Piskorzówek (Stanisław Rospond, Słownik nazw geograficznych Polski Północnej i Zachodniej, Polskie Towarzystwo Geograficzne, Wrocław–Warszawa 1951, s. 240 i 562.) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Wieś jest położona 14 kilometrów od Oławy, 3 kilometry od siedziby gminy w Domaniowie i 23 kilometry od Wrocławia.

Podział administracyjny W okresie pruskim Piskorzówek znajdował się na terenie gminy z siedzibą w Nowojowicach (Haltauf), gdzie znajdował się również urząd stanu cywilnego właściwy dla Piskorzówka. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk. Do 1928 r. Piskorzówek był podzielony na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk). W 1928 r. w wyniku reformy likwidującej obszary dworskie na terenie Prus obszar dworski Piskorzówek (Klein Peiskerau) został połączony z wsią gminną o tej samej nazwie.

Po ustanowieniu administracji polskiej na terenie Dolnego Śląska Piskorzówek w latach 1945-1954 był częścią gminy DomaniówWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1959 należał do gromady PiskorzówUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), a w latach 1960-1972 do gromady DomaniówUchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad. Od 1973 r. wieś należy do gminy DomaniówUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. Piskorzówek był częścią powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Teren wsi był zasiedlony już w okresie epoki brązu (w latach ok. 1200-650 p.n.e.). Na terenie współczesnej wsi zamieszkiwała ludność kultury łużyckiej.

Wieś o układzie owalnicy z XIV w., po raz pierwszy wspomniana w 1332 r., kiedy to Mikołaj Gęś (Nic. Ganze) przekazał 8 grzywien rocznego czynszu z Piskorzówka na wzniesienie ołtarza w kościele w Brzezimierzu, znajdującego się wtedy pod patronatem rycerza Piotra Poduszki, będącego właścicielem Brzezimierza. Oprócz Mikołaja Gęsi na wzniesienie ołtarza w Brzezimierzu przekazał w tym samym roku książę brzeski Bolesław III Rozrzutny jedną grzywnę. W 1332 r. Piskorzówek otrzymał lokację na prawie niemieckim i miał powierzchnię 12 łanów. Do 1364 r. wieś należała do rodu Kwasów (Quos), a ostatnim właścicielem wsi z rodu był Szymon Kwas (Symon Quos). W latach 1364-1381 r. wieś posiadał ród Pogorzelów (Pogrella).

W 1728 r. jako właściciel wsi figurował Walrad Sigmund von Krekwitz. W 1753 r. właścicielem wsi był pan (Herr) o imieniu Jeltsch, a następnie minister von Görne. W 1783 r. właścicielem wsi był Heinrich Ludwig von Königsdorf. W 1819 r. wieś należała do Ferdinanda Tielscha, a w 1830 r. do jego wdowy Beate. W 1845 r. wieś była własnością pruskiego urzędu skarbowego w Oławie, zaś majątek ziemski we wsi posiadała rodzina Hatscher. W 1842 r. na terenie wsi znajdowało się 58 domów. W następnych latach majątek w Piskorzówku należał do pana o imieniu Krocker (1856-1858 r.), doktora filozofii Markwalda (1861 r.), porucznika von Kemnitza (1866-1872 r.) i Carla vom Ratha (1876 r.). W 1894 r. jako właściciel dóbr rycerskich we wsi jest wspomniana firma "J. Jac. vom Rath u. Comp." z Kobierzyc (Koberwitz), która posiadała majątek w latach 1886-1902. Od 1905 r. majątek należał do firmy "vom Rath, Schoeller und Skene" z Kleciny (Klettendorf, obecnie część Wrocławia), która widniała jako właściciel dóbr rycerskich w 1937 r..

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku w 1945 r. dwór oraz folwark w Piskorzówku zostały znacjonalizowane. W 2012 r. stanowiły prawdopodobnie własność prywatną. W 2025 r. w Piskorzówku odbyły się dożynki gminy DomaniówStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 159.

Nazewnictwo Miejscowość została wymieniona w zlatynizowanej formie novum Piscorow w łacińskim dokumencie wydanym w 1332 roku w Brzegu. W kolejnym źródle wymieniona w zlatynizowanej, staropolskiej formie Pyskerow minor w łacińskim dokumencie wydanym w 1333 roku.

W ciągu swojego istnienia Piskorzówek nosił następujące nazwy:

1332 r.: novum Piscorow 1333 r.: Pyskerow minor 1360 r.: Nouum piskerow (lub Novum Piskerow) 1364 r.: Minpiskerow 1397 r.: Paruum peyskeraw 1420 r.: Peyskoraw minor w XIX w.: Piskorzówko (alternatywna nazwa polska wsi wg. tomu VIII „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1887 r.) do 1945 r. Klein Peiskerau (nazwa niemiecka wsi) do 1945 r. Piskorzówka (nazwa polska wsi) od 1945 r. Piskorzówek (nazwa wsi nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku, wcześniej alternatywna nazwa wsi wg. tomu VIII „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1887 r.), pierwotnie PiskorzówkaObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska.

Gospodarka W 1783 r. we wsi funkcjonowały folwark oraz dwa młyny z wiatrakami. W 1819 r. we wsi znajdowały się karczma, pałac rodowy, młyn i kuźnia. W 1830 r. funkcjonowały dwie suszarnie oraz dwa młyny. W połowie XIX w. na terenie wsi znajdowały się oprócz pałacu rodowego i folwarku także dwa młyny z wiatrakami, browar, gorzelnia, zajazd, sklep z przyprawami, handlarz ziarnem i 13 zakładów rzemieślniczych. W 1845 r. odnotowano hodowlę 1025 owiec merynos, uprawę lnu oraz działalność pszczelarską.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi gminnej (Landgemeinde) wynosiła 194 ha, z czego pola uprawne stanowiły 185 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,24 marek niemieckich za hektar pola. Powierzchnia katastralna obszaru dworskiego (Gutsbezirk) w tym samym roku wynosiła 268 ha, z czego pola uprawne stanowiły 252 ha, łąki 3 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 24,67 marek za hektar pola, 35,25 marek za hektar łąki i 14,10 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 462,5 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,26 reichsmarek za hektar.

Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Domaniowie (Thomaskirch).

Teraźniejszość We wsi znajduje się świetlica wiejskaStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 158. Na terenie wsi funkcjonuje też koło gospodyń wiejskichStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 162, ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi zespół pałacowy z budynkiem pałacowym, parkiem pałacowym, zespołem folwarcznym, brukowaną nawierzchnią oraz reliktem torowiska kolejki folwarcznej. domy mieszkalne nr 4 i 6 dom mieszkalny nr 8 ze stodołą dom mieszkalny nr 9 dom mieszkalny nr 14 ze stodołą na działce 65/2 domy mieszkalne nr 15 i 21 zespół mieszkalno-gospodarczy nr 23 z domem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym (obecnie stodoła i sklep) oraz stodołą dom mieszkalny nr 24 budynek mieszkalno-gospodarczy nr 25 zespół zabudowy gospodarczej naprzeciwko budynków nr 26 i 27 na działce 99, składający się z budynku gospodarczego i stodoły domy mieszkalne nr 30, 31, 32, 33, 34 i 36 dom mieszkalny wielorodzinny nr 38 dom mieszkalny nr 39 budynek gospodarczy przy budynku nr 40 stodoła nr 41 dom mieszkalny nr 47 z budynkiem gospodarczym dom mieszkalny nr 48 na nawsiu. dom mieszkalny nr 50

Demografia W 1783 r. we wsi mieszkało 245 osób. W 1819 r. wieś zamieszkiwało 259 osób, w 1830 r. 314 osób, a w 1845 r. 321 osób. W 1871 r. wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) zamieszkiwało 366 osób, a obszar dworski (Gutsbezirk) 82 osoby. W 1885 r. we wsi gminnej i obszarze dworskim mieszkało odpowiednio 343 i 66 osób, w 1895 r. 332 i 77 osób, a w 1905 r. 323 i 96 osób. W 1925 r. Piskorzówek zamieszkiwało 385 osób, w 1935 r. 391 osób, a cztery lata później 344 osoby. W marcu 2011 r. wieś zamieszkiwały 344 osobyGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r., a w 2023 r. 340 osóbRaport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 4.

W 1925 r. na 385 mieszkańców wsi 174 było mężczyznami, a 211 kobietami. We wsi mieszkało 283 ewangelików i 102 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Piskorzowie (Groß Peiskerau), a katolicy do parafii w Domaniowie (Thomaskirch).

Przypisy

Bibliografia

"Klein Peiskerau" w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-18) Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-17) Urząd Gminy Domaniów, Wielkopolska Akademia Nauki i Rozwoju, Strategia rozwoju gminy Domaniów na lata 2026-2035 (dostęp 2026-07-17) Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Erich Quester, …über die Apotheke, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/1968, s. 18 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 89 Hubertus Unfried, Vergangenheit und Gegenwart eines Heimatvertriebenen, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/2014, s. 23

Kategoria:Domaniów (gmina)