Mszczyczyn

Mszczyczyn (pol. hist. „Mszczyczyno” ) – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Dolsk.

Położenie Wieś położona 6 km na południe od Dolska, przy drodze powiatowej nr 4093, przy kanale Obry.

Historia Miejscowość istniała co najmniej od drugiej połowy XV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwotnie miała inną formę nazwy – „Mszczyczyno”. Jeden z wczesnych zachowanych zapisów nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1421 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Mssziczino”, 1428 „Mschyczyno, Mschycino”, 1429 „Msczyczyno, Mschyczino, Msyczyno, Msycyno, Msyczino, Msczino”, 1470 „Msczyschyno”, 1471 „Mszyczyno”, 1503 „Mszyczino”, 1514 „Msziczino”.

Wieś była początkowo własnością szlachecką należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Mszczyczyńskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1469 odnotowano ją w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1564 leżała w parafii Dolsk.

Pierwsze zapisy odnotowujące miejscowość oraz ich mieszkańców pochodzą z zachowanych piętnastowiecznych zapisów procesów sądowych. W 1405 w dokumentach wieś odnotowano pod nazwą Mszcziczinska. W latach 1426-1432 odnotowany został Mikołaj z Mszczyczyna, Mszczyczyński. W 1430 toczył proces z Wojciechem z Góry, a w 1432 pod nazwiskiem Kolnicki, które przyjął od miejscowości Kolno, zapowiedział przed sądem ziemskim swe dziedziny Mszczyszyn, Kolnice oraz Lgotę. W 1428 Jan z Mszczyczyna był winny Katarzynie kuśnierce z Poznania 1,5 grzywny oraz kolejne 3 grzywny.

W latach 1428-1430 wspomniany został Henryk z Mszczyczyna, zwany także od Wyszakowa Wyszakowskim. W latach 1428-1429 toczył on proces z Hinczką Międzychodzkim i zobowiązał się go uwolnić od 4 grzywien bez jednego wiardunku poręki wobec Dziersława z Szelejewa. W sądzie zastępił go Adam z Ostrowieczna. W 1429 winien jest Janowi Jarosławskiemu jedną kopę groszy. W 1429 Henryka z Mszczyszyna zastąpił w sądzie Hinczka Międzychodzki. W 1429 wystąpił w procesie z Mikołajem Kolnickim uzyskując prawo do robocizn wszystkich kmieci w Mszczyczynie. Zgodnie z dokumentem, jaki dał Henrykowi ich pan; Kolnicki miał też uzyskać uwolnienie (łac. „debet exbrigare”) Henryka od ekskomuniki z powodu nie płacenia opłaty zwanej meszne. W 1429 z Mszczyczyna Wyszakowski zawarł ugodę z Mikołajem Kolnickim w ramach, której Kolnicki miał mu zapłacić 10 grzywien za szkody, a Henryk może spokojnie siedzieć w Mszczyczynie do św. Wojciecha czyli do 23 kwietnia 1430 i korzystać z pastwisk oraz drewna na opał. Poręczył za niego jego brat Marcin Krzyżanowski noszący odmiejscowe nazwisko od miejscowości Krzyżanowo. Zobowiązał się on, że unieważni wszystkie pozwy i wyroki, jakie obciążały dobra Henryka w Mszczyczynie. W 1430 Henryk z Mszczyczyna Wyszakowski toczył proces z kmieciem mszczyczyńskim Janem o robocizny wartości 2 grzywien.

W początku XVI wieku we wsi zdarzył się cud religijny. W 1511 zanotowano zeznanie w sprawie cudownego obrazu NMP w bazylice filipinów stojącej na Święta Górze koło Gostynia. Według zachowanego zapisu „przed dwoma laty przybyła młynarka do młyna wodnego w Mszczyczynie, który nabyła drogą zamiany. Gdy przyjechała i wyładowywała rzeczy z wozu, zginął jej chłopiec, którego znalazła martwego pod kołem młyńskim. Zaczęła się modlić wraz z mężem przez całą noc i zaniosła chłopca do cudownego obrazu, a chłopiec ożył” .

W XV i XVI wieku odnotowano także imiennie mieszkańców wsi z niższych stanów. W 1421 wspomniany został Piotr młynarz z Mszczyczyna toczący proces z kanonikiem katedry poznańskiej Florianem. W 1430 odnotowany został kmieć Jan z Mszczyczyna, a w 1511 młynarka z Mszczyczyna. W 1528 wspomniano kmieci Macieja Wełnianka i Stananisława Kokoszkę, z których każdy siedział na jednym łanie. W 1584 odnotowany został kmieć Wojciech Ciosonek.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1530 w miejscowości miał miejsce pobór podatków od trzech łanów oraz 3 grosze od karczmy. W 1563 pobrano podatki od 5 łanów oraz od dwóch młynów wodnych o dwóch kołach wodnych. W 1564 pobrano dziesięcinę z dwóch łanów. W latach 1580-1583 w Mszczyczynie Jan Grabowski (recte Grabowiecki) posiadał 3 łany, Maciej Lubiatowski dwa łany, Jan Włostowski dwa łany. W 1581 miał miejsce pobór podatków z działu Jana Grabowieckiego od 4 półłanków, 4 zagrodników, rataja, najemnego robotnika od pługa, owczarza, który miał 18 owiec. Z działu Jana Włostowskiego pobrano opłaty od 2 łanów, 3 zagrodników, jednego komornika, oraz od owczarza, który miał 25 owiec oraz od młyna walnika o dwóch kołach wodnych.

Wieś szlachecka Mscziczino położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 64..

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zabytki W Mszczyczynie znajduje się prawnie chroniony, zabytkowy park krajobrazowy o powierzchni 6,28 ha z XVIII wieku, w nim znajdują się m.in. dęby szypułkowe o obwodach do 500 cm oraz stanowisko lilli złotogłów. W parku znajduje się neobarokowy dwór z 1889 r. Na skraju parku położony jest neobarokowy dwór z 1889, rozbudowany w 1924, elewację frontową ozdabia piętrowy ryzalit zamknięty szczytem z naczółkiem.

Integralne części wsi +Integralne części wsi Mszczyczyn SIMC Nazwa Rodzaj 0582367 Huby część wsi

Osoby urodzone w Mszczyczynie Sebastian Grabowiecki (1543-1607) - dyplomata, duchowny, pełnił misje dyplomatyczne za czasów króla Zygmunta Augusta, był sekretarzem Stefana Batorego Mieczysław Bukowiecki (1869-1931) - tytularny generał brygady Wojska Polskiego Tomasz Paul (1880–1939) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Dwór w Mszczyczynie

Kategoria:Dolsk (gmina) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)