Ernst Mach (ur. 18 lutego 1838 w Chrlicach koło Brna, dziś Brno-Chrlice, zm. 19 lutego 1916 w Haar koło Monachium) – austriacki uczony: fizyk, filozof i historyk nauki; profesor Uniwersytetu Wiedeńskiego, a wcześniej Uniwersytetu Karola w Pradze i Uniwersytetu w Grazu.
Mach przedstawiał empiryzm poznawczy oraz pozytywizm. Krytykował używane przez Newtona pojęcia bezwzględnej przestrzeni i czasu jako nienaukowe. To zaprowadziło Macha do pewnej hipotezy na temat bezwładności, nazwaną później zasadą Macha, a która stała się jedną z inspiracji dla Einsteina do stworzenia ogólnej teorii względności.
Życiorys Studia wyższe ukończył w Wiedniu. W latach 1864–1867 wykładał fizykę na uniwersytecie w Grazu, następnie był wykładowcą w Pradze. W latach 1895–1901 prowadził katedrę filozofii na uniwersytecie w Wiedniu.
W późniejszym życiu deklarował się jako socjalista i ateista.
Został pochowany na Cmentarzu Północnym w Monachium.
Dorobek naukowy Fizyka W swych pracach zajmował się zjawiskami z zakresu mechaniki (zasada Macha), aerodynamiki, optyki i termodynamiki. Od jego nazwiska nazwano: liczbę Macha (skrót Ma) złudzenie optyczne – pasmo Macha
Filozofia nauki Mach jako filozof jest zaliczany do empiriokrytycyzmu, zwanego też „drugim pozytywizmem”. Domagał się usunięcia z nauki pojęć „metafizycznych”, takich jak „atom”, „siła” i „przyczyna”, a także pojęć religijnych. Jego zdaniem prawa nauki są jedynie ekonomicznym opisem faktów. Podstawową regułą nauki powinna być „zasada ekonomii myślenia”: najbardziej skrótowy opis zjawisk pozwala zaoszczędzić wysiłek wkładany w przedstawianie faktów. Opis winien ograniczać się do odpowiadających wrażeniom „elementów” i ich trwalszych zespołów – „ciał”. Ten punkt widzenia kwestionował tradycyjne wymaganie stawiane nauce, aby dostarczała absolutnej wiedzy, i wpłynął istotnie na rozwój logicznego pozytywizmu.
Krytyka Niels Bohr uważał, że Mach przez swą krytykę atomistyki prowadzoną z pobudek metafizycznych wyrządził szkodę nauce.
Niektóre prace 1883: Die Mechanik in ihrer Entwicklung historisch-kritisch dargestellt 1888: II wydanie niemieckojęzyczne 1893: The Science of Mechanics, tłum. Thomas J. McCormack, autoryzowane 1897: III wydanie niemieckojęzyczne 1901: IV wydanie niemieckojęzyczne 1902: II wydanie anglojęzyczne, podtytuł A critical and historical account of its development 1919: III wydanie anglojęzyczne 1886: Die Analyse der Empfindungen 1906: Erkenntnis und Irrtum (Percepcja i błąd) 1921: Die Prinzipien der physikalischen Optik 1926: The Principles of Physical Optics
Zobacz też Peter Salcher – fotograf współpracujący z uczonym, który m.in. wykonał pierwszą na świecie fotografię pocisku w locie Ludwig Boltzmann – adwersarz Macha
Przypisy
Literatura
Linki zewnętrzne Ernst Mach – dzieła w bibliotece Polona (1882), Ernst Mach
Mach, Ernst (1838–1916) , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-08]. – biografia uczonego – praca opisująca współpracę Ernesta Macha i Petera Salchera
Kategoria:Austriaccy fizycy XIX wieku Kategoria:Austriaccy fizycy XX wieku Kategoria:Mechanika klasyczna – badacze Kategoria:Historycy fizyki Kategoria:Austriaccy filozofowie XIX wieku Kategoria:Austriaccy filozofowie XX wieku Kategoria:Austriaccy filozofowie nauki Kategoria:Filozofowie fizyki
Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Wiedeńskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Karola Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu w Grazu
Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami wielkości fizycznych
Kategoria:Urodzeni w 1838 Kategoria:Zmarli w 1916 Kategoria:Austriaccy socjaliści Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Północnym w Monachium Kategoria:Niemcy sudeccy