Narewka (, Naraŭka, wymowa miejscowa: Narauka, z akcentem na pierwszą sylabę) – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, siedziba gminy Narewka.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa białostockiego.
Charakterystyka Wieś została założona w 1639. Leży nad rzeką Narewką i jest siedzibą gminy Narewka.
Wieś królewska ekonomii brzeskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiegoВялікі гістарычны атлас Беларусі Т. 2, Mińsk 2013, s. 106..
Od 1 połowy XIX w. do 1875 posiadała prawa miejskieSpórna, T. i in. (2015). Degraded and restituted towns in numbers, In: Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (Eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems, Gothenburg: University of Gothenburg, pp. 367–422.Najgrakowski, M. (2009). Miasta Polski do początku XXI wieku. Podstawowe informacje o datach założenia i likwidacji. Warszawa: PAN IGiPZ.Dymitrow, M. (2015). The concept of urbanity in light of the municipal reform in interwar Poland / Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej, [In] Krzysztofik, R., & Dymitrow, M. (Eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy. Gothenburg: University of Gothenburg, pp. 49–50 / 51–93.Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007..
Za II RP siedziba wiejskiej gminy Masiewo.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku miasteczko zamieszkiwało 1205 osób, wśród których 204 było wyznania rzymskokatolickiego, 242 prawosławnego, 1 ewangelickiego, a 758 mojżeszowego. Jednocześnie 376 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 213 białoruską, 611 żydowską, a 5 inną. We wsi było 174 budynków mieszkalnych, w tym dwa niezamieszkane.
Dużą część mieszkańców stanowią polscy Białorusini i wyznawcy prawosławia. We wsi znajduje się zabytkowa murowana cerkiew prawosławna pw. św. Mikołaja Cudotwórcy z XIX w., modernistyczny murowany kościół rzymskokatolicki pw. św. Jana Chrzciciela z 1970–1973 r. oraz drewniany zbór baptystów. Do 1940 w Narewce mieściła się także synagoga.
Ośrodek turystyczno-wypoczynkowy na skraju Puszczy Białowieskiej. Zabytkowy układ przestrzenny z XVIII w.
Miejscowość jest siedzibą parafii prawosławnej św. Mikołaja Cudotwórcy, należącej do dekanatu Hajnówka diecezji warszawsko-bielskiej oraz parafii rzymskokatolickiej pw. św. Jana Chrzciciela, należącej do metropolii białostockiej, archidiecezji białostockiej, dekanatu Białystok – Dojlidy.
W miejscowości znajdują się cmentarze: katolickie (stary, nieużywany z XVIII wieku w centrum miejscowości i parafialny z 1908 w odległości ok. 1 km), cmentarz prawosławny z 1920, cmentarz żydowski z XIX wieku oraz mogiła zbiorowa Żydów z 1941 w pobliżu bocznicy kolejowej.
W 2021 roku na dawnej mogile upamiętniony został krzyżem i kamieniem z tablicą pamiątkową sołtys Masiewa Starego Jan Mackiewicz (1866–1920), zamordowany przez bolszewików 8 sierpnia 1920 roku. (ekshumowany przez Instytut Pamięci Narodowej 11 września 2019 i pochowany na rzymskokatolickim cmentarzu parafialnym w Narewce 9 sierpnia 2020).
Zabytki parafialna cerkiew prawosławna pod wezwaniem św. Mikołaja Cudotwórcy, po 1860, nr rej.: 759 z 29.04.1993 cmentarz żydowski przy drodze Narewka – Guszczewina, 2 ćw. XIX, nr rej.: A-99 z 10.03.1994.
Sport LZS Narewka – klub piłkarski
Galeria
Osoby związane z Narewką Maria (Borowska) – mniszka prawosławna, w latach 1956–1958 przełożona klasztoru na św. górze Grabarce Danuta Siedzikówna – sanitariuszka AK Tamara Sołoniewicz – reżyser i scenarzystka filmowa pochodzenia białoruskiego Aleksander Wołkowycki – białoruski działacz narodowy, nauczyciel
Przypisy
Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). GUS. Rejestr TERYT.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie ekonomii brzeskiej Kategoria:Dawne miasta w województwie podlaskim