Obiszów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Grębocice.
Położenie Wieś leży 4,3 km na południowy zachód od Grębocic, 9 km na północny wschód od Polkowic, 9,3 km na południe od Głogowa.
Podział administracyjny W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.
Części wsi Według PRNG na terenie sołectwa leżą trzy miejscowości – Obiszów (niem. Gross Obisch, wieś), Obiszówek (niem. Klein Obisch, osada) oraz Obisz (leśniczówka).
Środowisko naturalne Wieś znajduje się w obrębie mikroregionu Grzbiet Dalkowski, wchodzącego w skład mezoregionu Wzgórza Dalkowskie.
Wody Obszar wsi leży w zlewni dwóch strumieni: Brusiny, lewego dopływu Rudny – ok. 624,04 ha (ok. 75,13% całej powierzchni) oraz Stobnej, lewego dopływu Moskorzynki – 206,55 ha (ok. 24,87%).
Brusina przepływa przez miejscowości wchodzące w skład sołectwa, Stobna płynie granicą z obrębem Moskorzyn.
Przyroda Na terenie obrębu Obiszów jest stanowisko śniedka baldaszkowatego (Ornithogalum umbellatum) – rośliny objętej ścisłą ochroną. Znajduje się tu również 16 stanowisk nocka dużego (Myotis myotis), jedno nocka Bechsteina (Myotis bechsteinii) oraz jedno pachnicy dębowej (Osmoderma eremita) – zwierząt objętych ścisłą ochroną.
Na terenie miejscowości znajduje się Rezerwat Przyrody Uroczysko Obiszów.
Historia Prehistoria Człowiek bytuje na terenie wsi co najmniej od okresu średniego (mezolitu) epoki kamienia. Znajdują się tu stanowiska archeologiczne kultur łużyckiej, pomorskiej i przeworskiej.
Średniowiecze Ok. V-VI w., przybyło tu słowiańskie plemię Dziadoszan.
Znajdował tu się okręg grodowy (opole). Z okresu wczesnego średniowiecza pochodzą 4 grodziska, 2 ślady osadnictwa, 7 osad i 2 cmentarzyska.
Z X w. pochodzi odkryty podczas badań z 1984 i 1986 r. skarb z Obiszowa, przechowywany w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Głogowie.
Ok. 985-990 r., pod koniec swego panowania Mieszko I przyłączył Śląsk, wraz z ziemią Dziadoszan, do nowo powstającego państwa polskiego. Grody plemienne zaczęły ustępować wówczas centralnemu grodowi administracji państwowej wybudowanemu w Głogowietablica informacyjna in sito.
Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z bulli papieża Innocentego IV z 9 sierpnia 1245 r. Dokument wśród włości diecezji wrocławskiej wymienia Obiszów jako „Obiscuo”.
Dokument księcia Konrada I głogowskiego z 13 grudnia 1253 r. wspomina, że diecezja wrocławska posiada kilka łanów w miejscowości „Obisovo”, w której mieszkają jej poddani od dawnych czasów.
30 lipca 1298 r. Mikołaj z „Obessow” przekazał księciu Henrykowi III głogowskiemu swoją wieś „Obessow”. W zamian wraz ze swoim szwagrem „Sdislaus” otrzymali wieś „Kagenscino” (Kajęcin, część Góry).
W dokumencie z 6 października 1338 roku został wymieniony Mikołaj z „Obyschow”.
Nazwa Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości pochodzi od słowiańskiego słowa „objazd”. Jako pierwotną nazwę miejscowości wymienia on nazwę w formie „Obiazda”, podając jej znaczenie – „Umschrittener Berzirk”, czyli po polsku „Dystrykt, obwód przekraczania dookoła”.
Według Słownika etymologicznego nazw geograficznych Śląska, jest to nazwa dzierżawcza od imienia Obisz, będącym zdrobnieniem od imienia Objęsław, pierwotnie z dodaniem końcówki -owo – Obisz-owo, zaś następnie -ów – Obisz-ów.
Historyczne warianty nazwy wsi:
1245 – Obiscuo; 1253 – Obisovo; 1298 – Obessow; 1338 – Obyschow.
Infrastruktura W osadzie Obiszówek działa Ochotnicza Straż Pożarna nie włączona do KSRG.
Transport Przez wieś przebiegają dwie drogi powiatowe klasy Z:
nr 1013D – z Jerzmanowej, przez Obisz, Obiszów, kończąca się na skrzyżowaniu z drogą powiatową nr 1128D w osadzie Obiszówek. nr 1128D – ze Świnina, przez Dużą Wólkę, krzyżująca się z drogą powiatową nr 1012D w Obiszówku, następnie kierująca się przez Kwielice, Ogorzelec i Turów do Szczyglic.
Znajdują się tu dwa przystanki autobusowe:
Obiszów I – przy pałacu w Obiszówku, z wiatą; Obiszów II – przy posesji nr 25, z wiatą i zatokami autobusowymi.
Architektura Układ ruralistyczny Obiszów jest ulicówką. Układ ruralistyczny wsi jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków.
Zabytki +Niearcheologiczne obiekty wpisane do rejestru zabytkówAdresObiektMiejscowośćDatowanieNr rejestruData wpisu do rejestru zabytkównr 41pałacObiszówek3 ćw. XIX w.A/3193/712/L26.06.1986 r.park krajobrazowyObiszówek1 poł. XIX w.A/3194/579/L02.05.1980 r. +Stanowiska archeologiczne wpisane do rejestru zabytkówNr stanowiskaNr obszaru AZPObiektDatowanieNr rejestruData wpisu5/169-20punkt osadniczyepoka kamienia, okres środkowy (mezolit)KZA-1-V-168/68 223/8501.12.1968 r.2/570-20grodziskowczesne średniowieczeKZA-1-V-108/68 192/8501.12.1968 r.3/170-20grodziskowczesne średniowieczeKZA-1-V-101/68 185/8501.12.1968 r.4/470-20osadawczesne średniowieczeKZA-1-V-153/68 215/8501.12.1968 r.6/270-20grodziskowczesne średniowieczeKZA-1-V-129/68 207/8501.12.1968 r.7/370-20osada i cmentarzyskowczesne średniowieczeKZA-1-V-102/68 186/8501.12.1968 r. + Niearcheologiczne obiekty i obszary wpisane do gminnej ewidencji zabytkówAdresObiekt/obszarMiejscowośćukład ruralistycznybudynek gospodarczy – magazyn w zespole pałacowo-folwarcznymObiszówekobora I w zespole pałacowo-folwarcznymObiszówekobora II w zespole pałacowo-folwarcznymObiszówekpark krajobrazowy przy zespole pałacowo-folwarcznymobiekt wpisany do rejestru zabytkówObiszówekstajnia, obecnie magazyn, w zespole pałacowo-folwarcznymObiszówekstodoła w zespole pałacowo-folwarcznymObiszówekwozownia w zespole pałacowo-folwarcznymObiszóweknr 2budynek mieszkalnyObiszóweknr 3budynek mieszkalnyObiszóweknr 14karczma, obecnie budynek mieszkalny i sklepObiszóweknr 19budynek mieszkalnyObiszównr 23budynek mieszkalno-gospodarczyObiszównr 26budynek mieszkalnyObiszównr 31budynek mieszkalnyObiszówdo posesji nr 32budynek gospodarczy – stodołaObisznr 34budynek mieszkalnyObiszównr 38budynek mieszkalny – czworak w zespole pałacowo-folwarcznymObiszóweknr 39budynek mieszkalny – czworak w zespole pałacowo-folwarcznymObiszóweknr 40oficyna I w zespole pałacowo-folwarcznymObiszóweknr 41pałac w zespole pałacowo-folwarcznymObiszóweknr 43oficyna II w zespole pałacowo-folwarcznymObiszóweknr 44oficyna III w zespole pałacowo-folwarcznymObiszóweknr 45dom rządcy, obecnie budynek mieszkalny w zespole pałacowo-folwarcznymObiszówekkaplica cmentarna ewangelicka, obecnie kościół filialny pw. Świętego KazimierzaObiszówwokół kościołacmentarz, obecnie teren pocmentarnyObiszów + Stanowiska archeologiczne na terenie sołectwa ujęte w gminnej ewidencji zabytkówNr stanowiskaNr obszaru AZPFunkcja obiektuDatowanieKultura1/170-19grodziskowczesne średniowiecze2/5stanowisko wpisane do rejestru zabytków70-20grodziskowczesne średniowiecze3/170-20grodziskowczesne średniowieczepunkt osadniczyepoka kamienia, okres środkowy (mezolit)grodziskowczesne średniowiecze4/470-20osadawczesne średniowieczeosadapradziejeosada?epoka brązu, okres późny (V)-epoka żelaza, okres halsztackikultura łużycka5/169-20punkt osadniczyepoka kamienia, okres środkowy (mezolit)6/270-20grodziskowczesne średniowieczecmentarzysko całopalneepoka brązu, okres późny (V)-epoka żelaza, okres halsztacki7/370-20osadawczesne średniowieczecmentarzyskowczesne średniowiecze8/1870-20osada?wczesne średniowiecze9/1970-20ślad osadnictwapóźne średniowiecze, XIII-XIV w.osadawczesne średniowiecze, faza C10/2070-20osadawczesne średniowiecze, VIII-IX/X w.ślad osadnictwaepoka kamienia11/2170-20osada?późne średniowiecze-nowożytność, XV-XVI w.12/269-20cmentarzysko całopalneepoka brązu, okres późny (V)-epoka żelaza, okres halsztacki13/6569-20ślad osadnictwaepoka żelaza, okres lateńskikultura pomorskaosadapradzieje14/6669-20osadaepoka żelaza, okres wpływów rzymskichosadaepoka kamienia, okres młodszy (neolit)15/6769-20osadapradzieje16/6869-20osadakultura łużycka17/6969-20ślad osadnictwawczesne średniowieczepunkt osadniczyepoka żelaza, okres wpływów rzymskichpunkt osadniczypradziejeślad osadnictwakultura łużyckapunkt osadniczykultura przeworskaślad osadnictwapóźne średniowiecze-nowożytność18/7069-20osadaepoka kamienia, okres młodszy (neolit)19/7170-19osadapradziejeosadapradzieje20/7269-20osadapradziejeosadaepoka żelaza, okres wpływów rzymskichślad osadnictwaepoka kamienia, okres młodszy (neolit)21/7369-20osadakultura łużycka22/7469-20osadakultura łużycka23/7569-20ślad osadnictwawczesne średniowiecześlad osadnictwakultura łużycka24/7669-20osadapradzieje25/7769-20osadapóźne średniowiecześlad osadnictwapradzieje26/7869-20osadapradziejeosadaepoka kamienia, okres młodszy (neolit)27/7969-20osadapradzieje28/8069-20osadapóźne średniowieczeosadakultura łużycka29/8169-20ślad osadnictwapóźne średniowiecześlad osadnictwapradzieje30/227stanowisko, dla którego nie ustalono lokalizacji69-20cmentarzysko całopalneepoka brązu, okres środkowy-młodszy (III-IV)kultura łużycka31/22869-20osada cmentarzyskowczesne średniowiecze32/22969-20osadawczesne średniowiecze33/8870-20ślad osadnictwakultura przeworskaślad osadnictwapóźne średniowiecze34/8970-20punkt osadniczykultura przeworskaślad osadnictwawczesne średniowiecześlad osadnictwanowożytność
Kultura We wsi znajduje się świetlica wiejska. Funkcjonuje tu założone 21 lipca 2009 roku Koło Gospodyń Wiejskich.
Oświata Wieś należy do obwodu Szkoły Podstawowej im. Janusza Kusocińskiego w Grębocicach.
Turystyka Szlaki turystyczne Przez teren sołectwa przebiegają szlaki turystyczne (pogrubiono miejsca znajdujące się na jego terenie):
– Żuków – północne zbocza Korniaka – zachodnie zbocza Dębicza – granica sołectwa – południowe zbocza Obiszowskiego Grodu – granica sołectwa – Kurów Mały Szlak „Polskiej Miedzi” – Bieńków – Duża Wólka – granica sołectwa – południowe zbocza Obiszowskiego Grodu – zachodnie zbocza Obiszowskiego Gródku – Rezerwat przyrody Uroczysko Obiszów – wschodnie zbocza Krąglaka – granica sołectwa – Kwielice – Jerzmanowa – granica sołectwa – Obisz – Obiszów – Obiszówek – granica sołectwa – Duża Wólka Szlak rowerowy „Wokół gminy Grębocice”– Golowice – granica sołectwa – Obisz – Obiszów – Obiszówek – granica sołectwa – Kwielice BIKE PARK Obiszów (rowerowy) – Obiszów – zachodnie zbocza Obiszowskiego Gródku – Rezerwat przyrody Uroczysko Obiszów – granica sołectwa – las pomiędzy Golowicami i Kurowem Małym – granica sołectwa – las w okolicach Obiszowskiego Gródku – granica sołectwa – stawy na Stobnej – granica sołectwa – dolina Stobnej – granica sołectwa – północne zbocza Korniaka – Dębicz – granica sołectwa – Obiszowski Gród – Obiszówek – Obiszów ścieżka przyrodnicza „Uroczysko Obiszów” – Obiszówek – zachodnie zbocza Obiszowskiego Gródku – Rezerwat przyrody Uroczysko Obiszów – droga w kierunku Jerzmanowej
Religia Rzymskokatoliccy mieszkańcy wsi należą do Parafii pw. Świętego Michała Archanioła w Kwielicach. Znajduje się tu kościół filialny pw. Świętego Kazimierza.
Sport i rekreacja W Obiszówku znajduje się boisko sportowe.
Poniżej grodziska na wzgórzu Obiszowski Gród znajduje się wiata widokowa z miejscem na biwak ze zrekonstruowaną osadą Dziadoszan.
Od 2016 roku cyklicznie odbywa się tu maraton MTB „Bike Maraton” po Bike Parku Obiszów.
Od 2017 roku corocznie ma tu miejsce bieg „Cross Baby Jagi” po części Bike Parku Obiszów.
Zobacz też Obiszówek
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Obiszów