Bożej Jasnogórskiej), zabudowania zespołu klasztornego pochodzą z XVIII-XX w.: kościół, ob. par. pw. Świętej Trójcy, klasztor, ufundowany 20 stycznia 1388 r. przez księcia Władysława Opolczyka kaplica-dzwonnica, z poł. XIX w., wypisana z księgi rejestru kapliczka przydrożna, wypisana z księgi rejestru kapliczka przydrożna.

Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Mochowie chronione są ponadto: cmentarz parafialny przy kościele kapliczka przy plebanii nr 84 4 kapliczki na cmentarzu w zespole klasztornym dom mieszkalno-gospodarczy w zagrodzie nr 13 dom mieszkalny (wycużny) w zagrodzie nr 13 stodoła w zagrodzie nr 13 budynek gospodarczy w zagrodzie nr 52 budynek gospodarczy w zagrodzie nr 53 dom mieszkalno-gospodarczy w zagrodzie nr 60 szkoła z częścią mieszkalną, nr 65 most w ciągu drogi krajowej nr 40

Pomniki i obiekty upamiętniające Pomnik poległych w I i II wojnie światowej – pomnik w Mochowie powstały w 1923 jako upamiętnienie mieszkańców wsi, którzy polegli w I wojnie światowej. W 1991 dostawiono do niego dwie tablice z nazwiskami mężczyzn, którzy zginęli lub zaginęli podczas II wojny światowej. Na tablicach znajdują się dwa krzyże chrześcijańskie oraz napisy w języku niemieckim: „1914–1918 Aus hiesige Gemeinde starben im Weltkrige den Tod fürs Vaterland”, „Wer den Tod im heiligen Kampfe fand, ruht auch in fremder Erde im Vaterland” i po polsku: „Pomnik powstał po I wojnie światowej dla uczczenia pamięci mieszkańców. W latach 90-tych umieszczono tablice z nazwiskami mieszkańców Mochowa – ofiar II wojny światowej”. Zgodnie z kryteriami w sprawie upamiętnień na obszarze RP żołnierzy niemieckich przyjętymi w uchwale Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w 1995, pomnik został uznany za nieprawidłowy. Grób żołnierzy niemieckich – mogiła zbiorowa niemieckich żołnierzy na cmentarzu parafialnym w Mochowie. Na mogile inskrypcja: „Grób żołnierzy niemieckich poległych w 1945 r.”

Gospodarka W Mochowie siedzibę mają firmy Mechanika Pojazdowa Blacharstwo i Lakiernictwo Wilk Andrzej i Usługi Malarskie Polak Andrzej, zrzeszone w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku.

Transport Transport drogowy Przez Mochów przebiega droga krajowa Głuchołazy – Prudnik – Kędzierzyn-Koźle – Pyskowice

W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajdują się drogi powiatowe: nr 1208O relacji Biała – Solec – Rostkowice – Wilków – Mionów – Błażejowice Dolne – Mochów oraz nr 1209O relacji Mochów – Dzierżysławice – Racławice Śląskie.

Transport autobusowy Mochów posiada połączenia autobusowe z Dzierżysławicami, Głogówkiem, Głuchołazami, Kędzierzynem-Koźlem, Nowymi Kotkowicami, Prudnikiem, Zawadą. We wsi znajdują się trzy przystanki autobusowe – „Mochów 01”, „Mochów 02”, „Wieś”.

Transport autobusowy w Mochowie obsługiwany był przez PKS Prudnik. W 2004 prudnicki PKS został sprywatyzowany z udziałem Connex Polska. W 2008, w wyniku połączenia spółek PKS Connex Prudnik i PKS Connex Kędzierzyn-Koźle, utworzona została spółka Veolia Transport Opolszczyzna, w 2013 przejęta przez Arriva Bus Transport Polska. W 2019 Arriva wycofała się z Prudnika. Wówczas organizacją przewozów pasażerskich w Mochowie i okolicy zajęły się ościenne PKS-y. W grudniu 2021 powołano Powiatowo-Gminny Związek Transportu „Pogranicze”, mający na celu poprawę jakości transportu.

Kultura W Mochowie działa Niemieckie Koło Przyjaźni (Deutscher Freundeskreis) – oddział terenowy Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku OpolskimDFK Mochów / Mochau.

Religia mały|Sanktuarium Matki Bożej Jasnogórskiej W Mochowie znajduje się katolicki kościół Trójcy Świętej i Matki Bożej Częstochowskiej w zespole klasztornym zakonu paulinów, który jest siedzibą parafii Trójcy Świętej i Matki Bożej Częstochowskiej (dekanat Głogówek). W sanktuarium Matki Bożej Jasnogórskiej w Mochowie znajduje się kopia, uznawanego za cudowny, obrazu Matki Bożej Częstochowskiej.

Turystyka Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Mochowie.

12 lipca 2010, w ramach organizowanego w Prudniku VI Europejskiego Tygodnia Turystyki Rowerowej, w którym wzięli udział rowerzyści z całej Europy, przez Mochów prowadziła trasa „Szlakiem Pielgrzyma”.

Szlaki rowerowe Przez Mochów prowadzi szlak rowerowy: Trasa rowerowa PTTK nr 34-n: Głogówek – Mochów – Dzierżysławice – Racławice Śląskie

Bezpieczeństwo mały|Remiza OSP Mochów W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń w Mochowie działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.

Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 12 Komendy Powiatowej Policji w Prudniku (Komisariat Policji w Głogówku).

Teren wsi, jak i całej gminy Głogówek, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwaRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy ().. Gminę Głogówek obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG.

Ludzie związani z Mochowem Eryk Brikner (1705–1760) – duchowny katolicki, organista, egzorcysta, zmarły i pochowany w Mochowie Jan Gałeczka (1766–1845) – duchowny katolicki, założyciel pierwszej polskiej drukarni na Górnym Śląsku, urodzony w Mochowie

Zobacz też Mochowo

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().