Pliskowola

Pliskowola – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Osiek. Ma status sołectwa.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława w Osieku.

Przez wieś biegnie droga powiatowa nr 42340 (0812T – droga wojewódzka nr 765 – Podlesie – Góry – Pliskowola – Osiek); oraz następujące drogi gminne nr 4233024 (002673T – Pliskowola – Zabłonie); nr 4233022 (002671T – Mucharzew – Pliskowola); nr 4233026 (002675T – Osiek – Pliskowola – Łączna Góra); nr 4233027 (002676T – Pliskowola – droga państwowa nr 79)Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego Nr 202 poz. 1855, s. 20, 10744.. Poza tym fragment linii kolejowej nr 70 ze stacji Strzegomek do stacji Osiek Staszowski.

W Pliskowoli mieści się szkoła podstawowa i ochotnicza straż pożarna.

Nazwa

Historia Wieś powstała zapewne w okresie zagospodarowywania wielkich pustek po licznych wojnach, epidemiach i innych kataklizmach (zwłaszcza czerwonki). Zakładana osada była zwolniona z wszelkich opłat i należności przez określony czas.

Pierwsza wzmianka o Pliskowoli pochodzi już z 9 października 1415 roku (wtedy to: Anna z Woli zwanej Pliska «Wola dicta Pliska...pagellis 374-375. (...) CXCII. …Polaniec – die 9 Octobris 1415 anno. …Woyczecha consors Nicolai dicti Pythel ciuis Polanecensis molendinum in urbe Polanecz Petro dicto Sedlik vendit (1). …In nomine domini Amen. Quoniam humana fragilitas non sufficit omnia memoriter retinere, et merito necesse est, et ea, quo ab hominibus notanda geruntur, capitalibus literarum confirmantur. Proinde Nos Johannes de Sprowa Capitaneus Sandomiriensis nec non Marcus Viceaduocatus Polanecensis una cum Consulibus Miklono (sic) et Czampiska Nicolao de ibidem, nec non Scabinis Laurencio kolano, paulo padurcza, Bartcone pyączkone, Stanislao dzadcone, Bogussio Obarzancone, Venceslao Smotanicz, et Andrea Swarnone Polaneciensium, uniuersorum tam presencium quam futurorum noticie protestamur. Quomodo veniens ad nostram presenciam honesta mulier Woijczecha consors Nicolai dicti Pijthel, conciuis Polanecensis, una cum pueris ipsius filie Anne vulgariter se wnucząthij heredibus molendini polanecensis scilicet Nicolao, Mathia, Clemente Jacobo, Margareta, Soror (sic), Johanne et Stanislao, et Amite eorum videlicet Pechna, et Anna de Wola dicta pliska, sani mente simul et corpore, coram nobis ac assessoribus nostris in Judicio Bannito manifeste recongnouerunt(sic) non compulsi, nec coacti, sed animo deliberato, iuxta consilium suorum amicorum molendinum situm in Polanecz, Petro dicto Sedlik, suisque successoribus legitimis, pro centum marcis et duodecim marcis mediorum grossorum vendiderunt, ac rite ac racionabiliter resignauerunt, scilicet cum pratis, agris, orto, et cum omni Jure et dominio, prout soli ab antiquo tenuerunt. Ceterum nullus audeat aliud molendinum in metis seu granicijs polanecensibus edificare seu construere scilicet in fluuio Cerna et super Smerdząchew, preter supradictum Petrum et ipsius posteros legitimos (Nos vero prenominatus Johannes de Sprowa, Capitaneus Sandomiriensis, Petrum molendinatorem cum suis successoribus legitimis, per diffinitiuas sentencias, nostrorum Scabinorum polaneciensium, verum ac legitimum constituimus successorem ac heredem, cum suis posteris natis ac nascendis, perpetualiter habere, vendere, donare, commutare, secundum quod ipsis melius et utilius videbitur expedire. In cuius rej testimonium et meliorem euidenciam Sigillum nostrum et sigillum predicti opidi polanecz sunt appensa. Actum et datum in Polanecz proxima feria tercia post festum Sancti francisci Sub anno domini Millesimo quadringentesimo decimo quinto Coram testibus prenominatis et aliis quam plurimis fide dignis. …(1) Muczkowski descripsit ex tabula authentica pargamena Josephi Rusieceii propria. Duo sigilla olim erant, hodie desunt.», jest jednym ze świadków w sporze (sporządzanego testamentu) w Połańcu, a w którym to zapisano, że „Wojciech wspólnik Mikołaja zwanego Pythel swój połaniecki młyn w mieście Połaniec zapisuje/przekazuje Piotrowi zwanemu Sedlik celem alienacji lenna seniora…”)...

W czasach Jana Długosza według jego Liber Beneficiorum... (1470–1480) jest to wieś królewska (tzw. królewszczyzna), z 2 łanami, a w ¼ części bezpośrednio zależna od kościoła parafialnego w Osieku (na tzw. nieużytkach rolnych, resztówkach), w tym jego aktualnych proboszczów, z majątkiem ziemskim w gęstwinie (w borze puszczy strzegomskiej, tj. pomiędzy Strzegomiem a Pliskowolą) w tzw. Samyn inaczej Ploza, w stronę grodu (ku osadzie miejskiej) Osiek.

W 1578 roku wieś Wolia Plyska (Pliskowola), nadal jest wsią królewską z 71 osadnikami na 28 łanach powierzchni, nadto ma 4 komorników (w domyśle z bydłem), 17 biedaków (czyli komorników bez bydła) i 4 rzemieślników. Wcześniejszy dokument, z 1542 roku mówi o procesie, jaki prowadzili mieszkańcy Osieka z właścicielami Woli o pole położone za wsią. Rejestr podatków z 1629 roku wymienia Pliskowolę jako wieś, należącą do parafii Osiek.

Wieś wymieniana w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich w trzech tomach, pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku.

Informacja zbiorcza według ww. Słownika... z 1887 roku – Pliskowola, to wieś w ówczesnym powiecie sandomierskim, w ówczesnej gminie i parafii Osiek. Leży w odległości 32 wiorst od Sandomierza. Ma 176 domów, 1 047 mieszkańców, 2 morgi ziemi dworskiej i 2 454 morgi ziemi włościańskiej. W 1827 roku było tu 121 domów i 771 mieszkańców.

W 1886 roku parafia Osiek należy do dekanatu sandomierskiego i liczy 3 895 dusz. Z kolei gmina Osiek, z urzędem we wsi Osieczko, miała 6 070 mieszkańców, i rozległości 17 916 mórg, w tym ziemi dworskiej 6 525 mórg. Sądem okręgowym dla gminy był ówczesny III Sąd Okręgowy w Łoniowie; z kolei stacja pocztowa znajdowała się w Staszowie. W skład gminy wchodziły wówczas (jeszcze) następujące wioski: Bukowa, Długołęka, Dzięki, Lipnik, Łęg, Osieczko, Osiek, Pliskowola, Strzegom i Suchowola.

Współcześnie w ujęciu Piotra Barańskiego w jego książce Miasto i Gmina Osiek z 1999 roku.

W okresie II wojny światowej działała tu partyzantka, a wielu mieszkańców czynnie uczestniczyło w ruchu oporu.

Z chwilą powstania przemysłu siarkowego i zakładów przemysłowych Tarnobrzega, Staszowa, czy Połańca przyszła dobra passa dla mieszkańców Pliskowoli. Pracując w przemyśle budowali nowe domy, obiekty gospodarcze. Obecny wygląd wsi w niczym nie przypomina tego dawnego. Mieszkańcy bowiem zawsze wykazywali się dużą aktywnością społeczną.

Z początkiem lat 80. rozpoczęto budowę nowej kaplicy, a ukończono ją z początkiem lat 90., przemianowując na Kościół Pomocniczy parafii Osieckiej w Pliskowoli. W budowę owego obiektu zaangażował się czynnie ks. Jan Mazurkiewicz, a kontynuował i zakończył ten proces proboszcz Henryk Podgórski.

W ramach czynów społecznych zbudowano Dom Nauczyciela, który pełnił rolę 6-klasowej Szkoły Podstawowej (stary budynek szkoły spłonął w latach 80.). Od jesieni 1998 roku do czerwca 2004 roku oficjalnie oddano do użytku mieszkańców, a głównie uczniów i nauczycieli nową szkołę podstawową.

W latach 1954-1959 wieś była siedzibą gromady Pliskowola, po jej zniesieniu w gromadzie Osiek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Demografia Współczesna struktura demograficzna wioski Pliskowola na podstawie danych z lat 1995-2009 według roczników GUS, z prezentacją danych z 2002 roku: Tabela 1.1 Poziom populacji wioski w przedziałach wiekowychWYSZCZEGÓLNIENIEJ.m.POPULACJA MIESZKAŃCÓW(w przedziałach wiekowych w 2002 roku) OGÓŁEM 0-9 10-19 20-29 30-39 40-49 50-59 60-69 70-79 80+I. OGÓŁEM os. 1 087 156 160 185 141 146 103 73 99 24– odsetek % 100 14,4 14,7 17 13 13,4 9,5 6,7 9,1 2,21. WEDŁUG PŁCIA. Mężczyzn os. 554 81 68 104 85 84 52 28 42 10– odsetek % 51 7,5 6,2 9,6 7,8 7,7 4,8 2,6 3,9 0,9B. Kobiet os. 533 75 92 81 56 62 51 45 57 14– odsetek % 49 6,9 8,5 7,4 5,2 5,7 4,7 4,1 5,2 1,3 Rysunek 1.1 Piramida populacji – struktura płci i wieku wioski Tabela 1.2 Poziom populacji wioski w grupach wiekowychWYSZCZEGÓLNIENIE J.m.POPULACJA MIESZKAŃCÓW(w grupach wiekowych w 2002 roku) OGÓŁEM Mężczyzn KobietI. OGÓŁEM os. 1 087 554 533– odsetek % 100 51 491. W WIEKUA. Przedprodukcyjnym os. 285 136 149– odsetek % 26,2 12,5 13,7B. Produkcyjnym os. 620 352 268– odsetek % 57 32,4 24,6a. mobilnym os. 424 242 182– odsetek % 39 22,3 16,7b. niemobilnym os. 196 110 86– odsetek % 18 10,1 7,9C. Poprodukcyjnym os. 182 66 116– odsetek % 16,8 6,1 10,7

Dawne części wsi – obiekty fizjograficzne W latach 70. ubiegłego wieku przyporządkowano i opracowano spis lokalnych części integralnych dla Pliskowoli.

Wykaz urzędowych nazw miejscowych i obiektów fizjograficznych Nazwa wsi Nazwy części wsi Nazwy obiektów fizjograficznych– charakter obiektuI. Gromada OSIEK Pliskowola Błonie Cyrglówka Dół Gajówka Pliskowol-ska Góry Kały Mała Wola Podlesie Przerwa Skotnia Zabłonie Błonie – mokradła, stawy Brodki – moczary, piaski Cenasiów Ogród – pole Cyrglówka – pole Dolskie Pola – pole, łąka Dół – pole Dziedziuchowe Dołki – las Gluzieniec – łąka, pastwisko Góra Cyrglowska – pole Góra Stawiskowa – pole Górskie Pastwiska – pole Górskie Pola – pole Góry – pole Jamrozi Dół – wąwóz Kalaźnica – łąka Kalugi – bagno, łąka Kały – pole, łąka Łęczna Góra – las Ługi – pole Mała Wola – pole Małowolskie – pole Mogiła – las Pastwiska Dolskie – pole, pastwisko Piachy – nieużytki Pliska – łąka Pliśnia Góra – pole, nieużytki Pod Łęczną Górą – pastwisko, pole Pod Trzciańską Górą – pastwisko Podlesie – pole Podleściańskie Pola – pole Porąbka – pastwisko Poręby – łąka, pole Posada – pole Przerwa – pole Rakownica – las Skotnia – pole Stawiska – łąka, moczary Smużek – las Strugi – pole Strzegomka – rzeczka Wierzchowiska – las, olszyny Zabłońskie Pola – pole, łąka Zajedle – las

Przypisy Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Kategoria:Pliskowola